Nəfəs darlığı

Səbəblər

Nəfəs darlığının səbəbləri çox müxtəlifdir və ürək, ağciyər, qan və ya digər sistemlərdəki problemlərlə əlaqəli ola bilər:

Ağciyər xəstəlikləri:

Astma: Hava yollarının daralması və iltihabı nəticəsində.

Xroniki Obstruktiv Ağciyər Xəstəliyi (KOAH): Hava yollarının daralması və ağciyərlərin zədələnməsi.

Pnevmoniya: Ağciyərlərin bakterial, viral və ya fungal infeksiyası.

Pulmoner emboliya: Ağciyər arteriyasının qan laxtası ilə tıxanması.

Plevrit: Plevra iltihabı.

Ürək xəstəlikləri:

Ürək çatışmazlığı: Ürəyin qanı səmərəli şəkildə pompalaya bilməməsi.

Miokard infarktı: Ürək əzələsinin bir hissəsinin oksigensiz qalması nəticəsində zədələnməsi.

Aritmiyalar: Ürək ritm pozuntuları.

Anemiya: Qanda oksigen daşıyan qırmızı qan hüceyrələrinin çatışmazlığı.

Metabolik və ya endokrin xəstəliklər: Hipoqlikemiya, tireotoksikoz.

Psixoloji səbəblər: Anksiyete, panik ataklar.

Fiziki səbəblər: Obezite, fiziki kondisiyanın aşağı olması.

Simptomlar

Nəfəs darlığının simptomları əsas səbəbə görə dəyişir, lakin ümumi simptomlar aşağıdakılardır:

Nəfəs almaqda çətinlik: Dərin və ya sürətli nəfəs almaq ehtiyacı.

Sinədə sıxılma və ya ağrı: Sinədə sıxılma və ya narahatlıq hissi.

Öskürək: Xüsusilə ağciyər xəstəlikləri ilə əlaqəli öskürək.

Dodaq və ya barmaqlarda mavi rəng (sianoz): Qanda oksigen səviyyəsinin azalması.

Yorğunluq və zəiflik: Davamlı yorğunluq və enerji çatışmazlığı.

Gecələr oyanma: Nəfəs darlığı səbəbindən yuxudan oyanma.

Diaqnoz

Nəfəs darlığının diaqnozu klinik simptomlar, tibbi tarix və müxtəlif testlər vasitəsilə qoyulur:

Fiziki müayinə: Həkim nəfəs alma səslərini və sinə quruluşunu yoxlayır.

Qan testləri: Anemiya, infeksiya və ya digər metabolik pozuntuları yoxlamaq üçün.

Elektrokardioqrafiya (EKQ): Ürək ritm və funksiyasını yoxlamaq üçün.

Göğüs rentgeni: Ağciyərlərdəki problemləri aşkar etmək üçün.

Pulmoner funksiya testləri (spirometriya): Ağciyərlərin işini qiymətləndirmək üçün.

Ekokardioqrafiya: Ürəyin strukturu və funksiyasını yoxlamaq üçün.

Müalicə

Nəfəs darlığının müalicəsi əsas səbəbdən asılıdır və simptomların idarə edilməsinə yönəlir:

Ağciyər xəstəlikləri:

Bronkodilatatorlar və kortikosteroidlər: Astma və KOAH üçün.

Antibiotiklər: Pnevmoniya üçün.

Antikoaqulyantlar: Pulmoner emboliya üçün.

Ürək xəstəlikləri:

Diuretiklər və ACE inhibitorları: Ürək çatışmazlığı üçün.

Antianginal dərmanlar və antikoaqulyantlar: Ürək xəstəlikləri üçün.

Anemiya:

Dəmir əlavələri: Dəmir çatışmazlığı anemiyası üçün.

Qırmızı qan hüceyrələrinin köçürülməsi: Şiddətli hallarda.

Psixoloji səbəblər:

Psixoterapiya və dərmanlar: Anksiyete və panik ataklar üçün.

Evdə Baxım və Profilaktika

Sağlam həyat tərzi: Balanslı qidalanma, müntəzəm fiziki fəaliyyət və stress idarəsi.

Tütün və alkoqoldan çəkinmək: Tütün məhsulları və alkoqoldan uzaq durmaq.

Daimi tibbi nəzarət: Müntəzəm olaraq həkim yoxlanışlarına getmək.

Allergenlərdən uzaq durmaq: Astma və ya digər allergik vəziyyətlərdə mümkün olan allergenlərdən qaçınmaq.

Fəsadlar

Nəfəs darlığının müalicə edilmədiyi hallarda ciddi fəsadlar yarana bilər:

Hipoksiya: Orqanların və toxumaların oksigensiz qalması.

Orqan çatışmazlığı: Uzun müddətli oksigen çatışmazlığı nəticəsində orqan funksiyalarının pozulması.

Kronik ağciyər xəstəlikləri: Davamlı ağciyər zədələnməsi və funksional itkilər.

Nəfəs darlığı ciddi və həyat keyfiyyətini təsir edən bir vəziyyətdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomlar idarə edilə bilər və xəstənin sağalması təmin edilə bilər. Əgər nəfəs darlığı əlamətləri yaşayırsınızsa və ya bu vəziyyətdən şübhələnirsinizsə, dərhal tibbi yardım alınması vacibdir.