Endosonoqrafiya nədir?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Endosonoqrafiya: Endoskopiya və Ultrasəs Müayinəsinin Müasir Kombinasiyası
Endosonoqrafiya, endoskopik və ultrasəs müayinə metodlarının üstünlüklərini bir araya gətirərək daxili orqanların daha dəqiq diaqnostikasına imkan verən qabaqcıl bir üsuldur. Bu prosedur zamanı distal hissəsinə (ucuna) ultrasəs sensoru əlavə edilmiş xüsusi bir endoskopdan istifadə olunur. Bu texnologiya sayəsində həm həzm sisteminin daxili səthi, həm də ətrafdakı toxumalar yüksək dəqiqliklə görüntülənir.
Endosonoqrafiya Necə Aparılır?
Prosedurun gedişatı adi mədə endoskopiyasına bənzəyir. Endoskop udlaq vasitəsilə qida borusuna, oradan isə həzm sistemi boyunca nazik bağırsağın başlanğıcına qədər daxil edilir. Müayinə zamanı həkim aşağıdakı mərhələləri izləyir:
- Döş qəfəsi orqanlarının müayinəsi: Qida borusunun yaxınlığında yerləşən orqanlar və həzm sisteminin ilkin seqmentinin selikli qişası qiymətləndirilir.
- Mədənin endoskopik müayinəsi: Zond daha dərinə hərəkət edərək mədə divarlarını, patoloji böyümə sahələrini və yaraların mövcudluğunu araşdırır.
- Onikibarmaq bağırsaq mərhələsi: Ultrasəs sensoru onikibarmaq bağırsağa endirilərək ətraf orqanların vəziyyəti və daşların olub-olmaması müəyyən edilir.
Müayinə Olunan Orqanlar və Toxumalar
Endoskopik endosonoqrafiya vasitəsilə mədə divarından keçməklə yuxarı qarın boşluğunda yerləşən bir çox orqanı müfəssəl şəkildə müayinə etmək mümkündür:
- Mədəaltı vəzi və onun kanalları
- Qaraciyər, öd kisəsi və öd yolları
- Dalaq
- Limfa düyünləri və ətraf toxumalar
- Sol böyrək və sol böyrəküstü vəzi
- Böyük arterial və venoz damarlar, həmçinin sinir düyünləri
Lazım gəldikdə, xüsusi ponksiyon iynələri vasitəsilə həm həzm sistemi divarlarından, həm də bitişik orqanlardan sitoloji və histoloji müayinə üçün material (biopsiya) götürülə bilər. Bu üsul xüsusilə onkoloji proseslərin diaqnostikasında və mübahisəli tibbi məsələlərin həllində əvəzsizdir.
Prosedura Hazırlıq Qaydaları
Qida borusunun endosonoqrafiyası ciddi hazırlıq mərhələsi tələb edir. Müalicə həkimi tərəfindən xroniki xəstəliklər və allergiya riski müəyyən edildikdən sonra xəstə ümumi qan, sidik, koaquloqramma və biokimyəvi analizlər verməlidir.
| Hazırlıq Müddəti | Görülməli Olan Tədbirlər |
|---|---|
| 3 gün əvvəl | Ağır və yağlı qidalar rasiondan çıxarılmalı, mədə təmizlənməsinə başlanmalıdır. |
| Pəhriz məhdudiyyəti | Qaz yaradan süd məhsulları, maya bişmişləri və zülallı qidalar azaldılmalıdır. |
| 8-10 saat əvvəl | Qida qəbulu tamamilə dayandırılmalıdır. |
| Prosedur günü | Siqaret çəkmək və mədə möhtəviyyatının rəngini dəyişən dərmanlar qəbul etmək qadağandır. |
Prosedurdan Sonra Diqqət Edilməli Məqamlar
Müayinədən sonra xəstə bir neçə saat həkim nəzarətində saxlanılır. Evə getdikdən sonra sakit mühit təmin edilməli, 2 saatdan sonra qida və su qəbuluna başlanmalıdır. Əgər prosedur zamanı sedativ dərmanlar istifadə olunubsa, həmin gün avtomobil idarə etmək və yüksək diqqət tələb edən işlərlə məşğul olmaq olmaz.
Mümkün Fəsadlar
Endosonoqrafiya qaydalara uyğun aparıldıqda ağırlaşmalar çox nadir hallarda baş verir. Lakin bəzi risklər mövcuddur:
- Seliqli qişanın zədələnməsi və ya qanaxma
- Daxili orqanın deşilməsi (perforasiya)
- Ürək aritmiyaları və ya dərman allergiyası
- Yoluxucu xəstəliklərin (öd yolları və ya ağciyər) inkişafı
Adətən müayinədən sonra xəstələrdə yalnız müvəqqəti narahatlıq və ümumi zəiflik hiss olunur.
