Psoriasis
Psoriasis Növləri
Plaque Psoriasis:
Ən yayılmış formadır.
Dəridə qırmızı, qaşıntılı, ağ və ya gümüşü pullu ləkələr yaranır.
Guttate Psoriasis:
Uşaqlarda və gənclərdə daha çox rast gəlinir.
Kiçik, su damcısı formasında, qırmızı ləkələrlə xarakterizə olunur.
Inverse Psoriasis:
Dərinin bükülən yerlərində (qasıq, koltukaltı) qırmızı, iltihablı lezyonlar yaranır.
Pustular Psoriasis:
Dəri səthində irin dolu qabarcıqlar yaranır.
Ümumiyyətlə yetkinlərdə görünür və hər yerdə ortaya çıxa bilər.
Erythrodermic Psoriasis:
Nadir və ciddi bir formadır.
Dərinin böyük bir hissəsində qırmızılıq və pullanma olur, bu da yoğun bir qaşıntı və ağrı ilə müşayiət olunur.
Psoriasisın Səbəbləri
Psoriasisın dəqiq səbəbi məlum deyil, lakin genetika və immun sistemin rol oynadığı düşünülür. Aşağıdakı amillər də tetikleyici faktorlar arasında yer ala bilər:
Genetik Faktörlər: Ailəsində psoriasis olan insanlarda daha çox görülür.
İmmun Sistemi: Autoimmun bir xəstəlik olduğu üçün bədəndəki immun hüceyrələr dərinin hüceyrələrinə hücum edir.
Tetikleyici Faktörlər: Stress, dərmanlar, infeksiyalar, dərinin zədələnməsi və müəyyən kimyəvi maddələr.
Psoriasisın Simptomları
Qırmızı, Pullanmış Ləkələr: Əsas simptomdur və ləkələrin üzəri ağ və ya gümüşü pullarla örtülüdür.
Qaşıntı və Ağrı: Ləkələr qaşıntılı və ya ağrılı ola bilər.
Quru və Çatlamış Dəri: Dəri çatlayıb qanaya bilər.
Dırnaq Problemləri: Dırnaqlar qalınlaşa, çökəklər əmələ gələ bilər və ya dırnaqlar yatağından qopub düşə bilər.
Eklemlerde Şişlik ve Sertlik: Psoriatik artrit olaraq adlandırılan bu vəziyyət eklemlerde şişlik və ağrı ilə müşayiət olunur.
Psoriasisın Müalicəsi
Psoriasisın tam müalicəsi yoxdur, lakin simptomları idarə etmək və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün müxtəlif müalicə üsulları mövcuddur.
1. Topikal Müalicələr:
Kortikosteroid Kremlər: İltihabı və qaşıntını azaltmaq üçün.
Vitamin D Analogları: Dərinin hüceyrə dövranını yavaşlatmaq üçün.
Kömür Katranı: Dəridəki pullanmanı və qaşıntını azaltmaq üçün.
2. Fototerapiya:
UVB Fototerapiya: Dərinin müəyyən bölgələrinə ultrabənövşəyi B işığı tətbiq edilir.
PUVA: Psoralen adı verilən bir dərman ilə birlikdə ultrabənövşəyi A işığı tətbiq edilir.
3. Sistemik Müalicələr:
Retinoidlər: Dərinin hüceyrə dövranını tənzimləmək üçün.
İmmunosupresifler: Metotreksat, siklosporin kimi dərmanlar immun sisteminin fəaliyyətini yavaşlatmaq üçün.
Biologik Dərmanlar: İmmun sistemindəki spesifik hədəfləri təsir edən yeni nəsil dərmanlar (adalimumab, etanercept, ustekinumab).
Profilaktika və Ümumi Tədbirlər
Stressin Azaldılması: Stressin idarə olunması psoriasisin şiddətini azaltmağa kömək edə bilər.
Sağlam Yaşam Tarzı: Sağlam qidalanma, müntəzəm idman və yaxşı yuxu alışqanlığı.
Dərini Nəmləndirmək: Quru dərini nəmləndirmək üçün nəmləndirici kremlərdən istifadə etmək.
Tetikleyici Faktörlerden Qaçınmak: Tetikleyici faktörleri tanımaq və onlardan qaçınmaq.
Psoriasis ilə bağlı hər hansı bir problem yaşayırsınızsa, dermatoloqa müraciət etməyiniz vacibdir. Düzgün diaqnoz və müalicə ilə psoriasisin idarə olunması mümkündür.