Kolonoskopiya
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Kolonoskopiya Nə Vaxt Lazımdır?
Kolonoskopiya, yoğun bağırsaq sağlamlığını qiymətləndirmək və xərçəng riskini erkən mərhələdə müəyyən etmək üçün həyata keçirilən ən mühüm müayinə üsuludur. Müəyyən simptomlar və risk faktorları mövcud olduqda, vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət etmək həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Kolonoskopiya Müayinəsi Üçün Əsas Göstərişlər
Aşağıdakı hallarda kolonoskopiya proseduru mütləq şəkildə aparılmalıdır:
- Dəmir çatışmazlığı anemiyası (səbəbi bilinməyən qan azlığı)
- Səbəbsiz kilo itkisi və həddindən artıq şişkinlik
- Nəcisdə qan və ya bəlğəm görülməsi
- 1 aydan çox davam edən xroniki ishal və ya qəbizlik
- Düzənsiz defekasiya və nəcisin saxlanmaması
- Səbəbi bilinməyən mədə və qarın ağrıları
- Ailədə kolon xərçəngi və ya polip tarixçəsinin olması
- 50 yaşdan yuxarı olmaq (profilaktik məqsədilə)
Düz Bağırsaqdan Qanaxma və Risk Faktorları
Düz bağırsaqdan gələn qanaxma hər zaman anormal bir hal kimi qəbul edilməli və mütləq qastroenteroloq tərəfindən araşdırılmalıdır. Nəcisdəki qan damcı şəklində, sıçrayışla və ya laxtalanmış formada ola bilər. Çox vaxt xəstələr bu qanaxmanı hemoroid (babasil) ilə əlaqələndirərək səhvə yol verirlər. Lakin hemoroid ilə yanaşı bağırsaqda şiş və ya polip də inkişaf edə bilər.
Kolonoskopiya vasitəsilə gələcəkdə xərçəngə çevrilə biləcək milimetrik lezyonlar və poliplər aşkar edilərək müalicə olunur. Bu səbəbdən, hemoroid diaqnozu olsa belə, yeni yaranan qanaxmalarda xərçəng ehtimalı mütləq istisna edilməlidir.
Kolon Xərçəngi Riskini Artıran Amillər
Yoğun bağırsaq xərçənginin inkişafında həm genetik, həm də həyat tərzi faktorları böyük rol oynayır. Əsas risk faktorları aşağıdakılardır:
| Risk Faktoru | Təsviri |
|---|---|
| Genetik Meyllilik | Ailədə xərçəng və ya kolon polipinin olması |
| Xəstəliklər | İltihabi bağırsaq xəstəlikləri və Tip 2 diabet |
| Həyat Tərzi | Piylənmə, fiziki fəaliyyətin olmaması, siqaret və alkoqol istifadəsi |
| Qidalanma | Ətlə zəngin və lifli (pulpa) qidalardan kasıb pəhriz |
Erkən Diaqnozun Əhəmiyyəti
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, ailəsində xərçəng tarixçəsi olmayan şəxslər üçün belə 45 yaşdan sonra dövri nəzarəti tövsiyə edir. Xüsusilə ailəsində mədə, bağırsaq və ya süd vəzi xərçəngi olanlar daha diqqətli olmalıdır. Unutmaq olmaz ki, heç bir riski olmayan insanlarda da erkən yaşda xərçəng inkişaf edə bilər.
Müayinənin effektivliyi üçün kolonoskopiya təcrübəli həkim tərəfindən, adekvat bağırsaq təmizliyindən sonra müvafiq şəraitdə aparılmalıdır. Qeyri-kafi təmizlik kiçik lezyonların gözdən qaçmasına səbəb ola bilər. Erkən müdaxilə ilə xərçəngin qarşısını almaq mümkündür; gecikmək isə qəsdən özünü təhlükəyə atmaqdır.
