Dərinin xoşxassəli və bədxassəli şişləri

Dərinin şişləri xoşxassəli (benign) və bədxassəli (malignant) olmaqla iki əsas kateqoriyaya bölünür. Bu şişlər müxtəlif növ hüceyrələrdən əmələ gəlir və müxtəlif simptomlarla özünü göstərə bilər. Aşağıda dəri şişlərinin əsas növləri və onların xüsusiyyətləri haqqında məlumat verilmişdir:

Süni intellekt ilə təkmiləşdirilmiş versiya

Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır

Dərinin Xoşxassəli və Bədxassəli Şişləri Haqqında Klinik Məlumat

Dəri şişləri, hüceyrələrin anormal artımı nəticəsində yaranan və tibbi cəhətdən xoşxassəli (benign) və ya bədxassəli (malignant) olaraq iki əsas qrupa bölünən törəmələrdir. Bu törəmələrin hər birinin özünəməxsus klinik xüsusiyyətləri, inkişaf prosesi və fərqli müalicə protokolları mövcuddur. Dəridə meydana gələn hər hansı bir dəyişikliyin erkən mərhədə müəyyən edilməsi, xüsusilə bədxassəli hallarda həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Dərinin Xoşxassəli Şişləri (Benign)

Xoşxassəli şişlər adətən yavaş böyüyən və ətraf toxumalara yayılma (metastaz) təhlükəsi olmayan törəmələrdir. Bu qrupa daxil olan ən yaygın növlər aşağıdakılardır:

1. Seboreik Keratoz

Seboreik keratoz ümumiyyətlə yaşlı insanlarda müşahidə olunan bir dəri problemidir. Dərinin səthində qara, qəhvəyi və ya sarı rəngdə, yumşaq və ya bərk quruluşda olan, yastı və ya qabarıq lezyonlar şəklində özünü göstərir. Əgər bu törəmələr xəstədə narahatlıq və ya kosmetik problemlər yaratmırsa, müalicəyə ehtiyac duyulmur. Lakin zərurət yarandıqda krioterapi, küretaj və ya lazer müalicəsi ilə çıxarıla bilər.

2. Dermatofibroma

Dəridə çox rast gəlinən dermatofibroma, adətən zədələnmiş bölgələrdə meydana gələn kiçik və bərk düyünlərdir. Rəngləri əsasən qəhvəyi və ya qırmızı tonlarda olur. Tibbi baxımdan adətən müdaxilə tələb etməsə də, estetik və ya fiziki narahatlıq hallarında cərrahi yolla çıxarılması mümkündür.

3. Lipoma

Yağ toxumasından əmələ gələn lipoma, dərinin altında hiss olunan yumşaq, hərəkətli və ağrısız şişlərdir. Çox vaxt müdaxilə tələb etmir. Lakin lipoma həddindən artıq böyüdükdə və ya xəstədə narahatlıq yaratdıqda cərrahi müdaxilə ilə kənarlaşdırılır.

4. Nevus (Xallar)

Nevus və ya xalq arasında bilinen adı ilə xallar, dərinin rənglənmiş ləkələridir. Adətən qəhvəyi və ya qara rəngdə olan bu ləkələr doğuşdan və ya həyatın erkən dövrlərində yarana bilər. Estetik qayğılar və ya tibbi təhlükə (şübhəli dəyişiklik) yaranmadıqca müdaxilə edilmir; ehtiyac olduqda cərrahi üsulla götürülür.

5. Kavernoz Hemangioma

Qan damarlarından əmələ gələn kavernoz hemangioma, qırmızı və ya mavi rəngli yumşaq şişlərdir. Bu törəmələr doğuşdan mövcud ola bilər. Müalicə prosesində adətən gözləmə mövqeyi seçilsə də, lazer müalicəsi və ya cərrahi müdaxilə tətbiq oluna bilən metodlar arasındadır.

Dərinin Bədxassəli Şişləri (Malignant)

Bədxassəli şişlər, vaxtında müdaxilə edilmədikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə və metastazlara səbəb ola bilən xərçəng növləridir.

Bazal Hüceyrəli Karsinoma (BCC)

Dərinin ən yayılmış bədxassəli şişi olan Bazal Hüceyrəli Karsinoma, xüsusilə günəş şüalarına intensiv məruz qalan bölgələrdə yaranır. Yavaş böyümə xüsusiyyətinə malikdir və nadir hallarda metastaz verir. Müalicəsində cərrahi çıxarılma, krioterapi, fotodinamik terapiya və ya lazer müalicəsi effektivdir.

Skuamöz Hüceyrəli Karsinoma (SCC)

Yaşlı insanlarda və günəşə məruz kalan nahiyələrdə daha çox görülən Skuamöz Hüceyrəli Karsinoma, tez-tez yara və ya ülser şəklində təzahür edir. Bu növün metastaz vermə riski mövcuddur. Müalicə variantları arasında cərrahi müdaxilə, radioterapiya və ya kemoterapiya yer alır.

Melanoma

Dərinin piqment hüceyrələrindən inkişaf edən melanoma, ən təhlükəli və sürətlə yayılan dəri xərçəngi növüdür. Melanomanı tanımaq üçün aşağıdakı xüsusiyyətlərə diqqət edilməlidir:

Asimmetrik quruluş
Qeyri-bərabər kənarlar
Müxtəlif rəng çalarları
6 mm-dən böyük ölçü

Erkən mərhələdə cərrahi müalicə həyat qurtarıcıdır. İrəli mərhələlərdə isə immunoterapiya, kemoterapiya və ya radioterapiya tətbiq olunur.

Digər Nadir Bədxassəli Şişlər

Şiş Növü	Xüsusiyyətləri	Müalicə Üsulu
Merkel Hüceyrə Karsinoması	Nadir, çox aqressiv, baş və boyun bölgəsində görülür.	Cərrahiyyə, radioterapiya, kemoterapiya.
Dermatofibrosarkoma Protuberans (DFSP)	Nadir, yavaş böyüyür, lakin dərin toxumalara nüfuz edir.	Geniş cərrahi çıxarılma, lazer, radioterapiya.

Nəticə və Tövsiyələr

Dəri şişləri müxtəlif etioloji səbəblərdən qaynaqlanır və hər bir hal üçün fərdi müalicə yanaşması tələb edir. Dərinizdə hər hansı bir dəyişiklik, yeni ləkə və ya şişkinlik müşahidə etdiyiniz zaman vaxt itirmədən bir dermatoloqa müraciət etməlisiniz. Unutmayın ki, xüsusilə bədxassəli şişlərdə erkən diaqnoz və düzgün müalicə həyat qurtarıcı amildir.