Göz içi iltihabı nədir? Göz iltihabının simptomları və müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Göz İçi İltihabı və Onun Təsnifatı
Göz içi iltihabı, tibbi dildə desək uveit, gözün daxili toxumalarında meydana gələn və ciddi görmə problemlərinə yol aça bilən bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik, iltihabın gözün hansı nahiyəsində yerləşdiyinə görə müxtəlif növlərə təsnif edilir. Erkən diaqnoz, görmə qabiliyyətinin qorunması baxımından kritik əhəmiyyət daşıyır.
Göz İltihabının Növləri
İltihabın yerləşdiyi yerə görə göz içi iltihabı aşağıdakı dörd əsas qrupa bölünür:
- Anterior uveit (iridosiklit): İltihabın iris və silial cisimdə baş verdiyi, ən çox rast gəlinən formadır.
- Aralıq uveit: İltihab gözün orta hissəsində, xüsusilə vitreus cismi (gözün içindəki jeleyə bənzər maye) ətrafında lokallaşır.
- Posterior uveit: İltihabın koroid təbəqəsində və göz dibində baş verdiyi, nadir rast gəlinən lakin olduqca ciddi formadır.
- Pan-uveit: Gözün hər üç təbəqəsinin (iris, silial cisim və koroid) eyni anda iltihablanması vəziyyətidir.
Göz İçi İltihabının Səbəbləri
Göz iltihabının inkişaf etməsinə müxtəlif daxili və xarici faktorlar səbəb ola bilər. Bu səbəblər infeksion, autoimmun və travmatik mənşəli ola bilər:
| Kateqoriya | Səbəb Olan Amillər |
|---|---|
| İnfeksiyalar | Bakteriyalar (Sifilis, vərəm, Lyme), Viruslar (Herpes simplex, Herpes zoster, CMV), Göbələklər (Kandida, Aspergillus) və Parazitlər (Toksoplazma). |
| Autoimmun Xəstəliklər | Behçet xəstəliyi, Revmatoid artrit, Ankilozan spondilit və Lupus (Sistemik Qırmızı Qurdeşənəyi). |
| Travma və Yaralanmalar | Gözə dəyən fiziki zərbələr və ya göz cərrahiyyəsi sonrası inkişaf edən hallar. |
| Digər Səbəblər | Göz daxili xərçənglər (şişlər) və səbəbi bilinməyən (idiyopatik) hallar. |
Göz İçi İltihabının Simptomları Nələrdir?
Göz iltihabının əlamətləri iltihabın yerləşdiyi bölgəyə və prosesin şiddətinə görə fərqlilik göstərə bilər. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:
- Göz qızartısı: Gözün ağ hissəsində (sklera) nəzərə çarpan qızartı.
- Görmə bulanıqlığı: Görmə keyfiyyətinin azalması və ya dumanlı görmə.
- Göz ağrısı: Xüsusilə anterior uveitdə müşahidə olunan kəskin və ya davamlı ağrılar.
- İşığa həssaslıq (fotofobiya): Parlaq işığa baxarkən yaranan narahatlıq.
- Üzən nöqtələr: Görmə sahəsində qara nöqtələr, kölgələr və ya ipək saplar kimi cisimlərin görünməsi.
- Göz yaşarması və göz daxilində yaranan təzyiq hissi.
Diaqnoz və Müayinə Metodları
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün peşəkar oftalmoloq tərəfindən kompleks müayinələr aparılmalıdır:
- Göz dibi müayinəsi: Gözün daxili strukturlarının xüsusi cihazlarla detallı yoxlanılması.
- Görmə kəskinliyi testi: Görmə pozulmasının dərəcəsinin müəyyən edilməsi.
- Göz təzyiqinin ölçülməsi: Göz daxili təzyiqin normada olub-olmadığının yoxlanılması.
- Laborator analizlər: İnfeksiyaları və autoimmun xəstəlikləri aşkar etmək üçün qan testləri və lazım gəldikdə göz mayesinin analizi.
Göz İçi İltihabının Müalicəsi
Müalicə prosesi iltihabın kökündə dayanan səbəbə və xəstəliyin şiddətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir:
- Kortikosteroidlər: İltihabı sürətlə azaltmaq üçün damcı, tablet və ya iynə formasında tətbiq edilir.
- İmmunsupressiv dərmanlar: Autoimmun mənşəli hallarda immun sistemini tənzimləmək üçün istifadə olunur.
- Antibiotik və Antiviral müalicə: Bakterial və ya viral infeksiyalara qarşı müvafiq preparatlar təyin edilir.
- Mikro cərrahiyyə: Ağır hallarda (katarakta, göz daxili qanama) vitrektomiya kimi cərrahi müdaxilələr tələb oluna bilər.
- Göz təzyiqinin nəzarəti: Təzyiq artmışsa, onu azaltmaq üçün xüsusi damcılardan istifadə edilir.
Ev Şəraitində Diqqət Edilməli Məqamlar
- Gözlərinizi parlaq işıqdan və uzunmüddətli ekran təmasından qoruyaraq istirahət etdirin.
- İşığa həssaslıq zamanı keyfiyyətli gün eynəyi istifadə edin.
- Həkimin təyin etdiyi damcı və dərmanları dəqiq vaxtında tətbiq edin.
- İltihabı artırmamaq üçün gözlərinizi ovmaqdan və ya toxunmaqdan çəkinin.
Müalicə Edilməyən Uveitin Fəsadları
Vaxtında müalicə edilməyən göz içi iltihabı geri dönməz fəsadlara yol aça bilər:
- Görmə itkisi
- Qlaukoma (Göz daxili təzyiqin artması)
- Katarakta
- Retina zədələnməsi
Nəticə
Göz içi iltihabı ciddi bir tibbi vəziyyətdir və erkən müdaxilə edilmədikdə görmə itkisi ilə nəticələnə bilər. Simptomlar müşahidə edildiyi andan etibarən dərhal bir oftalmoloqa müraciət etmək vacibdir. Düzgün müalicə protokolu ilə görmə funksiyasını tamamilə qorumaq mümkündür.
