Öd kisəsi daşları və xəstəlikləri

Öd Kisəsi Daşları (Kolelitiazis)

Öd kisəsi daşları, öd kisəsində bərkidilmiş öd komponentlərinin kristallaşması və daş əmələ gətirməsi nəticəsində yaranır. Daşların ölçüsü kiçik qum dənəciklərindən böyük daşlara qədər dəyişə bilər.

Səbəbləri:

Xolesterol daşları: Ən çox rast gəlinən növdür. Qaraciyər çoxlu xolesterol istehsal etdikdə və öd onun hamısını həll edə bilmədikdə xolesterol kristallaşıb daşlara çevrilə bilər.

Bilirubin daşları (piqment daşları): Qaraciyər müəyyən xəstəliklər (qaraciyər sirrozu, hemolitik anemiya) nəticəsində həddindən artıq bilirubin istehsal etdikdə öd kisəsində piqment daşları əmələ gələ bilər.

Kalsium və ya digər minerallar: Ödün tərkibində həddindən artıq kalsium və ya mineralların olması da daşların yaranmasına səbəb ola bilər.

Risk faktorları:

Yaş: Yaşlı insanlarda daş yaranma riski daha yüksəkdir.

Cinsiyyət: Qadınlarda, xüsusilə doğuş dövründə, öd kisəsi daşlarına daha çox rast gəlinir.

Pəhriz: Yağlı və yüksək xolesterollu qidalar, həmçinin aşağı lifli pəhriz daş yaranma riskini artırır.

Artıq çəki: Obezlik öd kisəsi xəstəliklərinin yaranma riskini artırır.

Hamiləlik və hormonal dəyişikliklər: Estrogen səviyyəsinin artması öd daşlarının yaranmasına şərait yarada bilər.

Simptomlar:

Safra sancısı (kolik): Kəskin, qəfil başlayan və sağ qabırğa altına yayılan qarın ağrısı. Ağrı yeməkdən sonra, xüsusən yağlı yeməklərdən sonra yaranır.

Qarın şişkinliyi və həzm problemləri: Daşlar öd axarını tıxayarsa, həzm pozğunluqları və qarın şişkinliyi yarana bilər.

Ürəkbulanma və qusma: Xəstələr öd kisəsi sancıları zamanı tez-tez ürəkbulanma və qusma yaşaya bilər.

Sarılıq: Daşlar öd axarını bağladıqda, qanda bilirubin səviyyəsi artır, bu da dərinin və gözlərin saralmasına (sarılıq) səbəb ola bilər.

Müalicə:

Dərmanlar: Daşları kiçiltmək və ya həll etmək üçün bəzi dərmanlar istifadə edilə bilər, lakin bu üsul daşların tamamilə aradan qaldırılmasına həmişə kömək etmir.

Litotripsiya: Kiçik daşları dağıtmaq üçün şok dalğaları istifadə edilə bilər.

Cərrahi müdaxilə (Kolektomiya): Ən yaygın müalicə forması öd kisəsinin laparoskopik və ya açıq üsulla çıxarılmasıdır. Öd kisəsi olmadan yaşamaq mümkündür, çünki qaraciyər ödü birbaşa bağırsağa yönləndirir.