Hepatit B nədir?
Hepatit B-nin Səbəbləri:
Hepatit B, Hepatit B virusunun (HBV) bədənə girməsi nəticəsində inkişaf edir. Virus əsasən aşağıdakı yollarla yayıla bilər:
Qan vasitəsilə:
İğnə və ya tibbi avadanlıqla (yəni, qaydalara riayət edilməyən iynələr, qan köçürmə və s.) birbaşa təmasda olan qan yolu ilə.
Cinsi əlaqə vasitəsilə (özəlliklə qorunmasız cinsi əlaqə).
Anadan körpəyə (hamiləlik və ya doğum zamanı, yəni perinatal yol ilə).
Bədən mayeləri ilə:
Virus, infeksiya olmuş şəxsin qanı, tüpürcəyi, sidiyi, sperması və digər bədən mayeləri ilə keçə bilər.
İnfeksiya mənbələri:
Tatu və piercinglər, tibbi müdaxilələr və digər təmaslarda steril olmayan avadanlıq istifadə edildikdə HBV yayılma riski artar.
Hepatit B-nin Simptomları:
Hepatit B-nin simptomları dəyişə bilər və bəzi insanlarda heç bir əlamət olmadan xəstəlik inkişaf edə bilər. Xüsusilə virusun kəskin infeksiya dövrü (ilk aylarda) asimptomatik ola bilər. Bununla belə, bəzi hallarda aşağıdakı simptomlar müşahidə edilə bilər:
Ağrı və ya narahatlıq: Qaraciyər bölgəsində, yəni sağ ribin alt hissəsində ağrı və narahatlıq hissi.
Yorğunluq: İnsanlar çox tez yorula bilər və ümumi halsızlıq hissi yaranar.
Sarılıq: Dərinin və göz ağlarının sararması, yəni jaundis.
İştah itməsi: Yemək istəyinin azalması və ya heç olmaması.
Qusma və ürəkbulanma: Xüsusilə yeməkdən sonra.
Qarın şişkinliyi: Qarında şişkinlik və ağrı.
Bədən temperaturunun yüksəlməsi: Yüksək temperatur (febril vəziyyət).
Yumşaq, sarımtıl nəcis və tünd sidik: Hepatit B səbəbilə qaraciyər zədələnməsi nəticəsində bu tip dəyişikliklər ola bilər.
Hepatit B-nin Yolu və Müalicəsi:
Hepatit B-nin müalicəsi müxtəlif mərhələlərə bölünə bilər:
Kəskin Hepatit B:
Kəskin hepatit B, virusun ilk dəfə infeksiyaya səbəb olduğu dövrdür və bir çox insanda təbii olaraq sağalır. Bu mərhələdə, müalicə adətən simptomları yüngülləşdirmək məqsədilə yönəldilir və xəstə bəzən xüsusi bir dərman almasına ehtiyac qalmaya bilər.
Sağalmaq üçün əsasən yataq istirahəti, bol maye qəbul etmək və düzgün qidalanma tövsiyə edilir.
Xroniki Hepatit B:
Xroniki hepatit B, hepatit B virusunun bədəndə qalması və iltihabın davam etməsidir. Xronik hepatit B, qaraciyər sirrozu, qaraciyər xərçəngi kimi ciddi fəsadlara yol aça bilər.
Antiviral müalicə: Xronik hepatit B müalicəsi üçün antiviral dərmanlar (məsələn, entekavir, tenofovir) istifadə edilir. Bu dərmanlar virusun yayılmasını azaldır və qaraciyərin zədələnməsini dayandırmağa kömək edir.
Hekim nəzarəti: Xroniki hepatit B xəstələrinin müntəzəm olaraq qaraciyər funksiyalarını izləməsi və müalicə planına riayət etməsi vacibdir.
Hepatit B-nin Qarşısının Alınması:
Hepatit B-nin qarşısını almaq mümkündür və bunun üçün əsas metod vaksinasiya (vaksinlər)dır:
Hepatit B vaksini: Hepatit B-nin qarşısını almaq üçün çox effektiv bir yoldur. Bu vaksin, dünyada geniş yayılmışdır və bütün yeni doğulan körpələrə, risk altında olan insanlara (məsələn, sağlamlıq işçiləri, narkotik istifadəçiləri) tövsiyə olunur.
Qorunmasız cinsi əlaqə: Hepatit B-nin yayılmasının qarşısını almaq üçün qoruyucu vasitələrdən (kondom) istifadə etmək vacibdir.
Tibbi avadanlıqdan istifadə edərkən diqqət: Qanla təmasın olduğu tibbi avadanlıqların, iynələrin və digər alətlərin steril olması vacibdir.
Əlavə tədbirlər: Hepatit B virusunun analardan körpələrə keçməsinin qarşısını almaq üçün müvafiq tibbi müdaxilələr tətbiq olunur, xüsusilə hamilə qadınlarda.
Hepatit B və Ümumi Sağlamlıq:
Hepatit B, müalicə və düzgün qayğı ilə idarə edilə bilər. Xroniki mərhələdə isə qaraciyər problemlərinin qarşısını almaq və həyati funksiyaların qorunması üçün müntəzəm izləmə və müalicə vacibdir. Vaksinasiya isə bu xəstəliyə qarşı ən təsirli qorunma yoludur.