Qastroezofageal reflü xəstəliyi (QERD)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
GERD Nədir? Əsas Simptomlar və Əlamətlər
GERD (Qastroezofageal Reflyuks Xəstəliyi), mədə turşusunun yemək borusuna (ezofagusa) geri sızması nəticəsində yaranan xroniki bir vəziyyətdir. Bu xəstəlik müxtəlif simptomlarla özünü büruzə verir və vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə bilər.
GERD-nin ən çox rast gəlinən əlamətləri aşağıdakılardır:
- Ürək yanması və yanma hissi: Mədə turşusunun yemək borusuna yığılması nəticəsində adətən sinə və ya boğaz nahiyəsində hiss olunan yanma duyğusudur.
- Ezofagit: Yemək borusunun iltihablanmasıdır ki, bu da yemək yeyərkən və ya udma zamanı ağrıya səbəb olur.
- Öskürək: Xüsusilə gecə saatlarında və ya uzanarkən meydana gələn quru öskürək tutmaları.
- Sinə ağrısı: Sinədə sıxılma və ya ağrı hissi yarada bilər. Bu vəziyyət bəzən infarkt simptomları ilə qarışdırıla bildiyi üçün ciddi şəkildə qiymətləndirilməlidir.
- Boğazda turşu dadı: Mədə möhtəviyyatının geri qayıtması səbəbindən boğazda acı/turşu dadı və ya qıcıqlanma hissi.
GERD-nin Yaradan Səbəblər və Risk Faktorları
GERD-nin inkişaf etməsində həm fizioloji faktorlar, həm də həyat tərzi mühüm rol oynayır. Xəstəliyin yaranma səbəbləri arasında aşağıdakı amillər ön plana çıxır:
- Mədə qapağının zəifliyi: Mədə ilə yemək borusu arasındakı qapağın (sfinkterin) laxlığı və ya funksiyasını itirməsi.
- Fizioloji vəziyyətlər: Piylənmə (artıq çəki) və hamiləlik dövrü.
- Zərərli vərdişlər: Həddindən artıq spirtli içki istehlakı və siqaret çəkmək.
- Dərman vasitələri: Kalsium kanal blokerləri və qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanların (NSAİD) istifadəsi.
GERD Müalicəsi və İdarə Olunması
GERD müalicəsi simptomların şiddətinə və təkrarlanma tezliyinə uyğun olaraq fərdi şəkildə planlaşdırılır. Müalicə prosesi adətən kompleks yanaşma tələb edir.
Həyat Tərzi və Pəhriz Dəyişiklikləri
Müalicənin ilk mərhələsi həyat tərzi dəyişikliklərini əhatə edir. Buraya arıqlamaq, siqareti tərgitmək və alkoqol istehlakını məhdudlaşdırmaq daxildir. Pəhriz zamanı isə turşulu, yağlı və ya ədviyyatlı qidalardan qaçınmaq tövsiyə olunur.
Farmakoloji və Cərrahi Müdaxilə
Dərman müalicəsində müxtəlif qrup preparatlardan istifadə olunur:
| Müalicə Növü | İstifadə Olunan Vasitələr |
|---|---|
| Dərman Müalicəsi | Antasidlər, Proton Pompası İnhibitorları (PPİ), H2-reseptor antaqonistləri |
| Cərrahi Müdaxilə | Laparoskopik Nissen fundoplikasiyası |
Simptomların idarə edilməsi mümkün olmadıqda və ya ağır hallarda cərrahi müdaxilə nəzərdən keçirilə bilər. GERD simptomları müşahidə olunan şəxslərin dəqiq diaqnoz və düzgün müalicə planı üçün mütləq bir sağlamlıq mütəxəssisinə müraciət etməsi vacibdir.
