Bel sürüşməsi (Listesis)

Bel Sürüşməsinin Növləri

1. Anterolistezis:

Fəqərə önə doğru sürüşür.

2. Retrolistezis:

Fəqərə geriyə doğru sürüşür.

3. Lateral listezis:

Fəqərə yanal istiqamətdə (yan tərəfə) sürüşür (nadir hallarda).

4. Listesisin növünə görə təsnifat:

Kongenital listesis:

Doğuşdan gələn onurğa struktur anormallıqları nəticəsində.

İstmik listesis:

Fəqərəni birləşdirən sümükdə qırıq və ya defekt səbəbilə.

Degenerativ listesis:

Yaşlanma ilə əlaqədar olaraq fəqərə disklərinin və oynaqların zəifləməsi nəticəsində.

Travmatik listesis:

Travmalar və ya qəza nəticəsində.

Patoloji listesis:

Sümük zəifliyinə səbəb olan şişlər və ya infeksiyalar.

Cərrahi listesis:

Əvvəlki onurğa əməliyyatları sonrası.

Bel Sürüşməsinin Səbəbləri

Yaşla əlaqəli dəyişikliklər:

Fəqərə disklərinin elastikliyinin və qalınlığının azalması.

Onurğa oynaqlarının zəifləməsi.

Travmalar:

Qəzalar, düşmə və ya idman zədələri.

Genetik meyillilik:

Doğuşdan gələn struktur anormallıqlar.

Piylənmə:

Artıq çəki onurğa sütununa əlavə təzyiq göstərə bilər.

İdman və fiziki fəaliyyətlər:

Xüsusilə ağırlıq qaldırma və ya sıçrayış tələb edən idmanlar.

Sümük xəstəlikləri:

Osteoporoz, şişlər və ya infeksiyalar.

Bel Sürüşməsinin Əlamətləri

Bel ağrısı:

Fəqərələrdəki sinir köklərinə təzyiq nəticəsində yaranır.

Ağrı oturarkən, əyilərkən və ya hərəkət edərkən şiddətlənə bilər.

Ayaq ağrısı və ya zəiflik:

Siyatik sinirə təzyiq nəticəsində bir və ya hər iki ayaqda ağrı və zəiflik hiss edilə bilər.

Hissiyat pozuntuları:

Ayaqlarda karıncalanma, uyuşma və ya yanma.

Gediş-gəlişdə çətinlik:

Xüsusilə ağır hallarda balanssızlıq və ya hərəkət məhdudiyyətləri.

Şiddətli hallarda:

İdrar və nəcis tutma problemləri (cauda equina sindromu əlaməti, təcili tibbi yardım tələb edir).

Bel Sürüşməsinin Diaqnozu

1. Tibbi tarix və fiziki müayinə:

Ağrının yeri, xarakteri və hərəkətliliyin məhdudluğu qiymətləndirilir.

Nevroloji müayinə ilə reflekslər, hissiyat və əzələ gücü yoxlanılır.

2. Görüntüləmə müayinələri:

Rentgen: Fəqərələrin mövqeyi və sürüşmənin dərəcəsini müəyyən edir.

MRT (maqnit rezonans tomoqrafiyası):

Sinir sıxışmasını və yumşaq toxuma zədələnməsini göstərir.

KT (kompüter tomoqrafiyası):

Onurğa strukturunun detallı görüntülənməsi üçün.

SPECT scan:

Sümük metabolizmini qiymətləndirmək üçün.

Bel Sürüşməsinin Müalicəsi

1. Konservativ müalicə:

Dərmanlar:

Ağrıkəsicilər (ibuprofen, parasetamol).

Əzələ gevşedicilər (spazmı azaltmaq üçün).

Kortikosteroidlər (şişkinliyi və iltihabı azaltmaq üçün).

Fizioterapiya:

Duruşun düzəldilməsi və əzələlərin gücləndirilməsi üçün xüsusi məşqlər.

Elektroterapiya və ya ultrasəs müalicələri.

Bel kəmərləri və ya korsetlər:

Onurğanı dəstəkləmək və hərəkəti məhdudlaşdırmaq üçün.

Yaşayış tərzi dəyişiklikləri:

Çəki azaldılması və ağır fiziki fəaliyyətlərdən çəkinmək.

2. Epidural steroid inyeksiyaları:

Sinir köklərindəki iltihabı və ağrını azaltmaq üçün.

3. Cərrahi müdaxilə:

Sürüşmənin ağır olduğu hallarda və konservativ müalicəyə cavab vermədikdə.

Füzyon cərrahiyyəsi: Zədələnmiş fəqərələrin birləşdirilməsi.

Dekompresiya: Sinir sıxışmasını aradan qaldırmaq üçün.

Minimal invaziv cərrahiyyə: Kiçik kəsiklərlə aparılan cərrahiyyə üsulları.

Bel Sürüşməsinin Ağırlaşmaları

Sinir köklərinin daimi zədələnməsi.

Hərəkət məhdudiyyətləri və funksional itkilər.

İdrar və nəcis idarəetmə problemləri (cauda equina sindromu).

Xroniki bel və ayaq ağrısı.

Bel Sürüşməsinin Qarşısını Alma Yolları

Düzgün duruş:

Oturarkən və ya ayaqda durarkən onurğanı düzgün mövqedə saxlamaq.

Bel əzələlərini gücləndirmək:

Müntəzəm idman və xüsusi bel məşqləri.

Ağırlıq qaldırma texnikası:

Ağırlıqları dizlərdən istifadə edərək qaldırmaq, beldən deyil.

Bədən çəkisinin idarəsi:

Artıq çəkinin onurğaya təzyiq göstərməsinin qarşısını almaq.

Hərəkətsizlikdən çəkinmək:

Uzun müddət oturmaqdan və ya hərəkətsiz qalmaqdan qaçmaq.

Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?

Şiddətli bel və ya ayaq ağrısı varsa.

Ayaqlarda zəiflik, uyuşma və ya karıncalanma hiss edilirsə.

Gediş-gəlişdə çətinlik yaranırsa.

İdrar və nəcis funksiyalarında problemlər müşahidə edilirsə (təcili tibbi yardım tələb edir).

Bel sürüşməsi (listesis), vaxtında diaqnoz və düzgün müalicə ilə idarə oluna bilən bir vəziyyətdir. Konservativ müalicələr əksər hallarda effektivdir, lakin ağır hallarda cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Həkimlə məsləhətləşərək onurğa sağlamlığınızı qorumaq və ağırlaşmaların qarşısını almaq mümkündür.