Bakterial boğaz iltihabı (faringit)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bakterial Boğaz İltihabı Nədir?
Bakterial boğaz iltihabı, boğaz nahiyəsində müxtəlif bakteriyaların törətdiyi, şiddətli ağrı və udma çətinliyi ilə xarakterizə olunan bir infeksiyadır. Bu vəziyyət vaxtında diaqnoz qoyulduqda effektiv şəkildə müalicə edilə bilsə də, laqeyd yanaşıldıqda ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Peşəkar yanaşma ilə bu infeksiyanın səbəblərini və müalicə yollarını anlamaq sağalma prosesini sürətləndirir.
Bakterial Boğaz İltihabının Səbəbləri
Boğazda yaranan bakterial infeksiyaların əsas törədicisi A qrupu beta-hemolitik streptokoklar olaraq bilinən bakteriyalardır. Lakin infeksiyaya səbəb ola biləcək digər amillər də mövcuddur:
- Streptokok bakteriyası: Streptokok faringiti adlanan bu infeksiya, boğazın arxa divarında iltihab yaradaraq ağrı və şişkinliyə səbəb olur.
- Digər bakterial infeksiyalar: Nadir hallarda olsa da, Neisseria gonorrhoeae (cinsi yolla keçən), Corynebacterium diphtheriae (difteriya) və Mycoplasma pneumoniae kimi bakteriyalar da iltihab törədə bilər.
Bakterial Boğaz İltihabının Simptomları
Bakterial faringit zamanı xəstələrdə bir sıra kəskin əlamətlər müşahidə olunur. Bu simptomların şiddəti infeksiyanın dərəcəsinə görə dəyişə bilər:
- Şiddətli boğaz ağrısı: Xüsusilə udqunma zamanı artan kəskin ağrı hissi.
- Qızarıq və şişkin badamcıqlar: Tonsillərin böyüməsi və üzərində ağ və ya sarımtıl irin təlqihləri.
- Yüksək qızdırma: 38°C və ya daha yüksək temperatur, bəzən üşütmə ilə müşayiət olunur.
- Limfa düyünlərinin şişməsi: Boynun ön hissəsindəki limfa düyünlərinin böyüməsi və ağrılı olması.
- Digər əlamətlər: Baş ağrısı (xüsusilə uşaqlarda), bədən ağrıları, yorğunluq və ağızdan gələn pis qoxu.
Bakterial və Viral Boğaz İltihabı Arasındakı Fərqlər
İnfeksiyanın növünü müəyyən etmək düzgün müalicə protokolu üçün vacibdir. Aşağıdakı cədvəldə əsas fərqlər göstərilmişdir:
| Xüsusiyyət | Bakterial Boğaz İltihabı | Viral Boğaz İltihabı |
|---|---|---|
| Qızdırma | Adətən yüksək olur | Adətən yüngül olur |
| Badamcıqlar | Qızarıq, şişkin və çox vaxt irinli | Qızarıq, lakin adətən irinsiz |
| Əlavə simptomlar | Limfa düyünlərində ağrı | Öskürək və burun axıntısı |
| Müalicə | Antibiotik tələb olunur | Simptomatik müalicə kifayətdir |
Diaqnostika Üsulları
Həkimlər bakterial boğaz iltihabını dəqiq müəyyən etmək üçün aşağıdakı metodlardan istifadə edirlər:
Fiziki Müayinə
Həkim boğazı müayinə edərək qızartı, şişkinlik və irinli sahələri yoxlayır. Eyni zamanda boyundakı limfa düyünlərinin vəziyyəti qiymətləndirilir.
Streptokok Testi (Hızlı Antigen Testi)
Boğazdan alınan sürüntü nümunəsi ilə aparılır. Bu test streptokok bakteriyasının varlığını bir neçə dəqiqə ərzində sürətli şəkildə müəyyən etməyə imkan verir.
Boğaz Sürüntüsü və Mədəniyyəti
Laboratoriya şəraitində bakteriyaların yetişdirilməsi ilə həyata keçirilir. 24-48 saat çəkən bu test, ən dəqiq nəticəni təmin edir.
Müalicə Metodları
Bakterial boğaz iltihabının əsas müalicə vasitəsi antibiotiklərdir. Müalicəyə erkən başlamaq ağırlaşmaların qarşısını alır.
- Antibiotik Terapiyası: Adətən penisilin və ya amoksisilin təyin edilir. Penisilinə allergiyası olanlar üçün eritromisin, azitromisin və ya klindamisin kimi alternativlər istifadə olunur.
- Simptomatik Müalicə: Ağrı və qızdırmanı azaltmaq üçün ibuprofen və ya parasetamol tərkibli dərmanlar tövsiyə edilir.
- Dəstəkləyici Tədbirlər: Bol maye qəbulu, dincəlmə və isti duzlu su ilə qarqara etmək sağalma prosesinə kömək edir.
Müalicə Edilməyən İltihabın Ağırlaşmaları
Düzgün müalicə aparılmadıqda bakterial faringit ciddi fəsadlara yol aça bilər:
- Revmatik qızdırma: Ürək qapaqlarına, oynaqlara və sinir sisteminə zərər verə bilən xəstəlik.
- Post-streptokok qlomerulonefrit: Böyrəklərdə iltihab və funksiya pozulması.
- Peritonsiller abse: Badamcıqların ətrafında irin toplanması; cərrahi müdaxilə tələb edə bilər.
Qarşısının Alınması və Qorunma
İnfeksiyadan qorunmaq və yayılmasını dayandırmaq üçün bu qaydalara əməl edilməlidir:
- Gigiyena: Əlləri tez-tez yumaq bakteriyaların yayılmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
- Şəxsi Əşyalar: Yemək alətləri və stəkanlar başqaları ilə paylaşılmamalıdır.
- Müalicənin Tamamlanması: Simptomlar azalsa belə, həkimin təyin etdiyi antibiotik kursu tam başa çatdırılmalıdır.
- İzolasiya: Xəstə şəxslər antibiotik müalicəsinin ilk 24-48 saatında başqalarından təcrid olunmalıdır.
Bakterial boğaz iltihabı vaxtında müdaxilə edildikdə, adətən 1 həftə ərzində tam sağalma ilə nəticələnir.
