PİYLƏNMƏ VƏ MORBİD PİYLİLİK NƏDİR?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Piylənmənin Sağlamlığa Təsiri və Yaratdığı Fəsadlar
Piylənmə, orqanizmin bütün sistemlərində ciddi funksional pozğunluqlara yol açan xroniki bir xəstəlikdir. Tibbi araşdırmalar və mütəxəssis rəyləri göstərir ki, piylənmədən əziyyət çəkən şəxslər, normal çəkili yaşıdları ilə müqayisədə 12-15 il daha az ömür sürürlər. Bu vəziyyət təkcə fiziki deyil, həm də psixoloji sağlamlığı təhdid edərək həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salır.
Piylənmənin birbaşa və ya dolayısı ilə səbəb olduğu əsas xəstəliklər aşağıdakılardır:
- 2-ci tip şəkərli diabet və hipertoniya,
- Ürək-damar xəstəlikləri və yağ mübadiləsi pozğunluqları,
- Yuxu apnesi, reflü və tənəffüs sistemi pozğunluqları,
- Cinsi pozğunluqlar, sümük və oynaq problemləri,
- Döş və kolon xərçəngi kimi bəzi bədxassəli şiş növləri.
Fiziki fəsadlarla yanaşı, xəstələrin zahiri görünüşündə yaranan dəyişikliklər onların sosial həyatına mənfi təsir göstərir. Bu vəziyyət çox vaxt depressiya və digər psixi sağlamlıq problemlərinin yaranmasına zəmin hazırlayır.
Piylənmənin Müalicə Metodları
Piylənmənin müalicəsi kompleks yanaşma tələb edir və əsasən dörd fərqli istiqamətdə həyata keçirilir. Bu metodlar pəhriz, məşq, dərman müalicəsi və cərrahi müdaxilə variantlarından ibarətdir. Müalicə prosesində xəstənin həyat tərzini köklü şəkildə dəyişməsi və düzgün qidalanma təhsili alması uğurun təməl daşıdır.
İdman və fiziki aktivlik gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir. Lakin bəzi hallarda bu üsullar təkbaşına kifayət etmir. Dərman müalicəsi müəyyən xəstə qruplarında sınaqdan keçirilsə də, bir çoxunun ciddi yan təsirləri mövcuddur. Hazırda həm yüksək effektivliyə malik, həm də yan təsiri az olan ideal bir dərman vasitəsi hələ də mövcud deyil.
Morbid Piylənmədə Cərrahiyyənin Önəmi
Araşdırmalar göstərir ki, morbid piylənmənin müalicəsində qeyri-cərrahi üsullarla (pəhriz, idman və s.) qalıcı çəki itirmə nisbəti yalnız 2% civarındadır. Bu səbəbdən, morbid piylənmənin ən effektiv və qalıcı müalicə üsulu cərrahiyyə hesab olunur. Müalicə prosesi tam bir komanda işidir və aşağıdakı mütəxəssislər tərəfindən idarə olunmalıdır:
- Endokrinologiya mütəxəssisləri,
- Ümumi cərrahlar,
- Psixiatriya mütəxəssisləri,
- Qidalanma və pəhriz mütəxəssisləri.
Cərrahi Müalicə Üçün Uyğun Namizədlər
Obezite cərrahiyyəsi hər xəstəyə tətbiq edilmir; bunun üçün müəyyən edilmiş beynəlxalq meyarlar mövcuddur. Xəstənin Bədən Kütlə İndeksi (BKİ) bu qərarın verilməsində əsas faktordur.
| Xəstəlik Statusu | BKİ (Bədən Kütlə İndeksi) | Cərrahiyyə Şərtləri |
|---|---|---|
| Morbid Obez | 40 kq/m² və daha yuxarı | Əlavə xəstəlik olmasa belə tövsiyə edilir |
| Obez | 35-40 kq/m² arası | Ən azı bir yanaşı xəstəlik (Diabet, Hipertoniya, Yuxu Apnesi və s.) olmalıdır |
Əgər BKİ 35-40 kq/m² arasındadırsa, cərrahi müdaxilə üçün hipertoniya, ürək-damar xəstəlikləri, tip 2 şəkərli diabet, hiperlipidemiya və ya yuxu apne sindromu kimi xəstəliklərdən ən azı birinin mövcudluğu şərtdir.
