Qidalanma pozğunluqları

Qidalanma Pozğunluğu və Onun Əsas Formaları

Qidalanma pozğunluğu, fərdin yemək vərdişləri və bədən çəkisi ilə bağlı yaranan ciddi psixoloji və fiziki sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət müxtəlif formalarda təzahür edir və hər bir növün özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur. Müasir dövrdə ən çox rast gəlinən qidalanma pozğunluqları aşağıdakı kimi təsnif edilir:

Anoreksiya Nervoza

Anoreksiya nervoza, şiddətli bir qidalanma pozğunluğu formasıdır. Bu vəziyyətdən əziyyət çəkən şəxslər, bədən formalarını qorumaq məqsədilə qidalanmadan imtina edərək özlərinə qarşı aşırı həssaslıq nümayiş etdirirlər. Bu davranışlar, adətən fərdin ideal olaraq gördüyü bir bədən ölçüsünə çatmaq istəyi və ya öz bədəninin müəyyən hissələrinə qarşı hiss etdiyi nifrət ilə birbaşa əlaqəlidir.

Bulimiya Nervoza

Bulimiya nervoza vəziyyətində olan şəxslər, zaman-zaman nəzarətsiz şəkildə aşırı yemək yeyirlər. Bu epizodlardan sonra isə qəbul etdikləri qidanın təsirini aradan qaldırmaq üçün özlərinə zərər verir və ya qusurlar. Bu tip davranış pozğunluqları, əsasən emosional çətinliklər, anksiyete və ya depressiya kimi psixoloji faktorlarla müşayiət olunur.

Atipik Qidalanma Pozğunluqları

Qidalanma pozğunluğu daxilində dəyərləndirilən digər bir qrup isə anoreksiya kriteriyalarını tam tamamlamayan insanları əhatə edir. Bu şəxslər də qidalanmadan imtina etmə meyli göstərsələr də, normal çəki və bədən quruluşunu saxlamaq üçün fərqli üsullardan istifadə edirlər. Bu vəziyyət əsasən anoreksiyanın bir forması kimi qəbul edilir.

Qidalanma Pozğunluqlarının Yaradan Səbəblər

Qidalanma pozğunluqlarının yaranma kökündə bir çox fərqli faktor dayanır. Bu problemlər həm fərdi, həm də ətraf mühitlə bağlı müxtəlif təsirlərin nəticəsidir:

• Psixoloji faktorlar: Duyğusal problemlər və özünəinamla bağlı qərəzli fikirlər.
• Sosial və mədəni təzyiqlər: Müasir medianın yaratdığı gözəllik standartları və cəmiyyətin diktə etdiyi normalara uyğunlaşma çabası.
• Fərdi dəyərlər: Şəxsin öz mövqeyi və dəyəri haqqındakı subyektiv düşüncələri.

Müalicə Prosesi və Tibbi Yanaşma

Qidalanma pozğunluqları həm tibbi, həm də psixoloji baxımdan ciddi risklər daşıdığı üçün mütləq peşəkar müalicə tələb edir. Bu vəziyyətlə başa çıxmaq üçün tətbiq edilən əsas üsullar bunlardır:

Nəticə etibarilə, qidalanma pozğunluğunun müalicəsi davamlı müşahidə, dərindən tədqiqat və kompleks bir yanaşma tələb edən uzunmüddətli bir prosesdir.