Qlioma, meningioma, metastatik beyin şişləri
📌 Növləri:
NövTörədiyi hüceyrəXüsusiyyət
AstrositomaAstrosit hüceyrələrAşağı və yüksək dərəcəli formaları var
OliqodendrogliomaOliqodendrositlərYavaş böyüyür, bəzi hallarda yaxşı proqnoz verir
EpendimomaEpendimal hüceyrələrUşaqlarda daha çox görülür
Glioblastoma multiforme (GBM)AstrositlərƏn aqressiv və ölümcül qliomadır
⚠️ Əlamətləri:
Baş ağrısı
Qusma
Epileptik tutmalar
Nitq və yaddaş pozğunluğu
Bədən yarısında zəiflik və ya hissizlik
🧪 Diaqnoz:
MRT + biopsiya (şişin dərəcəsini təyin etmək üçün)
🩺 Müalicə:
Cərrahiyyə (mümkündürsə)
Radioterapiya
Kimyaterapiya (xüsusilə temozolomid)
Bəzən immunoterapiya (yeni müalicə yolları)
🔍 Proqnoz:
Dərəcəyə bağlıdır (WHO Grade I–IV)
Glioblastoma – orta sağ qalma ~12–18 ay
🧠 2. Meningioma nədir?
Meningioma, beyini əhatə edən qişalardan (meninkslərdən) qaynaqlanan şişdir. Ən çox rast gəlinən beyin şişi növüdür və əksər hallarda xoşxassəlidir.
📌 Xüsusiyyətləri:
Qadınlarda daha çox rast gəlinir
Yavaş böyüyür
Uzun müddət simptomsuz qala bilər
⚠️ Əlamətləri:
Baş ağrısı
Gediş pozuntusu
Nitq, yaddaş, görmə və eşitmə problemləri
Epilepsiya nöbetləri
🧪 Diaqnoz:
MRT + kontrast
Bəzən təsadüfən aşkarlanır
🩺 Müalicə:
HallarMüdaxilə
Kiçik və simptomsuzYalnız müşahidə
Böyüyən və simptom verənCərrahi çıxarılma
Əməliyyata yararsızRadioterapiya (Gamma Knife və s.)
🔍 Proqnoz:
Əksər hallarda tam sağalma mümkündür
Xoşxassəli meningiomalar 90% halda təkrar etmir
🧠 3. Metastatik Beyin Şişləri
Metastatik beyin şişləri — başqa orqanlarda (ağciyər, süd vəzi, böyrək, kolon və s.) yaranmış xərçəng hüceyrələrinin beyinə yayılmasıdır.
📌 Xüsusiyyətləri:
Beyin şişlərinin ən çox görülən bədxassəli formasıdır
Çox zaman çoxsaylı ocaqlı olur
Bəzən beyindəki ilk şiş, əsas orijinal şiş isə gizli qalır
⚠️ Əlamətləri:
Baş ağrısı, tutmalar
Görmə, danışıq və tarazlıq pozuntusu
Davranış və şəxsiyyət dəyişikliyi
🧪 Diaqnoz:
MRT (çoxsaylı lezyonlar tipikdir)
Bədənin digər orqanlarının müayinəsi (ağciyər, qaraciyər və s.)
PET/CT tarama
🩺 Müalicə:
YanaşmaQeyd
RadioterapiyaBütün beyinə və ya yalnız şişə yönəlik
CərrahiyyəƏgər tək və əlverişli yerdədirsə
KimyaterapiyaƏsas şişə yönəlik
İmmunoterapiyaXüsusilə melanomada və bəzi ağciyər xərçənglərində effektivdir
🔍 Proqnoz:
Əsas xərçəng növünə və beyindəki yayılma dərəcəsinə bağlıdır
Müalicə ilə sağ qalma aylardan illərə qədər uzana bilər
🧾 Qlioma, Meningioma və Metastatik Şişlərin Qarşılaşdırılması
XüsusiyyətQliomaMeningiomaMetastatik şiş
MənşəBeyin toxumasıBeyin qişasıBədən orqanlarından yayılır
YayılmaLokal və ya diffuzLokalÇoxsaylı və yayılmış
Ən ağır formasıGlioblastomaAtypik meningiomaAğciyər/melanom metastazları
Diaqnoz üsuluMRT + biopsiyaMRT + kontrastMRT + bədənin müayinəsi
MüalicəCərrahiyyə, kimya, şüaCərrahiyyə və ya müşahidəRadioterapiya, kimya, immuno
ProqnozŞişin tipinə görə dəyişirÇox yaxşıBədən xərçəngi ilə bağlıdır
✅ Nəticə olaraq:
Qliomalar beyinin öz toxumasından çıxan və tez-tez bədxassəli olan şişlərdir
Meningiomalar çox vaxt xoşxassəli, yavaş inkişaf edən, cərrahiyyə ilə çıxarıla bilən şişlərdir
Metastatik şişlər isə beyindəki xərçəngin özü deyil, başqa orqanlarda başlayan bir xəstəliyin nəticəsidir