Disk yırtığının simptomları və müalicəsi
📌 1. Disk Yırtığı Nədir?
Onurğa sütunu:
Hər bir fəqərə arasında şok uducu funksiyası daşıyan disk yerləşir
Diskin ortasında nucleus pulposus (yumşaq maddə), ətrafında isə annulus fibrosus (sərt halqa) var
Bu halqa zədələndikdə daxili maddə kənara çıxaraq sinirlərə təzyiq göstərə bilər
📍 Ən çox bel (L4-L5, L5-S1) və boyun (C5-C6, C6-C7) bölgələrində baş verir.
⚠️ 2. Simptomlar
🟠 Bel disk yırtığı (lumbal herniasiya)
Bel ağrısı (xüsusilə oturub qalxmaqda)
Bir ayağa yayılan ağrı (siyatik – diz altına qədər enə bilər)
Ayaqda keyimə, yanma və ya karıncalanma
Əzələ zəifliyi (məs: barmaq uclarında durmaqda çətinlik)
Uzun müddət oturanda və ya öskürəndə ağrının artması
🟣 Boyun disk yırtığı (servikal herniasiya)
Boyun ağrısı və hərəkət məhdudluğu
Bircə qola yayılan ağrı və hiss azalması
Əl və barmaqlarda keyimə və güc itkisi
Baş ağrısı, başgicəllənməsi (bəzən)
📌 İrəliləmiş hallarda sidik, nəcis tutmama və ayaqda hisssizlik varsa – təcili cərrahi müdaxilə tələb olunur.
🧪 3. Diaqnostika
Fiziki müayinə: reflekslər, güc, hiss yoxlanılır
MRT (maqnit rezonans tomoqrafiyası): yırtığın yeri və sinirə təsir dərəcəsi
KT (kompüter tomoqrafiyası): sümük və disk quruluşu
EMG (elektromiyoqrafiya): sinir zədələnməsinin dərəcəsini göstərir
🎯 4. Müalicə Yolları
🟢 1. Konservativ (Əməliyyatsız) Müalicə – İlk Seçim
Əksər hallarda yırtıq 6 həftə – 3 ay ərzində təbii olaraq çəkilə bilər.
💊 Dərmanlar:
Ağrıkəsicilər (parasetamol, NSAİİ-lər)
Əzələ gevşədicilər
Neyropatik ağrı üçün dərmanlar (pregabalin, gabapentin)
🧘♀️ Fiziki müalicə və reabilitasiya:
Fizioterapiya cihazları (TENS, ultrasəs, infraqırmızı)
Məqsədli məşqlər: gərmə, duruş korreksiyası, qarın və bel əzələlərinin gücləndirilməsi
Pilates, McKenzie metodu – xüsusilə bel disk yırtıqlarında faydalıdır
💉 İnfiltrasiyalar (enjeksiyalar):
Epidural steroid inyeksiyası
Ağrını və iltihabı azaltmaq üçün tətbiq olunur
🔴 2. Cərrahi Müdaxilə – Nə Zaman Lazımdır?
Əməliyyat göstərişləri:
Güclü, davamlı və dərmanla keçməyən ağrılar (6–8 həftədən çox)
Ayaqda güc itkisi və ya yeriş pozuntusu
Sidik və nəcis tutamama
Sinir köklərində ciddi təzyiq və degenerasiya
🔪 Ən çox tətbiq olunan üsullar:
Mikrodiskektomiya – kiçik kəsiklə sinirə təzyiq edən hissə çıxarılır
Endoskopik disk cərrahiyyəsi – daha az invazivdir
Laminektomiya – geniş sinir sıxışması varsa
🛡️ 5. Evdə Dəstək və Qoruyucu Tədbirlər
Duruşunuza diqqət edin – uzun müddət əyilməyin
Oturarkən bel dəstəyi istifadə edin
Ağır yük qaldırmaqdan çəkinin
Yataq orta sərtlikdə olmalıdır
İdeal bədən çəkisini qorumaq
Gündəlik sadə bel və boyun məşqləri vərdiş halına salın
✅ 6. Nəticə:
Disk yırtığı, düzgün müalicə və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə əksər hallarda əməliyyatsız idarə oluna bilər.
Əsas odur ki, sinirlərə daimi zərər vermədən zamanında müdaxilə olunsun.