Göz təzyiqi (qlaukoma) nədir?
Qlaukomanın Səbəbləri
Göz içindəki təzyiq, gözün içində istehsal olunan və xüsusi kanallar vasitəsilə xaric edilən göz mayesinin (aköz humor) balanssızlığı nəticəsində artır. Bu balanssızlıq müxtəlif səbəblərdən yarana bilər:
Göz Mayesinin Drenaj Problemləri:
Göz mayesi kifayət qədər axmadıqda təzyiq artır.
Göz Mayesinin Həddindən Artıq İstehsalı:
Normaldan çox maye istehsalı.
İrsi Faktörlər:
Ailəsində qlaukoma olan insanlarda risk daha yüksəkdir.
Yüksək Yaş:
60 yaşdan sonra qlaukoma riski artır.
Digər Göz Xəstəlikləri:
Katarakt, uveit və ya göz travmaları.
Diabet və Yüksək Qan Təzyiqi:
Bu xəstəliklər göz təzyiqini artıran risk faktorlarıdır.
Qlaukomanın Növləri
Açıq Bucaqlı Qlaukoma:
Ən çox yayılmış növdür.
Göz içindəki drenaj sistemi yavaş-yavaş tıxanır, təzyiq artır və zamanla görmə itkisi yarana bilər.
Qapalı Bucaqlı Qlaukoma:
Gözün drenaj bucağı qəflətən bağlanır.
Tezliklə müdaxilə edilmədikdə ciddi və qalıcı görmə itkisi yarada bilər.
İkincili Qlaukoma:
Digər göz xəstəlikləri, travmalar və ya dərman istifadəsi səbəbindən yaranır.
Uşaqlıq Qlaukoması (Konjenital Qlaukoma):
Doğuşdan mövcud ola bilər və göz drenaj sistemi düzgün inkişaf etmədikdə ortaya çıxır.
Normal Təzyiqli Qlaukoma:
Göz içi təzyiq normal olsa da, optik sinir zədələnir.
Qlaukomanın Əlamətləri
Erkən Mərhələ:
Adətən heç bir simptom yoxdur.
Göz təzyiqi yavaş-yavaş artdığı üçün insanlar problemi hiss etməyə bilər.
Proqressiv Mərhələ:
Görmə Sahəsində Daralma:
Əvvəlcə periferiya (yan görmə) təsirlənir, sonra mərkəzi görmə.
İşıq Halqaları:
İşıq mənbələri ətrafında halqalar və ya dumanlı görmə.
Baş Ağrısı:
Xüsusilə qapalı bucaqlı qlaukoma zamanı.
Təcili Əlamətlər (Qapalı Bucaqlı Qlaukoma):
Şiddətli göz ağrısı.
Qızartılı göz.
Bulantı və qusma.
Bulanıq görmə.
İşıqlara həssaslıq.
Qlaukomanın Diaqnozu
Qlaukomanın erkən diaqnozu görməni qorumaq üçün vacibdir. Diaqnoz üçün istifadə olunan üsullar:
Göz Təzyiqinin Ölçülməsi (Tonometriya):
Göz içindəki təzyiq ölçülür.
Optik Sinirin Müayinəsi:
Optik sinirin vəziyyəti yoxlanılır.
Görmə Sahəsi Testi:
Görmə sahəsində daralmalar müəyyən edilir.
Göz Drenaj Bucağının Müayinəsi (Gonioskopiya):
Gözün drenaj bucağı yoxlanılır.
Kornea Qalınlığı Ölçüsü (Paximetriya):
Kornea qalınlığı təyin edilir.
Qlaukomanın Müalicəsi
Qlaukomanın müalicəsi görmə itkisini yavaşlatmaq və ya durdurmaq məqsədi daşıyır. Tam sağalma mümkün olmasa da, erkən müdaxilə ilə xəstəliyin irəliləməsi dayandırıla bilər.
1. Dərmanlar
Göz Damlaları:
Göz təzyiqini azaldır, ya maye istehsalını azaldır, ya da axını artırır.
Haplar:
Tənəffüs və qan dövranını təsir edərək təzyiqi azaldır.
2. Lazer Müalicəsi
Lazer Trabekuloplastika:
Açıq bucaqlı qlaukoma üçün istifadə olunur.
Drenaj sistemini açaraq təzyiqi azaldır.
İridotomiya:
Qapalı bucaqlı qlaukoma üçün gözə kiçik bir dəlik açılır.
3. Cərrahi Müdaxilə
Trabekulektomiya:
Yeni bir drenaj kanalı yaradılır.
Şunt və ya Stent Cihazları:
Göz mayesinin axını üçün qurğular yerləşdirilir.
4. İkinci Xəstəliklərin Müalicəsi
Qlaukoma ilə yanaşı diabet və ya hipertoniya kimi xəstəliklər varsa, onlar da müalicə edilməlidir.
Qlaukomanın Qarşısını Alma Yolları
Mütəmadi Göz Müayinəsi:
Xüsusilə 40 yaşdan sonra mütəmadi göz təzyiqi yoxlanmalıdır.
Sağlam Həyat Tərzi:
Sağlam qidalanma, məşq və stressin idarə edilməsi göz sağlamlığını qoruyur.
Ailə Tarixi:
Ailədə qlaukoma olan insanlar daha diqqətli olmalıdır.
Göz Zədələrindən Qaçınmaq:
Göz travmalarından qorunmaq üçün ehtiyatlı davranmaq.
Nəticə
Qlaukoma, erkən mərhələdə diaqnoz qoyulmazsa, ciddi görmə itkisinə səbəb ola biləcək bir xəstəlikdir. Mütəmadi göz müayinəsi və erkən müdaxilə görmə sağlamlığının qorunmasında əsas faktorlardır. Şübhəli simptomlar hiss edildikdə, dərhal göz həkiminə müraciət etmək vacibdir.