Perianal fistulalar
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Perianal Fistula Nədir?
Perianal fistula, anus ətrafında ciddi narahatlıq yaradan və mütəxəssis müdaxiləsi tələb edən tibbi bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik, adətən anal kanal ilə anus ətrafındakı dəri arasında yaranan qeyri-təbii bir tunel kimi xarakterizə olunur. Vaxtında müalicə edilmədikdə xroniki hala gələrək həyat keyfiyyətinə ciddi mənfi təsir göstərə bilər.
Perianal Fistulanın Əsas Simptomları
Fistula əlamətləri xəstəliyin şiddətinə görə dəyişə bilsə də, ən çox rast gəlinən simptomlar aşağıdakılardır:
- Boşaltma: Fistula ağzından daimi və ya arabir gələn irinli və ya qanlı axıntı.
- Ağrı və Narahatlıq: Xüsusilə oturma zamanı və ya defekasiyadan (nəcis ifrazı) sonra artan kəskin ağrılar.
- Şişkinlik: Anus ətrafında nəzərə çarpan şişlik və qızartı.
- Dərinin Qıcıqlanması: Daimi axıntı səbəbindən anal nahiyədə yaranan qaşınma və qıcıqlanma.
- Qızdırma: İnfeksiya əlaməti olaraq bəzi hallarda qızdırma və ümumi halsızlıq.
Fistula Niyə Yaranır? Səbəblər və Risk Faktorları
Perianal fistulanın inkişafında bir çox müxtəlif faktor rol oynaya bilər. Əsas səbəblər arasında aşağıdakılar yer alır:
- Anal Abseslər: Ən çox görülən səbəb, anal abseslərin müalicə olunmaması və ya qeyri-adekvat müalicə edilməsidir.
- Crohn Xəstəliyi: İltihabi bağırsaq xəstəliyi olan Crohn xəstəliyi perianal fistula əmələ gəlməsinə birbaşa səbəb ola bilər.
- Travma: Anus ətrafındakı fiziki travmalar və ya əvvəlki cərrahi müdaxilələr.
- İnfeksiyalar: Cinsi yolla keçən xəstəliklər və ya vərəm kimi spesifik infeksiyalar.
- Digər Xəstəliklər: Diabet (şəkərli diabet) və digər immun çatışmazlığı vəziyyətləri.
Diaqnoz və Müayinə Metodları
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün həkim tərəfindən kompleks müayinə aparılmalıdır. İstifadə olunan diaqnoz üsulları bunlardır:
- Fiziki Müayinə: Həkim fistulanın xaricə açıldığı nahiyəni və ətraf toxumaları vizual olaraq müayinə edir.
- Görüntüləmə Üsulları: Fistula traktının dəqiq xəritəsini çıxarmaq üçün MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya) və ya ultrasəs müayinəsindən istifadə edilir.
- Proktoskopiya və ya Kolonoskopiya: Fistulun daxili quruluşunu yoxlamaq və digər mümkün bağırsaq xəstəliklərini istisna etmək üçün tətbiq olunur.
Perianal Fistula Müalicəsi
Fistula müalicəsi fərdi yanaşma tələb edir və əsasən cərrahi yolla həyata keçirilir. Tətbiq olunan müalicə metodları aşağıdakı cədvəldə xülasə edilmişdir:
| Müalicə Üsulu | Təsviri |
|---|---|
| Cərrahi Müdaxilə | Fistulotomiya, seton tətbiqi və ya flap əməliyyatı ilə fistula yolunun çıxarılması. |
| Antibiotiklər | Mövcud infeksiyanı nəzarət altına almaq üçün istifadə olunur. |
| İmmunosupressiv Müalicə | Crohn xəstəliyi ilə bağlı hallarda iltihabı azaltmaq üçün tətbiq edilir. |
| Drenaj | Anal abses varsa, ilk növbədə absesin drenajı ilə infeksiya təmizlənir. |
İdarəetmə və Qarşısının Alınması
Xəstəliyin təkrarlanmaması və bağırsaq sağlamlığının qorunması üçün aşağıdakı qaydalara əməl edilməlidir:
- Gigiyena: Anus ətrafını təmiz və quru saxlamaq infeksiya riskini minimuma endirir.
- Müntəzəm Müayinələr: Xüsusilə iltihablı bağırsaq xəstəliyi olanlar üçün mütəmadi həkim nəzarəti vacibdir.
- Pəhriz və Həyat Tərzi: Yüksək lifli pəhriz, bol su istehlakı və müntəzəm fiziki məşqlər bağırsaq sistemini dəstəkləyir.
Perianal fistulalar ciddi fəsadlara yol aça biləcəyi üçün simptomlar müşahidə edildikdə vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək həyati əhəmiyyət kəsb edir.
