Göz içi iltihabı nədir? Göz iltihabının simptomları və müalicəsi

Göz İçi İltihabı: Ümumi Baxış

Göz içi iltihabı, tibbi dildə desək uveit, gözün müxtəlif təbəqələrində meydana gələn və ciddi fəsadlara yol aça bilən bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət iltihabın yerləşdiyi bölgəyə görə təsnif edilir və hər bir növü fərqli yanaşma tələb edir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə, görmə qabiliyyətinin qorunması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Göz İltihabının Növləri

Göz içi iltihabının növləri, iltihabın gözün hansı hissəsində yerləşdiyinə əsasən müəyyən edilir:

• Anterior uveit (iridosiklit): İltihab iris və silial cisimdə baş verir. Bu, ən çox rast gəlinən uveit formasıdır.
• Aralıq uveit: İltihab gözün orta hissəsində, xüsusilə vitreus cismi (gözün içindəki jeleyə bənzər maye) ətrafında cəmləşir.
• Posterior uveit: İltihab koroid təbəqəsində və göz dibində baş verir. Daha nadir rast gəlinsə də, olduqca ciddi bir formadır.
• Pan-uveit: Gözün hər üç təbəqəsinin (iris, silial cisim və koroid) eyni anda iltihablanması halıdır.

Göz İçi İltihabının Səbəbləri

Göz iltihabının inkişafına müxtəlif faktorlar və sistemik xəstəliklər səbəb ola bilər. Bu səbəbləri aşağıdakı kateqoriyalara ayırmaq mümkündür:

1. İnfeksiyalar

Bir çox patogen orqanizm göz daxilində iltihaba yol aça bilər:

• Bakteriyalar: Sifilis, vərəm, Lyme xəstəliyi.
• Viruslar: Herpes simplex, Herpes zoster, CMV (sitomeqalovirus).
• Göbələklər: Kandida və Aspergillus.
• Parazitlər: Toksoplazma.

2. Autoimmun Xəstəliklər

İmmun sisteminin bədənin öz toxumalarına hücum etməsi nəticəsində yaranan xəstəliklər gözə də təsir edir:

• Behçet xəstəliyi
• Revmatoid artrit
• Ankilozan spondilit
• Lupus (Sistemik Qırmızı Qurdeşənəyi)

3. Digər Faktorlar

• Travma və yaralanmalar: Gözə dəyən zərbələr və ya göz cərrahiyyəsi sonrası inkişaf edən hallar.
• Göz daxili xərçənglər: Nadir hallarda göz daxili strukturlardakı şişlər iltihab yarada bilər.
• Səbəbi bilinməyən hallar: Bəzi hallarda dəqiq səbəb müəyyən edilə bilmir (idiyopatik uveit).

Göz İçi İltihabının Simptomları

Simptomlar iltihabın şiddətinə və yerləşdiyi bölgəyə görə dəyişir. Ən çox müşahidə olunan əlamətlər bunlardır:

• Göz qızartısı: Sklera (gözün ağ hissəsi) üzərində nəzərəçarpan qızartı.
• Görmə bulanıqlığı: Görmə keyfiyyətinin azalması və ya dumanlı görmə.
• Göz ağrısı: Xüsusilə anterior uveitdə kəskin və ya davamlı ağrılar.
• İşığa həssaslıq (fotofobiya): Parlaq işıqda yaranan narahatlıq.
• Üzən nöqtələr: Görmə sahəsində qara nöqtələr, kölgələr və ya ipək saplar kimi cisimlər.
• Göz yaşarması və göz daxilində təzyiq hissi.

Diaqnoz və Müayinə Metodları

Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün oftalmoloq tərəfindən aşağıdakı müayinələr aparılır:

1. Göz dibi müayinəsi: Daxili strukturların xüsusi cihazlarla yoxlanılması.
2. Görmə kəskinliyi testi: Görmə pozulmasının dərəcəsinin qiymətləndirilməsi.
3. Göz təzyiqinin ölçülməsi: Daxili təzyiqin yoxlanılması.
4. Qan testləri: İnfeksiya və ya autoimmun xəstəliklərin aşkarlanması.
5. Göz mayesinin analizi: Lazım gəldikdə nümunə götürülərək laborator analiz edilməsi.

Göz İçi İltihabının Müalicəsi

Müalicə planı iltihabın kök səbəbinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir:

Ev Şəraitində Diqqət Edilməsi Gerekenlər

• Göz istirahəti: Parlaq işıqdan və uzunmüddətli ekran istifadəsindən qaçın.
• Gün eynəyi: İşığa həssaslıq zamanı qoruyucu eynək taxın.
• Həkim tövsiyəsi: Dərman və damcıları təyin olunan vaxtda istifadə edin.
• Gözə toxunmamaq: Gözləri ovmaq iltihabı daha da artıra bilər.

Müalicə Edilməyən Uveitin Fəsadları

Vaxtında müdaxilə edilmədikdə göz içi iltihabı aşağıdakı ciddi fəsadlara yol aça bilər:

• Görmə itkisi
• Göz daxili təzyiqin artması (Qlaukoma)
• Katarakta
• Retina zədələnməsi

Nəticə: Göz içi iltihabı ciddi tibbi yanaşma tələb edən bir vəziyyətdir. Simptomlar müşahidə edildikdə dərhal oftalmoloqa müraciət etmək, görmə funksiyasının qorunması üçün ən vacib addımdır.