Hepatit nədir?
Hepatitin əsas növləri
1. Virus mənşəli hepatitlər
Hepatit A (HAV): Əsasən çirklənmiş su və qida vasitəsilə keçən və adətən kəskin formada olan hepatitdir.
Hepatit B (HBV): Qan və cinsi yolla ötürülür. Həm kəskin, həm də xroniki ola bilər.
Hepatit C (HCV): Əsasən qanla ötürülür və çox vaxt xroniki formaya keçir.
Hepatit D (HDV): Yalnız hepatit B ilə birlikdə görülür.
Hepatit E (HEV): Su və qida ilə ötürülür, xüsusən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə rast gəlinir.
2. Alkoqol mənşəli hepatit
Uzun müddət və həddindən artıq alkoqol istifadəsi qaraciyərin iltihabına səbəb olur.
3. Dərman və toksik hepatit
Bəzi dərmanlar və zəhərli maddələr qaraciyərə zərər verərək hepatitə yol aça bilər.
4. Avtoimmun hepatit
İmmunitet sistemi qaraciyər hüceyrələrinə hücum edərək iltihaba səbəb olur.
Hepatitin ümumi əlamətləri
Ümumi zəiflik və yorğunluq
İştahsızlıq və ürəkbulanma
Sağ qabırğaaltı nahiyədə ağrı və diskomfort
Dəri və gözlərdə sarılıq
Qaranlıq rəngli sidik
Ağ rəngə çalan nəcis
Xroniki və kəskin hepatitin fərqi
Kəskin HepatitXroniki Hepatit
Qısa müddətli (bir neçə həftə və ya ay)6 aydan çox davam edən iltihab
Daha güclü simptomlar (sarılıq, qızdırma)Bəzən simptomsuz və ya yüngül simptomlarla gedir
Çox vaxt tam sağalırQaraciyər sirrozu və ya xərçəng riski daşıyır
Hepatitin ötürülmə yolları
Qan yolu (qan transfuziyası, iynə paylaşımı)
Cinsi yolla (xüsusilə HBV və HCV)
Çirkli su və qida (HAV və HEV)
Anadan uşağa (HBV üçün risklidir)
Dərinin zədələnmiş sahələri və ya tibbi alətlərlə təmas
Hepatitin fəsadları
Qaraciyər sirrozu (qaraciyər toxumasının çapıqlaşması)
Qaraciyər çatışmazlığı
Qaraciyər xərçəngi
Portal hipertenziya və qida borusu varikozları
Hepatitin müalicəsi
Kəskin hepatitlərdə (məsələn, HAV):
Əksər hallarda spesifik müalicəyə ehtiyac olmur, simptomatik müalicə və istirahət kifayət edir.
Xroniki hepatit B və C:
Antiviral dərmanlar (məsələn, entekavir, tenofovir, sofosbuvir).
Qaraciyəri qoruyucu və dəstəkləyici dərmanlar.
Avtoimmun hepatit:
İmmunosupressiv dərmanlar (məsələn, prednizolon, azatioprin).
Alkoqol hepatiti:
Alkoqolun tamamilə dayandırılması və bəzən steroidlər.
Profilaktika
Hepatit A və B-yə qarşı peyvənd.
Qanla təmasda steril qaydalara əməl etmək.
Alkoqoldan uzaq durmaq və ya məhdudlaşdırmaq.
Cinsi əlaqə zamanı qoruyucu tədbirlərdən istifadə.
Qida və su gigiyenasına diqqət etmək.
Hepatit şübhəsində mütləq qaraciyər testləri (ALT, AST, bilirubin və s.) və virus analizləri aparılmalıdır.