Piylənmə Cərrahiyyəsi
Piylənmə Cərrahiyyəsinin Məqsədləri
Arıqlama təmin etmək:
Çəki itkisi ilə piylənməyə bağlı xəstəliklərin (diabet, hipertoniya) idarə edilməsi.
Sağlamlıq problemlərinin azaldılması:
Yuxu apnesi, oynaq problemləri və ürək-damar xəstəliklərinin riskini azaltmaq.
Həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması:
Hərəkətliliyin artması, emosional sağlamlığın yaxşılaşması.
Kimlər Üçün Tətbiq Edilir?
Namizədlər:
Bədən kütləsi indeksi (BKİ) 40 və ya daha çox olan şəxslər.
BKİ 35-39.9 aralığında olan və piylənməyə bağlı ciddi sağlamlıq problemləri (şəkərli diabet, hipertoniya) olan şəxslər.
Diyet, idman və dərman müalicəsinə baxmayaraq arıqlamaq mümkün olmadıqda.
Əks göstərişlər:
Psixi sağlamlıq problemləri.
Maddə asılılığı (spirt və ya narkotiklər).
Cərrahi müdaxiləyə mane olan tibbi vəziyyətlər.
Piylənmə Cərrahiyyəsinin Növləri
1. Mədə Kiçiltmə Əməliyyatı (Sleeve Gastrektomiya):
Mədənin böyük hissəsi çıxarılır, qalan hissə "banan" formasında olur.
Təsir mexanizmi:
Qida qəbulunu məhdudlaşdırır.
Aclıq hormonu (qrelin) azalır.
Üstünlükləri:
Qısa müddətli əməliyyat və sürətli bərpa.
Risklər:
Mədə sızıntıları, qida çatışmazlığı.
2. Mədə Baypası (Roux-en-Y Gastric Bypass):
Mədə iki hissəyə bölünür və kiçik hissə birbaşa nazik bağırsağa birləşdirilir.
Təsir mexanizmi:
Həm qida qəbulunu, həm də kalori udulmasını azaldır.
Üstünlükləri:
Şəkərli diabet və digər xəstəliklərin idarəsində effektivdir.
Risklər:
Vitamin və mineral çatışmazlığı, bağırsaq problemləri.
3. Tənzimlənən Mədə Bandı (Adjustable Gastric Band):
Mədənin yuxarı hissəsinə silikon band yerləşdirilir, mədənin kiçik bir hissəsi aktiv olur.
Təsir mexanizmi:
Qida qəbulunu məhdudlaşdırır.
Üstünlükləri:
Geri dönə bilən prosedurdur.
Risklər:
Bandın yerindən çıxması, qida keçişində çətinlik.
4. Duodenal Switch:
Mədənin bir hissəsi çıxarılır və bağırsağın bir hissəsi baypas edilir.
Təsir mexanizmi:
Kalori və yağ udulmasını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Üstünlükləri:
Çox yüksək çəki itkisi.
Risklər:
Qida çatışmazlığı və bağırsaq problemləri.
Piylənmə Cərrahiyyəsinin Üstünlükləri
Sürətli və uzunmüddətli çəki itkisi.
Şəkərli diabet və hipertoniya kimi piylənmə ilə bağlı xəstəliklərin yaxşılaşması.
Hərəkətlilik və həyat keyfiyyətinin artması.
Yuxu apnesi və digər nəfəs problemlərinin azaldılması.
Risklər və Fəsadlar
Qısa müddətli risklər:
İnfeksiya.
Qanaxma.
Mədə sızıntısı.
Uzunmüddətli risklər:
Vitamin və mineral çatışmazlığı (B12, dəmir, kalsium).
Bağırsaq keçiş problemləri.
Dumping sindromu (çox tez qida keçişi ilə ishal, ürəkbulanma).
Cərrahiyyədən Sonra Bərpa və Baxım
1. Qidalanma:
İlk həftələrdə yalnız maye və püreyəbənzər qidalar.
Tədricən bərk qidalara keçid.
Protein zəngin qidalar və vitamin əlavələri.
2. Fiziki Aktivlik:
Yüngül fiziki fəaliyyət (gəzinti) cərrahiyyədən qısa müddət sonra başlaya bilər.
Tam idman rejiminə keçid bir neçə ay çəkə bilər.
3. Psixoloji Dəstək:
Yemək davranışını dəyişdirmək üçün psixoloji məsləhət tövsiyə olunur.
4. Müntəzəm Tibbi Nəzarət:
Qan testləri və vitamin çatışmazlığının izlənməsi.
Cərrahi bölgənin vəziyyətinin müayinəsi.
Alternativlər
Cərrahiyyəyə hazır olmayan və ya uyğun olmayan şəxslər üçün:
Diyet və idman proqramları.
Farmakoloji müalicə (piylənmə əleyhinə dərmanlar).
Endoskopik üsullar (məsələn, mədə balonu).
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Əməliyyat sonrası davamlı qarın ağrısı və ya şişkinlik.
Qidalanma çətinliyi və ya sürətli çəki itkisi.
İnfeksiya əlamətləri (hərarət, yara qızartısı).
Vitamin çatışmazlığı əlamətləri (yorğunluq, saç tökülməsi, dəri problemləri).
Piylənmə cərrahiyyəsi həyat keyfiyyətini yaxşılaşdıran və piylənmənin ciddi nəticələrini idarə etməyə kömək edən effektiv bir üsuldur. Lakin, bu prosedurun ciddi dəyişikliklər tələb etdiyini və uzunmüddətli həyat tərzi dəyişiklikləri ilə dəstəklənməli olduğunu unutmayın. Əməliyyat öncəsi və sonrası dövrlərdə mütəxəssis nəzarəti vacibdir.