Qlaukoma (Göz gərginliyi)
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Qlaukoma: Görmə Siniri Xəstəliyi və Onun Mahiyyəti
Qlaukoma, göz daxilindəki maye təzyiqinin artması nəticəsində görmə sinirinin (optik sinir) zədələnməsi ilə xarakterizə olunan ciddi bir göz xəstəliyidir. Bu vəziyyət müalicə edilmədikdə geri dönməz görmə itkisinə səbəb ola bilər. Xəstəliyin vaxtında aşkar edilməsi və düzgün idarə olunması görmə qabiliyyətinin qorunması üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Qlaukomanın Əsas Növləri
Qlaukoma xəstəliyi inkişaf mexanizminə və klinik gedişatına görə əsasən iki qrupa bölünür:
1. Açıq Bucaqli Qlaukoma
Bu, xəstəliyin ən çox rast gəlinən formasıdır. Göz daxili mayenin (aqua humor) axını tədricən yavaşlayır, nəticədə maye göz içində yığılaraq təzyiqi artırır. Açıq bucaqlı qlaukoma adətən uzun müddət ərzində inkişaf edir və çox vaxt ilkin mərhələlərdə heç bir simptom vermir.
2. Qapalı Bucaqli Qlaukoma
Daha nadir rast gəlinsə də, bu növ olduqca ciddi bir klinik vəziyyətdir. Maye axınının qəfil bloklanması nəticəsində göz daxili təzyiq kəskin şəkildə artır. Bu, təcili tibbi müdaxilə tələb edən bir haldır və kəskin ağrılarla müşayiət olunur.
Qlaukomanın Səbəbləri və Risk Faktorları
Qlaukomanın əsas yaranma səbəbi göz daxili mayenin düzgün axmamasıdır. Maye yığıldıqca artan təzyiq gözün arxa hissəsindəki görmə sinirinə zərər verir. Xəstəliyin inkişaf riskini artıran amillər aşağıdakılardır:
- Yaş: Yaşlı insanlarda risk faktoru daha yüksəkdir.
- Ailə Tarixi: Genetik meyillilik və yaxın qohumlarda bu xəstəliyin olması.
- Yüksək Göz Təzyiqi: Əsas risk amili hesab olunur.
- Şəkərli Diabet: Diabet xəstələrində inkişaf ehtimalı artır.
- Miopiya: Yaxını görmə problemi olan şəxslər risk qrupundadır.
- Göz Zədələri: Travmalar və ya keçirilmiş cərrahi əməliyyatlar.
Qlaukomanın Əlamətləri Nələrdir?
Simptomlar xəstəliyin növündən asılı olaraq dəyişir. Erkən mərhələlərdə çox vaxt hiss olunmasa da, irəlilədikcə aşağıdakı əlamətlər müşahidə edilir:
| Qlaukoma Növü | Əsas Əlamətlər |
|---|---|
| Açıq Bucaqli | Simptomsuz inkişaf, görmə sahəsində daralma, ağır hallarda tünel görməsi. |
| Qapalı Bucaqli | Qəfil göz və baş ağrısı, görmə bulanıqlığı, işıq ətrafında halolar, ürəkbulanma. |
Diaqnoz Üsulları
Peşəkar bir göz həkimi tərəfindən həyata keçirilən xüsusi testlər vasitəsilə dəqiq diaqnoz qoyulur:
- Tonometriya: Göz daxili təzyiqin ölçülməsi üçün istifadə olunan əsas testdir.
- Görmə Sahəsi Testi: Görmə itkisinin dərəcəsini və sahəsini müəyyən edir.
- Oftalmoskopiya: Görmə sinirinin birbaşa müayinəsi və zədələnmənin qiymətləndirilməsi.
- Gonioskopiya: Maye axını yolunun açıq və ya qapalı olmasını təyin edir.
Qlaukomanın Müasir Müalicə Metodları
Müalicənin əsas məqsədi göz daxili təzyiqi azaldaraq görmə itkisini ləngitmək və ya dayandırmaqdır. Müalicə üsulları aşağıdakı ardıcıllıqla tətbiq oluna bilər:
- Göz Damcıları: Maye istehsalını azaldan və ya axını artıran ilkin müalicə vasitəsidir.
- Dərman Müalicəsi: Damcılar kifayət etmədikdə həkim tərəfindən təyin olunan oral həblər.
- Lazer Müalicəsi: Açıq bucaqlı qlaukomada Lazer trabekuloplastikası, qapalı bucaqlıda isə Lazer iridotomiya tətbiq edilir.
- Cərrahi Müdaxilə: Təzyiqi azaltmaq üçün yeni drenaj kanalı yaradan Trabekulektomiya və ya Şunt implantasiyası əməliyyatları.
Xəstəlikdən Qorunma və Nəticə
Qlaukomanın tam qarşısını almaq mümkün olmasa da, müntəzəm göz müayinələri və sağlam həyat tərzi ilə xəstəliyin fəsadlarını minimuma endirmək olar. Xüsusilə risk qrupunda olan şəxslər qan şəkərini və göz təzyiqini daim nəzarətdə saxlamalıdırlar. Unutmayın ki, erkən diaqnoz qlaukoma ilə mübarizədə ən güclü silahdır.
