Genital Ziyil

Genital Ziyil (HPV) Nədir?

Genital ziyil xəstəliyi, İnsan Papilloma Virusunun (HPV) ötürülməsi nəticəsində genital və ya anal nahiyədə meydana gələn viral bir infeksiyadır. Əsasən cinsi yolla yoluxan bu xəstəlik, həm kişilərdə, həm də qadınlarda geniş yayılmışdır. Araşdırmalar göstərir ki, yetkin insanların təxminən %60-ı həyatlarının müəyyən bir dövründə HPV virusu və genital ziyillərlə qarşılaşır.

HPV virusu dəridən dəriyə təmas yolu ilə hüceyrələrə yerləşir. İnfeksiyanın ilkin mərhələsi olan inkubasiya dövründə heç bir əlamət müşahidə olunmaya bilər. Lakin müəyyən müddətdən sonra dəridə xal, sızanaq və ya gül kələminə bənzər qabarıq lezyonlar yaranmağa başlayır. Bu simptomlar adətən immunitet sisteminin zəiflədiyi hallarda daha qabarıq şəkildə üzə çıxır.

Genital Ziyillərin Yoluxma Yolları

HPV virusunun əsas ötürülmə yolu xəstə şəxsin dəri səthi və ya mukozası ilə birbaşa təmasdır. Virus dəridəki mikroskopik çatlaqlardan keçərək kondiloma adlanan lezyonların yaranmasına səbəb olur. Bu yaralar bəzən gözlə görünməyəcək qədər kiçik ola bilər.

Virusun yoluxma yolları aşağıdakılardır:

• Cinsi əlaqə: Ən geniş yayılmış yoluxma üsuludur.
• Dəri təması: Cinsi əlaqə olmasa belə, sürtünmə yolu ilə yoluxma mümkündür.
• Ümumi istifadə sahələri: Nadir hallarda olsa da, ictimai tualetlər, idman zalları, hamam və saunalar risk daşıyır.
• Şəxsi əşyalar: Xəstə şəxs tərəfindən istifadə edilmiş dəsmal kimi şəxsi əşyaların sağlam şəxs tərəfindən istifadəsi virusun ötürülməsinə şərait yaradır.

Genital Ziyillərin Əlamətləri və Risk Faktorları

Genital ziyillər yerləşdiyi nahiyədə iltihaba, qaşınmaya, rəng dəyişikliyinə və bəzən yüngül yanma hissinə səbəb olur. Bu formasiyalar tək-tək və ya qrup halında, ağ, qəhvəyi və ya boz rənglərdə görünə bilər. Qadınlarda vaginal nahiyədə yerləşdikdə vaginal axıntıya, cinsi əlaqə zamanı isə qanaxmaya yol açması mümkündür.

Xəstəliyin yaranmasında əsas risk faktorları:

• Erkən yaşda başlayan cinsi həyat.
• Birdən çox cinsi partnyorun olması.
• Qorunmasız cinsi əlaqə.
• Digər cinsi yolla keçən xəstəliklərin mövcudluğu.
• Kimyaterapiya və ya digər səbəblərdən zəifləmiş immunitet sistemi.

Ziyillərin Müşahidə Edildiyi Nahiyələr

HPV Növləri və Xərçəng Riski

HPV-nin 200-dən çox növü mövcuddur və bunlardan təxminən 40-ı genital nahiyəyə təsir edir. Virusun növləri xərçəng yaratma riskinə görə iki qrupa bölünür:

1. Aşağı Riskli HPV Tipləri: Növ 6, 11, 40, 42, 43, 44, 54, 61, 70, 72, 81. (Xüsusilə HPV 6 və 11 ən çox rast gəlinən ziyil səbəbləridir).
2. Yüksək Riskli HPV Tipləri: Növ 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 68, 73, 82.

Yüksək riskli qruplar qadınlarda uşaqlıq boynu xərçənginə, kişilərdə isə penis və düz bağırsaq xərçənginə səbəb ola biləcəyi üçün vaxtında diaqnoz qoyulması həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Diaqnoz və Müalicə Prosesi

Genital ziyillər tipik görünüşünə görə mütəxəssis uroloq, ginekoloq və ya proktoloq tərəfindən fiziki müayinə zamanı aşkar edilir. Riskli növləri müəyyən etmək üçün HPV DNA Testi və Pap Smear Testi tətbiq olunur. Müalicə zamanı götürülən toxuma nümunələri laboratoriyada genotipləmə üsulu ilə yoxlanılır. Bu, xəstənin xərçəng riski daşıyan bir tipə sahib olub-olmadığını anlamağa imkan verir.

HPV-dən Qorunma Yolları və Peyvənd

HPV virusundan qorunmağın ən effektiv yolu peyvənddir. HPV peyvəndi xüsusilə 12-13 yaşlarında edildikdə maksimum qorunma təmin edir. 17-45 yaş arasında təsir nisbəti azalsa da, hələ də tövsiyə olunur. Peyvənd, xüsusilə xərçəngə səbəb olan HPV 16 və 18, həmçinin ziyillərə səbəb olan HPV 6 və 11 növlərinə qarşı qoruyuculuq yaradır.

Profilaktik tədbirlər:

• Cinsi əlaqə zamanı prezervativdən istifadə etmək (tam qorumasa da riski azaldır).
• İmmunitet sistemini güclü saxlamaq.
• Müntəzəm olaraq həkim müayinəsindən keçmək (qadınlar üçün hər 6 aydan bir smear testi).
• Şəxsi gigiyena qaydalarına diqqət yetirmək.

Unutmayın ki, erkən diaqnoz və müalicə həm virusun başqalarına yoluxmasının qarşısını alır, həm də xərçəng riskini minimuma endirir.