Müxtəlif etiologiyalı hepatitlər

Hepatit Nədir? Viral və Qeyri-Viral Hepatit Növləri

Hepatit, qaraciyər toxumasının müxtəlif səbəblərdən iltihablanması ilə xarakterizə olunan ciddi bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət virus infeksiyaları, alkoqol istifadəsi, toksik maddələr və ya immun sisteminin pozğunluqları nəticəsində yarana bilər. Hər bir hepatit növünün özünəməxsus ötürülmə yolları, gedişatı və müalicə protokolları mövcuddur.

Viral Hepatit Növləri və Xüsusiyyətləri

Viral hepatitlər ən geniş yayılmış qaraciyər iltihabı formalarıdır və törədici virusun növünə görə aşağıdakı qruplara bölünür:

• Hepatit A (HAV): Əsasən çirklənmiş su və ya qida yolu ilə ötürülür. Bu növ adətən özünü məhdudlaşdıran xüsusiyyətə malikdir və xroniki formaya keçmir.
• Hepatit B (HBV): Qan və digər bədən mayeləri vasitəsilə yoluxur. Xroniki hala gəlmə riski yüksəkdir; bu isə gələcəkdə siroz və ya qaraciyər xərçəngi riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
• Hepatit C (HCV): Əsasən qan vasitəsilə ötürülür. Digər növlərlə müqayisədə xroniki xəstəliyə çevrilmə ehtimalı olduqca yüksəkdir.
• Hepatit D (HDV): Bu virus yalnız Hepatit B virusu olan şəxslərdə inkişaf edə bilir. HBV ilə birlikdə xəstəliyin daha ağır və aqressiv gedişinə səbəb olur.
• Hepatit E (HEV): Adətən çirklənmiş su vasitəsilə ötürülür və çox vaxt kəskin infeksiya şəklində təzahür edir.

Qeyri-Viral Hepatit Səbəbləri

Hepatit yalnız viruslarla deyil, həm də həyat tərzi və genetik faktorlarla bağlı ola bilər:

Alkoqollu Hepatit

Alkoqolun həddindən artıq və uzunmüddətli istifadəsi nəticəsində yaranır. Alkoqol birbaşa qaraciyər hüceyrələrinə zərər verərək iltihaba və zamanla siroza yol açır.

Toksik və Dərmanla Əlaqəli Hepatit

Bəzi kimyəvi maddələr və dərman preparatları qaraciyərə toksik təsir göstərir. Bu qrupa bəzi ağrıkəsicilər, antibiotiklər və antikonvulsanlar daxildir.

Otoimmün Hepatit

İmmunitet sisteminin səhvən qaraciyər hüceyrələrinə hücum etməsi nəticəsində baş verir. Bu vəziyyət adətən steroidlər və digər immunosupressiv dərmanlarla müalicə olunur.

Metabolik və Genetik Hepatit

Bu kateqoriyaya Wilson xəstəliyi və hemokromatoz kimi genetik pozğunluqlar daxildir. Bu xəstəliklər orqanizmdə mineralların və digər maddələrin anormal yığılması nəticəsində qaraciyər zədələnməsinə səbəb olur.

Hepatitin Simptomları və Diaqnoz Üsulları

Hər bir hepatit növünün simptomları və diaqnoz müddəti fərqlilik göstərsə də, ümumi qaraciyər zədələnməsi əlamətləri oxşardır. Əsas simptomlar aşağıdakılardır:

Müalicə variantları, hepatitin səbəbindən və xəstəliyin hansı mərhələdə olmasından asılı olaraq fərdi qaydada təyin edilir.