Qıl döməsi (pilonidal sinus)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qıl Batması (Pilonidal Sinus) Nədir?
Qıl batması, tibbi ədəbiyyatda Pilonidal Sinus olaraq adlandırılan və olduqca yayğın rast gəlinən bir rektal xəstəlikdir. İlk dəfə 1833-cü ildə Herbert Mayo tərəfindən təyin olunan bu termin, latın dilindəki "saç" və "yuva" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. 1980-ci illərə qədər anadangəlmə bir problem olduğu daxil edilsə də, müasir araşdırmalar bunun sonradan qazanılmış bir anus xəstəliyi olduğunu sübut etmişdir.
Xalq arasında çox vaxt qıl dönməsi kimi ifadə edilsə də, xəstəliyin mahiyyətini ən dəqiq ifadə edən termin saç yuvasıdır. Pilonidal sinus, qıl kökləri ilə deyil, bədənin xarici səthindən dərinin altına çökən tüklərlə əlaqədardır. Bu xəstəlik əsasən gənc əhali arasında, xüsusilə kişilərdə daha çox müşahidə olunsa da, qadınlarda da baş verə bilər.
Qıl Batması Necə Meydana Gəlir?
Qıl batması, bədənin saç sıxlığının çox olduğu arxa və ya bel bölgəsindən tökülən tüklərin koksiks (büzdüm) nahiyəsində toplanması nəticəsində yaranır. Bu tüklər intergluteal sulcus adlanan nahiyədə dərini deşərək dərinin altına yerləşir və burada bir saç kisəsi əmələ gətirir. Bədənin immun sistemi dərinin altındakı bu tükləri yad cisim kimi qəbul edərək onlara reaksiya verir.
İmmunitet sistemi bu yad cisimlərin irəliləməsinin qarşısını almaq üçün tüklərin ətrafında kistik bir kapsul formalaşdırır. Bu iltihablı kapsul (tük kisəsi) sayəsində tüklər bir yerdə saxlanılır. Eyni zamanda, yad cisimləri parçalamaq üçün həmin nahiyədə maye yığılması baş verir ki, bu da abses və ya iltihab olaraq bilinir. Bu maye zamanla giriş dəliklərindən sızaraq paltarda axıntı buraxa bilər və ya nahiyədə sərtlik və şişkinlik yarada bilər.
Qıl Batmasına Səbəb Olan Risk Faktorları
Pilonidal sinusun yaranmasına təsir edən əsas amillər aşağıdakılardır:
- Bölgədəki tük sıxlığı və arxa nahiyədən həddindən artıq saç tökülməsi
- Intergluteal sulcus (koksiks) nahiyəsində həssas dəri quruluşu
- Dəri səthinin asanlıqla qıcıqlanması və nəmliyi
- Koksiks bölgəsində çatların, çapıqların olması və ya yerli travmalar
- Gigiyena qaydalarına kifayət qədər diqqət yetirməmək
- Genetik meyl və piylənmə kimi çəki problemləri
- Oturaq həyat tərzi və həddindən artıq tərləmə problemi
Xəstəliyin Əlamətləri və Göründüyü Nahiyələr
Pilonidal sinus əsasən koksiks bölgəsində inkişaf etsə də, nadir hallarda qoltuqaltı, qasıq, üz, boyun və ya qarın nahiyəsində də görülə bilər. Müalicə gecikdirildikdə infeksiya yayılararaq aşağıdakı sistemik şikayətlərə səbəb ola bilər:
- Şiddətli ağrı və koksiks bölgəsində şişkinlik
- Yüksək hərarət və ürəkbulanma
- Ümumi yorğunluq hissi
- Pis qoxulu axıntı
Ölkəmizdə xüsusilə 15-25 yaş arası fərdlərdə, hormonlar səbəbiylə çox tərləyən və uzun müddət oturaq vəziyyətdə qalan şəxslərdə daha çox rast gəlinir.
Qıl Batması və Qıl Dönməsi Arasındakı Fərqlər
Bu iki anlayış tez-tez qarışdırılsa da, əslində tamamilə fərqli xəstəliklərdir:
| Xüsusiyyət | Qıl Dönməsi | Qıl Batması (Pilonidal Sinus) |
|---|---|---|
| Növü | Dəri xəstəliyidir | Arxa (rektal) bölgə xəstəliyidir |
| Səbəbi | Təraş və ya ağda sonrası tükün dəri altında böyüməsi | Xaricdən tökülən tüklərin dərini deşib içəri girməsi |
| Mənbəyi | Dəri altındakı tük kökləri | Bədənin digər hissələrindən tökülən tüklər |
Müalicə və Təkrarlanmanın Qarşısının Alınması
Qıl batmasında xəstəliyin öz-özünə keçməsi mümkün deyil; mütləq mütəxəssis proktoloq tərəfindən müalicə edilməlidir. Müalicədən sonra xəstəliyin yenidən yaranması (residiv) əslində köhnə yaranın təkrarlanması deyil, yeni bir sinusun formalaşmasıdır. Bunun qarşısını almaq üçün:
- Lazer epilyasiyası ilə tük sıxlığı azaldılmalıdır.
- Şəxsi gigiyenaya diqqət yetirilməli və tez-tez duş qəbul edilməlidir.
- Dar paltarlardan qaçınılmalı və düzgün oturma pozisiyasına diqqət edilməlidir.
Avrupa Cerrahi Mərkəzində Əməliyyatsız Müalicə
Avrupa Cerrahi Tibb Mərkəzi olaraq, 2005-ci ildən bəri etik və dürüst yanaşma ilə "A Sinif Proktoloji Mərkəz" statusunda xidmət göstəririk. Pilonidal sinus müalicəsində tətbiq etdiyimiz əməliyyatsız metodların üstünlükləri:
- Qısa Müddət: Prosedurlar cəmi 5-8 dəqiqə çəkir.
- Anesteziyasız: Narkoz tələb olunmur, yalnız lokal anesteziya tətbiq edilir.
- Xəstəxanasız: Xəstəxanada qalmağa ehtiyac yoxdur, eyni gündə müayinə və müalicə mümkündür.
- Sürətli Sağalma: Kəsik və ya tikiş olmadığı üçün toxuma zədələnmir; xəstə dərhal gündəlik həyatına qayıdır.
- Minimal Ağrı: Prosedur zamanı və sonrasında ağrı hissi minimaldır.
- Xroniki Xəstələr üçün Uyğun: Təzyiq, şəkər və ürək xəstəliyi olanlar lazerlə rahatlıqla müalicə oluna bilərlər.
