Piylənmə nədir və necə yaranır?

Piylənmə müasir dövrün ən ciddi sağlamlıq problemlərindən biridir və bu proses adətən birdən-birə baş vermir. İnsanlar zamanla çəki alsalar da, çox vaxt bu dəyişikliyin fərqinə dərhal varmaya bilərlər. Lakin diqqətli müşahidə ilə piylənmə həddinə yaxınlaşmağı müəyyən etmək və vaxtında tədbir görmək mümkündür.

Piylənmənin Əsas Əlamətləri Hansılardır?

Piylənmə prosesi inkişaf etdikdə bədəndə müəyyən fiziki və fizioloji dəyişikliklər özünü göstərməyə başlayır. Bu əlamətləri vaxtında tanımaq sağlamlığın qorunması baxımından kritik əhəmiyyət kəsb edir. Piylənmənin ən vacib əlamətləri aşağıdakılardır:

• Köhnə paltarların dar gəlməsi və geyim daxilində özünü narahat hiss etmək.
• Bədən çəkisinin hər gün bir az daha artması.
• Çox az fiziki səy göstərildikdə belə tez yorulma hissi.
• Nəfəs almaqda çətinlik çəkilməsi.
• Xüsusilə səhər saatlarında müşahidə olunan baş ağrıları.

Piylənmənin Səbəbləri Nələrdir?

Piylənmənin ortaya çıxmasında bir çox fərqli faktor rol oynayır. Əsas səbəb şübhəsiz ki, artıq kalori qəbulu və hərəkətsizlikdir. Sağlam çəkini qorumaq və ya arıqlamaq üçün istehlak edilən enerjidən daha az kalori qəbul edilməlidir.

Qidalanma Faktoru və Hazır Qidalar

Piylənmə təkcə kalori miqdarı ilə deyil, həm də qidaların tərkibi ilə birbaşa bağlıdır. Aşağıdakı qidalanma vərdişləri riski artırır:

• Çox yağlı, şəkərli və duzlu qidaların mütəmadi istehlakı.
• Hazır qida (fast-food) istehlakı ilə piylənmə arasındakı sıx əlaqə.
• Karbohidrat tərkibli qidaların həddindən artıq qəbulu.

Genetik və Metabolik Təsirlər

Obezitenin inkişafında genetik faktorlar da mühüm təsirə malikdir. Ailəsində piylənmə problemi olan şəxslərin bu xəstəliyə tutulma riski digərlərinə nisbətən daha yüksəkdir.

Bununla yanaşı, davamlı yemək yemək və hərəkətsiz qalmaq bir müddət sonra maddələr mübadiləsinin yavaşlamasına səbəb olur. Bu vəziyyət kalorilərin yandırılmasını çətinləşdirərək çəki artımını sürətləndirir. Aşağıdakı cədvəldə piylənməyə təsir edən əsas faktorların xülasəsi verilmişdir: