Qasıq yırtığı
Qasıq Yırtığının Növləri:
Dolaylı (kongenital) qasıq yırtığı:
Bu yırtıq növü doğuşdan olan bir zəiflik səbəbilə yaranır. Adətən, uşaqlıq dövründə qasıq kanalında tamamilə bağlanmayan bir boşluq nəticəsində meydana gəlir.
Dolaylı qasıq yırtığı kişilərdə daha çox rast gəlinir və bəzən xayalara qədər uzana bilər.
Birbaşa (qazanılmış) qasıq yırtığı:
Birbaşa qasıq yırtığı adətən yaşla və qarın əzələlərinin zəifləməsi ilə əlaqədar olaraq yaranır. Bu yırtıq növü qarın əzələlərindəki zəif nöqtədən keçir.
Birbaşa yırtıq adətən kişilərdə və yaşlı insanlarda daha çox müşahidə edilir.
Qasıq Yırtığının Səbəbləri:
Genetik meyl: Doğuşdan gələn zəifliklər qasıq yırtığına meyilli ola bilər.
Fiziki stress: Ağır əşyaların qaldırılması, güclü öskürək və ya ağır idmanla məşğul olmaq qarın divarındakı əzələlərin zəifləməsinə və yırtığa səbəb ola bilər.
Artıq çəki: Qarın boşluğunda həddindən artıq təzyiq yaranmasına səbəb olaraq yırtıq riskini artırır.
Hamiləlik: Qarın əzələlərinə təzyiqi artıraraq qasıq yırtığına səbəb ola bilər.
Xroniki öskürək: Xüsusilə siqaret çəkənlərdə və ya ağciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanlarda qasıq yırtığına səbəb ola bilər.
Qasıq Yırtığının Simptomları:
Qasıqda görünən və ya hiss edilən şişkinlik: Qasıq nahiyəsində və ya xayalarda şişkinlik görünə bilər. Bu şişkinlik yırtığın içəriyə doğru təzyiq etməsiylə ortaya çıxır və adətən fiziki fəaliyyətdən sonra böyüyür, uzananda isə azalır.
Ağrı və narahatlıq: Yırtıq ətrafında küt və ya kəskin ağrılar hiss edilə bilər. Ağrı xüsusilə hərəkət edərkən, ağır əşyalar qaldırarkən və ya öskürərkən arta bilər.
Həssaslıq və gərginlik hissi: Xəstələr qasıq nahiyəsində bir gərginlik və ya ağırlıq hiss edə bilər.
Həzm problemləri: Yırtıq bağırsaq hissəsini sıxışdırarsa, bu bağırsaq keçidini poza bilər və qarında şişkinlik, qəbizlik kimi həzm problemləri yarada bilər.
Xayalarda şişkinlik: Kişilərdə yırtıq xayalara qədər irəlilədikdə xayalarda da şişkinlik və narahatlıq yaranır.
Qasıq Yırtığının Müalicəsi:
Qasıq yırtığı öz-özünə sağalmır və zamanla böyüyə bilər, buna görə də, ağır hallarda yırtığın cərrahi müdaxilə ilə müalicə olunması tövsiyə edilir.
1. Qeyri-cərrahi müalicə:
Yırtıq bağlayıcıları: Yüngül və ya simptomları çox olmayan yırtıqlarda müvəqqəti olaraq yırtıq bağlayıcılarından istifadə edilə bilər. Lakin bu vasitələr yalnız qısa müddət ərzində rahatlama təmin edə bilər və problemin həlli deyil.
2. Cərrahi müalicə:
Cərrahi müdaxilə yırtığı tamamilə düzəltmək və gələcəkdə təkrarlanma riskini azaltmaq üçün ən təsirli yoldur. İki əsas cərrahi yanaşma mövcuddur:
Açıq cərrahiyyə: Yırtıq ətrafındakı toxumalar açıq əməliyyat yolu ilə yerinə salınır və zəif bölgə tikilir və ya yamaqlanır. Yırtığın daha da möhkəmləndirilməsi üçün sintetik tor (mesh) istifadə oluna bilər.
Laparoskopik cərrahiyyə: Minimal invaziv bir üsuldur. Xüsusi alətlər və kiçik kəsiklər vasitəsilə yırtıq düzəldilir və zəifləmiş bölgəyə sintetik tor yerləşdirilir. Bu üsul açıq cərrahiyyədən daha az invazivdir və sağalma müddəti daha qısadır.
Qasıq Yırtığının Qarşısının Alınması:
Ağır qaldırma zamanı diqqətli olun: Ağır əşyalar qaldırarkən düzgün texnika ilə qaldırmağa diqqət edin. Əzələ zəifliyi varsa, əşyaların qaldırılması zamanı yırtıq bağlayıcısı və ya yardımçı vasitələrdən istifadə etmək məsləhət görülə bilər.
Qəbizliyi aradan qaldırın: Qəbizlik zamanı həddindən artıq güc tətbiq etmək yırtıq riskini artıra bilər. Liflə zəngin qidalar yemək və kifayət qədər su içmək bu riski azalda bilər.
Xroniki öskürəyin müalicəsi: Uzun müddətli və güclü öskürək qasıq yırtığının yaranmasına səbəb ola bilər, buna görə öskürək üçün müalicə olunmalıdır.
Çəkinizi idarə edin: Sağlam çəki saxlamaq qarın əzələlərinə təzyiqi azaldır və yırtıq riskini azaldır.
Fiziki fəaliyyətlərə diqqət: Mütəmadi məşq və fiziki fəaliyyətlərlə qarın əzələlərini gücləndirmək qasıq yırtığının qarşısını almağa kömək edə bilər.
Qasıq yırtığı erkən mərhələdə aşkarlandıqda və müalicə edildikdə ciddi problemlərə səbəb olmur, lakin vaxtında müdaxilə edilməzsə, yırtığın irəliləyərək ciddi ağırlaşmalara (məsələn, yırtıq boğulması və ya bağırsaq tıxanıqlığı) səbəb ola biləcəyini nəzərə almaq vacibdir.