ikiqat görmə

İkiqat Görmənin Növləri

1. Monokulyar diplopiya

Monokulyar diplopiya zamanı ikiqat görmə yalnız bir göz açıq olduqda baş verir. Bu növ ikiqat görmə adətən gözün strukturları ilə bağlı problemlərdən qaynaqlanır və digər göz bağlandıqda ikiqat görmə yox olur.

2. Binokulyar diplopiya

Binokulyar diplopiya iki gözün birgə fəaliyyət göstərdiyi zaman ikiqat görmə ilə xarakterizə olunur və iki gözün uyğunlaşma problemlərindən qaynaqlanır. İki göz bir obyektə düzgün fokuslanmadıqda, beyin hər iki gözdən fərqli məlumatlar alır və bu da ikiqat görmə ilə nəticələnir. Bir göz bağlandıqda ikiqat görmə yox olur, çünki beyin yalnız bir gözdən gələn siqnalı qəbul edir.

İkiqat Görmənin Səbəbləri

İkiqat görmənin müxtəlif səbəbləri ola bilər və bu səbəblər monokulyar və ya binokulyar diplopiya növlərinə görə dəyişə bilər. Aşağıda hər iki növ diplopiyanın əsas səbəbləri verilmişdir:

Monokulyar Diplopiyanın Səbəbləri:

Buynuz qişa problemləri:

Keratokonus və ya buynuz qişa iltihabı (keratit) kimi problemlər işığın düzgün fokuslanmasını çətinləşdirir və bir gözlə ikiqat görmə yaradır.

Buynuz qişa yara izləri və ya bulanıqlığı da monokulyar diplopiyaya səbəb ola bilər.

Katarakta:

Katarakta göz büllurunun şəffaflığını itirərək işığın düzgün fokuslanmasını çətinləşdirir. Bu, bir gözdə ikiqat görməyə səbəb ola bilər.

Astiqmatizm:

Astiqmatizm buynuz qişanın qeyri-mütənasib qabarıqlığı səbəbindən işığın bir neçə fokus nöqtəsinə yayılmasına səbəb olur. Bu vəziyyətdə bir gözlə ikiqat görmə baş verə bilər.

Quru göz sindromu:

Göz səthinin kifayət qədər nəm olmaması işığın düzgün fokuslanmamasına və ikiqat görmə kimi simptomlara səbəb ola bilər.

Binokulyar Diplopiyanın Səbəbləri:

Şaşılıq (strabizm):

Şaşılıq gözlərin eyni obyektə düzgün fokuslanmaması ilə nəticələnən bir vəziyyətdir. Bir göz düz baxarkən, digər göz yuxarı, aşağı, sola və ya sağa yönələ bilər. Bu vəziyyətdə beyin hər iki gözdən fərqli görüntülər alır və ikiqat görmə yaranır.

Göz əzələlərinin zəifliyi:

Göz əzələlərinin hər hansı birinin zəifliyi və ya iflici gözlərin uyğunlaşmasını pozur və ikiqat görmə yaradır. Graves xəstəliyi kimi bəzi sistemik xəstəliklər göz əzələlərini zəiflədərək binokulyar diplopiyaya səbəb ola bilər.

Sinir sistemi problemləri:

Beyindən gələn sinir siqnalları göz əzələlərinin düzgün hərəkətini idarə edir. Multiple skleroz, Guillain-Barré sindromu və ya paralitik şaşılıq kimi sinir sistemi xəstəlikləri bu sinirlərin funksiyasını poza bilər, nəticədə ikiqat görmə meydana gəlir.

Damar problemləri:

İflic (insult), beyin anevrizması və ya digər damar xəstəlikləri beynin görmə funksiyasını idarə edən hissələrinə zərər verə bilər və bu da ikiqat görməyə səbəb ola bilər.

Beyin şişləri:

Beyin şişləri gözlərin hərəkətinə nəzarət edən sinirləri sıxa bilər və bu, ikiqat görmə ilə nəticələnə bilər.

Baş travmaları:

Baş travmaları göz əzələlərinə, sinir yollarına və ya beyin strukturlarına zərər verərək ikiqat görmə yarada bilər.

İkiqat Görmə ilə Əlaqəli Əlavə Simptomlar

İkiqat görmə ilə yanaşı, digər simptomlar da ortaya çıxa bilər və bu simptomlar ikiqat görmənin səbəbinə işarə edə bilər:

Baş ağrısı və ya baş gicəllənməsi: İkiqat görmə ilə birlikdə baş ağrısı və ya baş gicəllənməsi varsa, bu, sinir sistemi və ya damar problemlərinə işarə edə bilər.

Göz ağrısı və ya narahatlıq: İkiqat görmə göz əzələlərinin gərginliyi və ya gözlərin düzgün fokuslanmaması səbəbindən göz ağrısı ilə müşayiət oluna bilər.

İşığa həssaslıq: İşıq mənbələrinə qarşı həddindən artıq həssaslıq görmə problemləri və ya nevroloji xəstəliklərdən qaynaqlana bilər.

Göz qızartısı və ya şişkinlik: Göz qızartısı və ya şişkinlik göz infeksiyaları, buynuz qişa problemləri və ya quru göz sindromu ilə əlaqədar ola bilər.

İkiqat Görmənin Diaqnozu

İkiqat görmənin səbəbini müəyyən etmək üçün göz həkimi tərəfindən bir neçə müayinə və testlər aparıla bilər. Diaqnostik proses aşağıdakı addımları əhatə edir:

Görmə testi: Gözlərin görmə qabiliyyəti yoxlanılır və ikiqat görmənin bir və ya hər iki gözlə baş verdiyi müəyyən edilir.

Göz hərəkətləri və əzələ testi: Həkim göz əzələlərinin hərəkətlərini və gözlərin uyğunlaşmasını qiymətləndirir. Gözlərin düzgün hərəkət edib-etmədiyi və əzələlərdə hər hansı bir zəifliyin olub-olmadığı müəyyən edilir.

Oftalmoskopiya: Göz dibi, retina və optik sinir kimi göz strukturları xüsusi alətlərlə müayinə edilir.

Neyroloji müayinə: İkiqat görmə sinir sistemi və ya beyinlə əlaqədar problemlərdən qaynaqlanırsa, nevroloji testlər və beyin görüntüləmə müayinələri (MRT və ya KT) tələb oluna bilər.

Beyin görüntüləməsi: Beyin şişi, insult və ya digər nevroloji xəstəlikləri istisna etmək üçün MRT və ya KT müayinələri aparılır.

İkiqat Görmənin Müalicəsi

İkiqat görmənin müalicəsi onun əsas səbəbinə əsaslanır. Müalicə variantları aşağıdakılardır:

1. Gözlüklər və ya prizmatik linzalar

Monokulyar diplopiyada gözlüklər və ya prizmatik linzalar işığı düzgün fokuslamağa kömək edə bilər. Prizmatik linzalar hər iki gözdən gələn görüntüləri birləşdirərək ikiqat görməni aradan qaldırır.

2. Göz əzələlərinin məşqləri

Göz əzələlərinin zəifliyi və ya uyğunlaşma problemlərini düzəltmək üçün xüsusi göz məşqləri təyin edilə bilər. Bu məşqlər göz əzələlərini gücləndirir və gözlərin koordinasiyasını yaxşılaşdırır.

3. Göz qapağı və ya şaşılıq cərrahiyyəsi

Şaşılıq və ya göz qapağı problemləri ikiqat görməyə səbəb olduqda cərrahi müdaxilə tətbiq oluna bilər. Bu cərrahiyyələr göz qapaqlarının düzgün mövqeyini və gözlərin hərəkətini bərpa etmək məqsədi daşıyır.

4. Sinir və ya əzələ zəifliyi üçün dərmanlar

Graves xəstəliyi, miyastenia qravis və ya digər sinir-əzələ xəstəliklərində dərmanlar sinir siqnallarını və əzələ funksiyalarını yaxşılaşdırmağa kömək edir.

5. Nevroloji müalicə

İkiqat görmənin səbəbi nevroloji bir problem olduqda, nevroloji müalicələr, dərmanlar və ya cərrahi müdaxilələr tətbiq edilə bilər.

6. Baş travmalarının müalicəsi

Baş travması nəticəsində ikiqat görmə yaranıbsa, travmanın müalicəsi və reabilitasiya proqramları tətbiq oluna bilər.

Nəticə

İkiqat görmə göz əzələləri, sinir sistemi və ya göz strukturları ilə əlaqədar problemlərin nəticəsi olaraq meydana gələ bilər və ciddi bir görmə pozğunluğudur. Səbəbi müəyyən etmək üçün mütləq həkimə müraciət edilməli və vaxtında diaqnoz qoyulmalıdır. İkiqat görmənin əsas səbəbinə uyğun müalicə ilə bu vəziyyəti idarə etmək və ya aradan qaldırmaq mümkündür.