Doğuşdan sonrakı depressiya

Doğuşdan Sonrakı Depressiyanın Səbəbləri

Doğuşdan sonrakı depressiyanın dəqiq səbəbləri tam bilinməsə də, bir neçə faktorun bu vəziyyətin inkişafına təsir etdiyi düşünülür. Bu faktorlar bioloji, psixoloji və sosial amillərin qarışığıdır:

Hormonal Dəyişikliklər:

Hamiləlik zamanı qadın orqanizmində estrogen və progesteron kimi hormonların səviyyəsi artar. Doğuşdan sonra bu hormonların səviyyəsi sürətlə azalır və bu hormonal dəyişikliklər beyin kimyasında dəyişikliklərə səbəb ola bilər, nəticədə depressiya yaranır.

Emosional Faktorlar:

Doğuşdan sonra bədən imicində dəyişikliklər, ana olma təzyiqi, yuxu çatışmazlığı və həyat tərzi dəyişikliyi qadının emosional vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Sosial Dəstəyin Çatışmazlığı:

Ailənin və ya yaxın dostların kifayət qədər dəstək göstərməməsi qadını təcrid olunmuş hiss etdirə bilər və bu, depressiyanın yaranmasına səbəb ola bilər.

Keçmiş Depressiya Tarixi:

Əgər qadının hamiləlikdən əvvəl depressiya tarixi varsa, doğuşdan sonrakı depressiya riski daha yüksək ola bilər.

Doğuş Təcrübəsi:

Mürəkkəb və ya travmatik doğum, uşağın sağlamlığı ilə bağlı narahatlıqlar və ya ana olma ilə bağlı yüksək gözləntilər doğuşdan sonrakı depressiyanı tetikleyə bilər.

Yuxusuzluq:

Doğuşdan sonra qadınlar çox vaxt yuxu rejimində ciddi dəyişikliklərlə üzləşirlər, bu da emosional sabitliyə mənfi təsir göstərə bilər.

Maddi və ya Həyat Tərzi Stresi:

Maddi problemlər, iş təzyiqləri, çoxlu öhdəliklər və ya həyat tərzindəki digər dəyişikliklər doğuşdan sonrakı depressiyanı artıran amillərdən biri ola bilər.

Doğuşdan Sonrakı Depressiyanın Simptomları

Doğuşdan sonra qadınlar emosional dəyişikliklər yaşayır və əksər hallarda "baby blues" kimi tanınan yüngül əhval dəyişikliyi yaşayırlar. Bu əlamətlər adətən bir neçə həftə ərzində keçər. Ancaq doğuşdan sonrakı depressiya daha ciddi və uzunmüddətli simptomlarla xarakterizə olunur:

Daimi Kədər və Boşluq Hissi:

Qadın özünü demək olar ki, hər gün kədərli, ümidsiz və ya boş hiss edə bilər.

Enerji Çatışmazlığı və Yorğunluq:

Daimi yorğunluq hissi və gündəlik fəaliyyətlərə qarşı maraq itkisi müşahidə edilə bilər.

Yuxu Problemləri:

Yuxusuzluq və ya çox yuxu ehtiyacı doğuşdan sonrakı depressiya zamanı tez-tez rast gəlinən simptomlardır. Bu vəziyyət həmçinin körpə ilə əlaqəli yuxu rejimi problemləri ilə daha da pisləşə bilər.

İştah Dəyişiklikləri:

İştahın azalması və ya artması, nəticədə həddindən artıq çəki itkisi və ya çəki artımı baş verə bilər.

Anksiyete və Narahatlıq:

Qadın narahatlıq və ya panika hücumları keçirə bilər. Körpənin sağlamlığı və təhlükəsizliyi ilə bağlı həddindən artıq narahatlıq da müşahidə edilə bilər.

Uşağa Qayğı Göstərməkdə Çətinlik:

Qadın körpəsi ilə bağlı məsuliyyətləri yerinə yetirməkdə çətinlik çəkə və ya körpəsi ilə bağ qurmaqda problemlər yaşaya bilər. Bu, günahkarlıq və ya kifayət qədər yaxşı ana olmamaq hissi ilə müşayiət oluna bilər.

Günahkarlıq və Dəyərsizlik Hissi:

Doğuşdan sonrakı depressiya qadında özünü aşağı qiymətləndirmə, dəyərsizlik və günahkarlıq hisslərinə səbəb ola bilər.

Qəzəb və İntolerantlıq:

Səbəbsiz qəzəb, dözümsüzlük və ya əsəbi reaksiyalar doğuşdan sonrakı depressiyanın əlamətləri ola bilər.

Özünə və Körpəsinə Zərər Vermək Düşüncələri:

Çox nadir hallarda qadınlar özünə və ya körpəsinə zərər vermək istədiklərini düşünə bilərlər. Bu vəziyyətdə dərhal tibbi yardım alınmalıdır, çünki bu ciddi bir vəziyyətdir.

Doğuşdan Sonrakı Depressiyanın Müalicəsi

Doğuşdan sonrakı depressiya müalicə edilə bilən bir vəziyyətdir və müalicə erkən başladıqda daha sürətli sağalma mümkündür. Müalicə fərdin vəziyyətinə və depressiyanın şiddətinə görə dəyişə bilər:

1. Psixoterapiya:

Koqnitiv Davranış Terapiyası (KDT) və ya danışıq terapiyası doğuşdan sonrakı depressiyanın müalicəsində ən təsirli üsullardan biridir. Bu müalicə üsulu qadının mənfi düşüncə və davranışlarını dəyişdirməyə və problemlərlə başa çıxma bacarıqlarını inkişaf etdirməyə kömək edir.

2. Antidepresanlar:

Şiddətli doğuşdan sonrakı depressiya hallarında həkimlər antidepresant dərmanlar təyin edə bilər. Bu dərmanlar beyindəki serotonin və digər kimyəvi maddələrin balansını bərpa etməyə kömək edir. Lakin ana südü ilə qidalanma zamanı bu dərmanlar diqqətlə seçilməlidir və həkim nəzarəti altında istifadə edilməlidir.

3. Sosial Dəstək:

Ailə, dostlar və yaxın ətrafın dəstəyi müalicə prosesində çox vacibdir. Qadına qayğı göstərmək və körpə ilə bağlı məsuliyyətləri bölüşmək depressiyanı yüngülləşdirə bilər.

4. İstirahət və Özünə Qayğı:

Yuxu və istirahət doğuşdan sonrakı depressiyanın simptomlarını yüngülləşdirmək üçün vacibdir. Ana özünə qayğı göstərmək üçün vaxt ayırmalı və ehtiyac olduqda kömək istəməkdən çəkinməməlidir.

5. İdman və Fəaliyyət:

Fiziki fəaliyyət endorfinlərin ifrazını artıraraq əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər. Gündəlik yüngül idmanlar (məsələn, yürüyüş, yoga) müsbət təsir göstərə bilər.

Doğuşdan Sonrakı Depressiyanın Qarşısının Alınması

Doğuşdan sonrakı depressiyanın qarşısını tam olaraq almaq mümkün olmasa da, bəzi tədbirlər riskin azaldılmasına kömək edə bilər:

Təlim və Hazırlıq:

Hamiləlik dövründə ana olmaq və körpə baxımı ilə bağlı təlimlər almaq və məlumatlı olmaq doğuşdan sonra yaranan stressin idarə edilməsinə kömək edə bilər.

Sosial Dəstək:

Qadın hamiləlik və doğuşdan sonra ailəsindən, dostlarından və ya peşəkar dəstək qruplarından dəstək istəməkdən çəkinməməlidir.

Yaxşı Yuxu Rejimi:

Yuxusuzluğun qarşısını almaq üçün ananın kifayət qədər yuxu almasına diqqət yetirmək və ailə üzvlərindən və ya həyat yoldaşından yardım istəmək vacibdir.

Gündəlik İstirahət:

Gündəlik özünə vaxt ayırmaq, relaksasiya texnikalarından istifadə etmək və stresdən uzaq durmağa çalışmaq ananın emosional vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.

Nəticə

Doğuşdan sonrakı depressiya ciddi bir emosional vəziyyətdir və mütləq müalicə olunmalıdır. Əgər bu vəziyyət vaxtında müalicə olunmazsa, həm ananın, həm də körpənin sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Sosial dəstək, psixoterapiya və bəzi hallarda dərman müalicəsi doğuşdan sonrakı depressiyanın öhdəsindən gəlməyə kömək edə bilər.