Mitral qapaq çatışmazlığı
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Mitral Qapaq Çatışmazlığı Nədir?
Mitral qapaq çatışmazlığı, ürəyin sol qulaqcığı ilə sol mədəciyi arasında yerləşən mitral qapağın tam bağlanmaması nəticəsində qanın geriyə sızması ilə xarakterizə olunan ciddi bir kardioloji vəziyyətdir. Bu patologiya ürəyin iş yükünü artıraraq zamanla müxtəlif fəsadlara yol aça bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə strategiyası ilə ürək funksiyalarını qorumaq mümkündür.
Mitral Qapaq Çatışmazlığının Növləri
Mitral qapaq çatışmazlığı klinik gedişatına görə iki əsas formada təsnif edilir:
- Kəskin Mitral Qapaq Çatışmazlığı: Qəfil meydana gəlir və adətən ürəkdəki kəskin zədələnmələr (məsələn, infarkt) nəticəsində yaranır. Bu vəziyyət təcili tibbi müdaxilə tələb edən kritik bir haldır.
- Xroniki Mitral Qapaq Çatışmazlığı: Zamanla, yavaş-yavaş inkişaf edir. Ürəyin nasoslama qabiliyyəti azaldıqca vəziyyət ağırlaşır. Xəstələr uzun müddət heç bir simptom hiss etməsələr də, xəstəlik irəlilədikcə ürək funksiyaları pisləşir.
Mitral Qapaq Çatışmazlığının Səbəbləri
Bu xəstəliyin inkişafına səbəb olan bir çox faktor mövcuddur. Əsas etioloji amillər aşağıdakılardır:
- Mitral Qapaq Prolapsı: Qapaqcıqların qalınlaşaraq normal bağlanmamasıdır. Ən yaygın səbəblərdən biridir.
- Revmatik Ürək Xəstəliyi: Keçirilmiş revmatik qızdırma nəticəsində qapaqda yaranan sərtləşmə və zədələnmədir.
- İnfarkt (Miokard İnfarktı): Ürək böhranı qapağı dəstəkləyən əzələləri zədələyərək funksiyanı pozur.
- İnfektiv Endokardit: Ürək qapaqlarının infeksion iltihabı qapaq strukturunu sıradan çıxarır.
- Kardiomiopatiya: Ürək əzələsinin zəifləməsi qapağın düzgün qapanmasına mane olur.
- Yaşlanma və Kalsium Yığılması: Yaşla bağlı qapağın sərtləşməsi və hərəkətliliyinin azalmasıdır.
- Anadangəlmə Qüsurlar: Doğuşdan gələn struktur anomaliyaları.
Mitral Qapaq Çatışmazlığının Simptomları
Xəstəlik ilkin mərhələlərdə, xüsusilə xroniki formada asimptomatik (simptomsuz) ola bilər. Lakin patologiya dərinləşdikcə aşağıdakı əlamətlər müşahidə edilir:
- Nəfəs darlığı: Fiziki aktivlik zamanı və ya uzanarkən (ağciyərlərdə maye yığılması səbəbindən).
- Yorğunluq: Ürəyin bədənə kifayət qədər qan vura bilməməsi nəticəsində yaranan halsızlıq.
- Aritmiya: Ürək döyüntülərinin sürətlənməsi və ya nizamsız hiss edilməsi.
- Ödem: Ayaqlarda və ya qarın nahiyəsində maye yığılması ilə bağlı şişkinlik.
- Sinə ağrısı (Angina): Nadir hallarda, xüsusilə irəliləmiş mərhələlərdə görünür.
- Başgicəllənmə: Beynin kifayət qədər qanla təmin olunmaması nəticəsində huşun itirilməsinə qədər gedə bilən vəziyyət.
Diaqnostika Üsulları
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün kardioloqlar tərəfindən aşağıdakı müayinələr aparılır:
| Müayinə Üsulu | Təsviri |
|---|---|
| Ekokardioqrafiya | Ən əsas üsuldur; qapağın strukturunu və sızma dərəcəsini göstərir. |
| Doppler Ultrasəs | Qan axınının geri qaçma (refluks) şiddətini ölçür. |
| EKQ | Ürəyin elektrik aktivliyini və genişlənmə əlamətlərini yoxlayır. |
| Rentgen | Ürəyin ölçüsünü və ağciyər ödemini müəyyən edir. |
| Ürək Kateterizasiyası | Kontrast boya ilə qapaq çatışmazlığını invaziv yolla dəqiq qiymətləndirir. |
Mitral Qapaq Çatışmazlığının Müalicəsi
Müalicə planı xəstəliyin şiddətinə və xəstənin ümumi vəziyyətinə görə fərdiləşdirilir.
1. Dərman Müalicəsi
Dərmanlar qapaqdakı mexaniki problemi düzəltməsə də, simptomları yüngülləşdirir:
- Diuretiklər: Artıq mayeni bədəndən kənarlaşdırır.
- Beta-blokatorlar və ACE inhibitorları: Qan təzyiqini tənzimləyir, ürəyin yükünü azaldır.
- Antikoaqulyantlar: Qan laxtalanmasının və insult riskinin qarşısını alır.
2. Cərrahi və Minimal İnvaziv Müdaxilələr
Ciddi zədələnmə hallarında aşağıdakı prosedurlar tətbiq edilir:
- Mitral Qapağın Bərpası (Rekonstruksiya): Qapağın öz toxuması qorunaraq təmir edilir.
- Mitral Qapağın Dəyişdirilməsi: Zədəli qapaq mexaniki və ya bioloji protezlə əvəz olunur.
- Mitraklip: Açıq əməliyyat riski yüksək olan xəstələrdə tətbiq edilən minimal invaziv klip proseduru.
Müalicə Edilməyən Çatışmazlığın Fəsadları
Vaxtında müdaxilə edilmədikdə xəstəlik ürək çatışmazlığı, atrial fibrilyasiya (nizamsız ürək döyüntüsü) və ağciyər hipertansiyası kimi həyati təhlükə yaradan ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Nəticə etibarilə, mitral qapaq çatışmazlığı mütəmadi həkim nəzarəti və müasir müalicə metodları ilə idarə oluna bilən bir xəstəlikdir.
