Birincil və ikincil pnevmotoraks - qazların, plevrə havanın yığılması
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Pnevmotoraks Nədir?
Pnevmotoraks, ağciyər ilə sinə divarı arasındakı boşluğa (plevra boşluğu) hava dolması nəticəsində ağciyərin qismən və ya tamamilə sönməsi vəziyyətidir. Bu tibbi vəziyyət fərqli səbəblərdən yarana bilər və adətən birincili və ikincili olmaqla iki əsas qrupa ayrılır. Hər iki halda da tənəffüs funksiyasının bərpası üçün düzgün diaqnoz və müalicə yanaşması vacibdir.
Pnevmotoraksın Növləri və Yaranma Səbəbləri
Pnevmotoraksın təsnifatı, xəstəliyin hansı şəraitdə və hansı amillərin təsiri ilə inkişaf etdiyinə əsaslanır.
1. Birincili Pnevmotoraks
Birincili pnevmotoraks adətən hər hansı bir əsas tibbi xəstəliyi olmayan, gənc və sağlam fərdlərdə kortəbii olaraq inkişaf edir. Bu vəziyyətin əsas səbəbi ağciyərlərdə yaranan bulla adlanan kiçik hava qabarcıqlarının və ya kisələrin partlamasıdır. Bu partlayış adətən heç bir xarici təsir olmadan baş verir və ağciyərdən sızan hava plevra boşluğuna dolaraq pnevmotoraksa yol açır.
2. İkincili Pnevmotoraks
İkincili pnevmotoraks mövcud bir sağlamlıq problemi, xəstəlik və ya travma nəticəsində meydana gəlir. Bu növün inkişafına səbəb ola biləcək faktorlar aşağıdakılardır:
- Ağciyər xəstəlikləri: Ağciyər xərçəngi və ya amfizem kimi xroniki vəziyyətlər.
- Travmalar: Ağciyər nahiyəsindən alınan fiziki zədələr.
- Tibbi prosedurlar: Mərkəzi damar kateterinin yerləşdirilməsi və ya ağciyər biopsiyası kimi invaziv müdaxilələr.
Pnevmotoraksın Əsas Simptomları
Pnevmotoraksın hər iki növü üçün xarakterik olan və xəstənin həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edən simptomlar mövcuddur. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:
- Ani və şiddətli sinə ağrısı
- Nəfəs almaqda çətinlik (təngnəfəslik) və ya sürətli nəfəs alma
- Sinə divarında və ya çiyin nahiyəsində kəskin ağrı hissiyyatı
Müalicə və Bərpa Prosesi
Pnevmotoraksın müalicəsində əsas hədəf plevra boşluğundakı havanın kənarlaşdırılması, hava axınının normallaşdırılması və ağciyərin yenidən genişlənməsinə şərait yaradılmasıdır. Müalicə üsulu xəstəliyin şiddətinə görə dəyişir:
| Pnevmotoraksın Dərəcəsi | Müalicə Metodu |
|---|---|
| Kiçik pnevmotoraks | İstirahət və zamanla öz-özünə bərpa |
| Böyük və ya təkrarlanan hallar | Torakostomiya borusu (drenaj) yerləşdirilməsi |
| Ciddi və mürəkkəb hallar | Cərrahi əməliyyat tələb oluna bilər |
Birincili pnevmotoraks adətən daha yüngül simptomlarla müşahidə olunur və öz-özünə sağalma ehtimalı yüksəkdir. Lakin ikincili pnevmotoraks daha ciddi fəsadlara yol aça bildiyi üçün əsas sağlamlıq problemləri nəzərə alınmaqla intensiv müalicə tələb edir.