Hepatit nədir?

Hepatitin Növləri:

Hepatit, çoxsaylı səbəblərdən yaranan bir vəziyyət olduğu üçün, müxtəlif növlərə bölünür. Ən çox rast gəlinən hepatit növləri A, B, C, D və E virusları ilə əlaqəlidir.

Hepatit A (HAV):

Hepatit A, enterik (həzmi) virus tərəfindən yaradılır və fekal-oral yol ilə yayılır. Yəni, infekte olmuş su və ya qida vasitəsilə insana keçə bilər.

Hepatit A, geniş yayılabilir, lakin müalicə edildikdən sonra tam sağalma mümkündür.

Ağır əlamətlər ilə keçə bilər və bəzi hallarda qaraciyər böhranı yaranabilir, amma ümumiyyətlə öz-özünə sağalır.

Hepatit B (HBV):

Hepatit B, kan, spesifik bədən mayeləri (məsələn, tükürcək, sperma və qan) vasitəsilə yayılır.

Hepatit B, xroniki olarsa, qaraciyər sirrozu və ya qaraciyər xərçəngi kimi ciddi xəstəliklərə səbəb ola bilər.

Aşı ilə qorunma mümkündür. Hepatit B-nin müalicəsi antiviral dərmanlarla mümkündür, amma tam sağalma hər zaman mümkün olmur.

Hepatit C (HCV):

Hepatit C, qan yoluyla yayılan və xroniki qaraciyər xəstəliklərinə səbəb ola bilən bir virusdur. Ən çox qan transfuziyası, iynə paylaşma və ya spesifik bədən mayeləri vasitəsilə yayılır.

Hepatit C, yavaş inkişaf edən bir xəstəlikdir və uzun müddət heç bir əlamət göstərməyəcək şəkildə xroniki hale gəlir. Lakin müalicə ilə tam sağalma mümkündür.

Müasir müalicələr ilə antiviral dərmanlar çox təsirli olmuşdur.

Hepatit D (HDV):

Hepatit D, yalnız Hepatit B virusu ilə infekte olmuş şəxslərdə təkrarlayır. Hepatit D, Hepatit B ilə birləşərək daha ciddi qaraciyər xəstəliklərinə yol aça bilər.

Bu virus, qaraciyər sirrozu və ya qaraciyər xərçəngi riskini artırır. Hepatit B-yə qarşı peyvənd olmaq, Hepatit D-dən qorunmaq üçün ən yaxşı yoldur.

Hepatit E (HEV):

Hepatit E, fekal-oral yol ilə yayılan bir virusdur və əsasən istehsal olmayan qidalar və çirklənmiş su vasitəsilə keçə bilər.

Hepatit E-nin simptomları Hepatit A ilə oxşardır, lakin bu virus hamilə qadınlar üçün daha təhlükəlidir və ağır qaraciyər pozğunluğuna yol aça bilər.

Qısa müddətli və öz-özünə sağalan bir xəstəlikdir.

Hepatit Əlamətləri:

Hepatitin əlamətləri, virusun növünə və xəstəliyin mərhələsinə görə dəyişə bilər. Bəzi insanlar asimptomatik (yəni heç bir əlamət göstərməyən) ola bilər, xüsusən Hepatit C və B kimi xroniki formalar.

Ümumiyyətlə, hepatitin ağır və yüngül əlamətləri aşağıdakılar ola bilər:

Yorğunluq və ümumi səhv hissi.

İştah itkisi.

Nəfisə qarın ağrıları, xüsusilə qaraciyər bölgəsində.

Yüksək hərarət.

Qalxmış qaraciyər və ya dalak.

Sarı rəngli dəri və gözlər ( sarılıq).

Sidik rənginin qaranlıq olması və ağ kakaların olması.

Ürək bulanması və qusma.

Hepatit Səbəbləri:

Viral infeksiyalar:

Hepatit A, B, C, D və E, əsasən viruslar tərəfindən yaranan hepatit növləridir.

Alkollu içki istifadəsi:

Alkollu içki istifadəsi, qaraciyəri zədələyə bilər və zamanla alkolik hepatit inkişaf edə bilər. Bu vəziyyət qaraciyər sirrozu və ya qaraciyər xərçəngi ilə nəticələnə bilər.

Toxik maddələr və dərmanlar:

Kimyəvi maddələr, həddindən artıq dərman istifadəsi və ya fentanil kimi narkotik maddələr də qaraciyəri zədələyə bilər.

Autoimmun xəstəliklər:

Bəzi autoimmun xəstəliklər (məsələn, autoimmun hepatit) qaraciyərin iltihablanmasına səbəb ola bilər.

Qida ilə əlaqəli infeksiyalar:

Qida zəhərlənmələri və ya toksinlər vasitəsilə, qaraciyərin iltihablanması meydana gələ bilər.

Hepatit Müalicəsi:

Hepatit A:

Hepatit A üçün xüsusi müalicə yoxdur. Əksər hallarda, xəstəlik öz-özünə sağalır. Sıvı terapiyası və ağrı kəsicilər ilə simptomlar idarə edilə bilər.

Hepatit A üçün peyvendən qorunma mümkündür.

Hepatit B:

Hepatit B üçün antiviral dərmanlar mövcuddur, amma müalicə hər zaman mümkün olmur. Peyvənd ilə qorunma mümkündür.

Hepatit C:

Hepatit C, müasir antiviral dərmanlarla müalicə edilə bilər və tam sağalma mümkündür.

Testlər və mütəmadi müayinə ilə xəstəlik izlənilməlidir.

Hepatit D və E:

Hepatit D yalnız Hepatit B ilə infeksiya halında inkişaf edir. Hepatit E, əksər hallarda öz-özünə sağalar, lakin hamilə qadınlarda təhlükəli ola bilər.

Alkollu Hepatit və Autoimmun Hepatit:

Alkollu hepatit müalicəsi üçün alkolun kəsilməsi və qaraciyər funksiyasının qorunması vacibdir.

Autoimmun hepatit üçün immunosupressiv dərmanlar və hormon terapiyası istifadə edilə bilər.

Nəticə:

Hepatit, qaraciyərin iltihablanması ilə əlaqəli bir vəziyyətdir və müxtəlif səbəblərdən yaranır. Viruslar, alkollu içkilər, toxik maddələr və autoimmun xəstəliklər hepatitin səbəbləri arasında yer alır. Hepatit müalicəsi, növünə və şiddətinə bağlı olaraq dəyişir, lakin müasir müalicə üsulları ilə qaraciyər sağlamlığı qorunaraq, tam sağalma mümkün ola bilər.