Bakterial boğaz iltihabı (faringit)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bakterial Boğaz İltihabı Nədir?
Bakterial boğaz iltihabı (faringit), müxtəlif bakteriyaların boğaz nahiyəsində törətdiyi infeksion xəstəlikdir. Bu vəziyyət boğazda şiddətli ağrı, şişkinlik və udma çətinliyi ilə xarakterizə olunur. Viral infeksiyalardan fərqli olaraq, bakterial mənşəli iltihablar spesifik tibbi müdaxilə və çox vaxt antibiotik müalicəsi tələb edir.
Bakterial Boğaz İltihabının Səbəbləri
Boğazda iltihabın yaranmasına səbəb olan əsas amil bakterial agentlərdir. Bunlar arasında ən geniş yayılanı aşağıdakıdır:
- Streptokok bakteriyası (A qrupu beta-hemolitik streptokoklar): Streptokok faringiti adlanan bu infeksiyaya səbəb olan bu bakteriyalar, boğazın arxa divarında iltihab yaradaraq ağrı və şişkinliyə yol açır.
Nadir hallarda olsa da, digər bakteriyalar da boğaz infeksiyasına səbəb ola bilər:
- Neisseria gonorrhoeae (cinsi yolla keçən infeksiya)
- Corynebacterium diphtheriae (difteriya)
- Mycoplasma pneumoniae
Bakterial Boğaz İltihabının Simptomları
Bakterial faringit zamanı xəstələrdə bir sıra kəskin əlamətlər müşahidə olunur. Simptomların şiddəti infeksiyanın dərəcəsindən asılı olaraq dəyişə bilər:
- Şiddətli boğaz ağrısı: Xüsusilə udqunma zamanı dözülməz hala gəlir.
- Qızarıq və şişkin badamcıqlar: Tonsillərin böyüməsi və üzərində ağ və ya sarımtıl irin təlqihləri görünə bilər.
- Yüksək qızdırma: 38°C və daha yuxarı temperatur, bəzən üşütmə ilə müşayiət olunur.
- Limfa düyünlərinin şişməsi: Boynun ön hissəsindəki limfa düyünləri böyüyür və toxunduqda ağrılı olur.
- Digər əlamətlər: Baş ağrısı (xüsusilə uşaqlarda), bədən ağrıları, yorğunluq və ağızdan gələn pis qoxu.
Bakterial və Viral İltihab Arasındakı Fərqlər
| Xüsusiyyət | Bakterial Boğaz İltihabı | Viral Boğaz İltihabı |
|---|---|---|
| Qızdırma | Adətən yüksək olur | Adətən yüngül olur |
| Badamcıqlar | İrinli və çox şişkin | Qızarıq, lakin irinsiz |
| Əlavə əlamətlər | Limfa düyünlərində ağrı | Öskürək və burun axıntısı |
| Müalicə | Antibiotik tələb olunur | İstirahət və simptomatik müalicə |
Diaqnostika Üsulları
Düzgün diaqnoz qoymaq üçün həkimlər aşağıdakı müayinə metodlarından istifadə edirlər:
- Fiziki müayinə: Boğazdakı qızartı, şişkinlik və irinli ocaqlar yoxlanılır.
- Streptokok testi (Hızlı antigen testi): Boğazdan alınan sürüntü ilə bir neçə dəqiqə ərzində nəticə verən sürətli testdir.
- Boğaz sürüntüsü və mədəniyyəti: Bakteriyaların laboratoriya şəraitində yetişdirilməsi ilə aparılır. 24-48 saat çəksə də, ən dəqiq nəticəni bu test verir.
Müalicə Metodları
Bakterial boğaz iltihabının əsas müalicə vasitəsi antibiotiklərdir. Müalicəyə erkən başlamaq ağırlaşmaların qarşısını alır.
Antibiotik Müalicəsi
Streptokok faringiti üçün adətən penisilin və ya amoksisilin təyin edilir. Penisilinə qarşı allergiyası olan xəstələr üçün eritromisin, azitromisin və ya klindamisin kimi alternativlər tətbiq olunur.
Simptomatik və Dəstəkləyici Müalicə
- Ağrıkəsicilər: İbuprofen və ya parasetamol qızdırmanı və ağrını azaldır.
- Bol maye qəbulu: Boğazın nəm qalması və bədənin infeksiya ilə mübarizəsi üçün vacibdir.
- Duzlu su ilə qarqara: İltihabı yüngülləşdirmək üçün faydalıdır.
- İstirahət və İzolyasiya: Xəstə antibiotikə başladıqdan 24-48 saat sonraya qədər yoluxucu ola bilər, bu səbəbdən evdə dincəlmək tövsiyə olunur.
Müalicə Edilməyən İltihabın Ağırlaşmaları
Bakterial faringit düzgün müalicə olunmadıqda ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər:
- Revmatik qızdırma: Ürək qapaqlarına, oynaqlara və sinir sisteminə qalıcı zərər verə bilər.
- Post-streptokok qlomerulonefrit: Böyrəklərdə iltihab və funksiya pozulmasına səbəb olur.
- Peritonsiller abse: Badamcıqların ətrafında irin toplanmasıdır və cərrahi müdaxilə tələb edə bilər.
Qarşısının Alınması və Tövsiyələr
İnfeksiyadan qorunmaq üçün əlləri tez-tez yumaq və şəxsi əşyaları (stəkan, çəngəl və s.) paylaşmamaq vacibdir. Ən önəmli qayda isə antibiotik müalicəsini tamamlamaqdır; simptomlar yox olsa belə, həkimin təyin etdiyi müddət bitənə qədər dərmanlar qəbul edilməlidir. Vaxtında müdaxilə ilə tam sağalma adətən 1 həftə ərzində baş verir.
