Qlomerulonefrit

Qlomerulonefrit kəskin və xroniki olmaqla iki əsas növə ayrılır:

Kəskin qlomerulonefrit: Əsasən infeksiya və ya immun sisteminin reaksiyası ilə yaranır. Kəskin qlomerulonefrit tez başlayır və müalicə edilərsə tam sağalma şansı yüksəkdir.

Xroniki qlomerulonefrit: Uzun müddət ərzində tədricən inkişaf edir və bəzən böyrək çatışmazlığına qədər irəliləyə bilər. Xroniki formalar daha çox diqqət və uzunmüddətli müalicə tələb edir.

Qlomerulonefritin Əlamətləri

Qlomerulonefritin simptomları xəstəliyin növünə və mərhələsinə görə dəyişə bilər. Əsas əlamətlər aşağıdakılardır:

Sidikdə qan (hematüriya)

Sidikdə çəhrayı və ya qəhvəyi rəngdə qan görülə bilər, bu da qlomerulonefritin əsas əlamətlərindən biridir.

Sidikdə protein (proteinüriya)

Zədələnmiş qlomerullar səbəbindən protein sidiklə xaric olur və bu, sidikdə köpüklənməyə səbəb ola bilər.

Ödem (şişkinlik)

Bədəndə artıq maye toplanması nəticəsində üz, ayaqlar və əllərdə şişkinlik yarana bilər.

Yorğunluq və zəiflik

Böyrəklərin filtrasiya funksiyası pozulduqda, tullantı maddələr bədəndə yığılır və bu, yorğunluq və ümumi zəiflik hissinə səbəb olur.

Yüksək qan təzyiqi

Qlomerullar zədələndikdə, qan təzyiqi yüksələ bilər və bu, böyrək funksiyasını daha da pisləşdirə bilər.

Nəfəs darlığı

Bədəndə yığılan artıq maye ağciyərlərdə də toplanaraq nəfəs darlığı yarada bilər.

Qlomerulonefritin Səbəbləri

Qlomerulonefrit bir çox fərqli səbəblərdən qaynaqlana bilər:

İnfeksiyalar: Streptokok infeksiyaları, hepatit B və C, HIV kimi viruslar qlomerulonefritə səbəb ola bilər.

Autoimmun xəstəliklər: Lupus və ya Goodpasture sindromu kimi bəzi autoimmun xəstəliklər böyrək toxumalarına hücum edərək qlomerulonefritə səbəb ola bilər.

Vaskulitlər (Damar iltihabları): Böyrəklərin qidalanmasını təmin edən damarların iltihabı qlomerulonefritə yol aça bilər.

Diabet: Uzun müddətli diabet böyrəklərin filtrasiya funksiyasını zəiflədərək xroniki qlomerulonefritə səbəb ola bilər.

Diaqnoz Üsulları

Qlomerulonefritin diaqnozu üçün aşağıdakı üsullar istifadə edilir:

Sidik testi: Sidikdə protein, qan və ya digər anormal maddələrin miqdarı ölçülür.

Qan testi: Böyrəklərin funksiyasını qiymətləndirmək üçün kreatinin və qan üre azotu (BUN) səviyyələri yoxlanılır.

Böyrək biopsiyası: Böyrəklərdən alınan toxuma nümunəsi mikroskop altında incələnərək qlomerulların zədələnmə dərəcəsi müəyyən edilir.

Görüntüləmə üsulları: Ultrasəs, KT və ya MRT kimi görüntüləmə metodları böyrəklərin strukturunu qiymətləndirmək üçün istifadə edilir.

Müalicə Seçimləri

Qlomerulonefritin müalicəsi xəstəliyin növünə, səbəbinə və simptomların şiddətinə bağlı olaraq dəyişir:

Dərman müalicəsi

Antibiotiklər: Bakterial infeksiyaların səbəb olduğu qlomerulonefritdə antibiotiklər təyin edilə bilər.

İmmunosupressiv dərmanlar: Autoimmun reaksiyaları azaltmaq üçün immunitet sistemini zəiflədən dərmanlar istifadə olunur.

Diüretiklər: Ödemi azaltmaq üçün sidikqovucu dərmanlar təyin edilir.

Qan təzyiqini idarə edən dərmanlar: Böyrəkləri qorumaq və qan təzyiqini aşağı salmaq üçün ACE inhibitorları və ya ARB dərmanları istifadə edilir.

Pəhriz dəyişiklikləri

Az proteinli pəhriz: Böyrəklərin üzərindəki yükü azaltmaq üçün protein miqdarının məhdudlaşdırılması tövsiyə edilir.

Duz məhdudiyyəti: Bədəndə maye yığılmasını və qan təzyiqini azaltmaq üçün duz qəbulu məhdudlaşdırılmalıdır.

Kalium və fosfor məhdudiyyəti: Böyrəklərin funksiyası pozulduqda, bədən kalium və fosforu lazımi səviyyədə tənzimləyə bilmir, buna görə bu mineralların qəbuluna diqqət yetirilməlidir.

Dializ və Böyrək Transplantasiyası

Xroniki qlomerulonefritin irəliləmiş mərhələsində böyrəklər funksiyalarını tamamilə itirə bilər. Bu halda dializ və ya böyrək transplantasiyası ehtiyacı yaranır.

Qlomerulonefritdən Qorunma Yolları

Qlomerulonefritin tam qarşısını almaq mümkün olmasa da, bəzi tədbirlər riskləri azaltmağa kömək edə bilər:

Sağlam həyat tərzi: Şəkərli diabet və hipertoniya kimi xroniki xəstəliklərin idarə edilməsi böyrəkləri qoruyur.

İnfeksiyalardan qorunma: Streptokok infeksiyalarının vaxtında müalicəsi qlomerulonefrit riskini azaldır.

Daimi tibbi yoxlamalar: Xüsusilə risk altında olan şəxslər mütəmadi olaraq böyrək yoxlamalarından keçməlidir.

Autoimmun xəstəliklərin idarəsi: Lupus və ya vaskulit kimi xəstəliklərə qarşı uyğun müalicə və müntəzəm nəzarət böyrəkləri qorumağa kömək edə bilər.

Qlomerulonefrit ciddi və kompleks bir xəstəlikdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə böyrəklərin funksiyalarını qorumaq və xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaq üçün çox əhəmiyyətlidir. Hər hansı bir əlamət hiss edilərsə, vaxtında həkimə müraciət etmək vacibdir.