Qlutatyon nədir, nə edir?

Qlutatyon: Orqanizmin Əsas Antioksidantı və Hüceyrə Qoruyucusu

Qlutatyon, sağlam qalmaq, xəstəliklərin qarşısını almaq və qocalmanın təsirlərindən qorunmaq üçün bədənimizdəki ən vacib molekullardan biridir. Hüceyrələrin güc mərkəzi olan mitoxondrilərin funksiyasını yerinə yetirməsi üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən bu maddə; sistein, qlisin və qlutamin amin turşularından ibarətdir. Orqanizmdə təbii olaraq istehsal edilən qlutatyon, sərbəst radikalları zərərsizləşdirərək qaraciyərə daşıdığı üçün "əsas antioksidant" olaraq adlandırılır.

Qlutatyon və Xərçəng Arasındakı Əlaqə

Xərçəng prosesində zədələnmiş və ya disfunksiyalı mitoxondriyalar mühüm rol oynayır. Mitoxondriyanın fəaliyyəti toksinlər və ya qeyri-sağlam hüceyrə mühiti tərəfindən pozulduqda, hüceyrə tənəffüs üçün oksigen əvəzinə qlükoza (şəkər) istifadə edən primitiv formaya keçir və bu da hüceyrənin xərçəngə çevrilməsinə səbəb olur. Yüksək qlutatyon səviyyələri bu prosesin qarşısını almağa kömək edir.

Qlutatyonun Sağlamlıq Üçün Faydaları

Yüksək qlutatyon səviyyələri təkcə xəstəliklərdən qorumur, həm də fiziki performansı artırır. Tədqiqatların nəticələrinə görə qlutatyonun əsas faydaları bunlardır:

• Əzələ zədələnməsini azaldır və bərpa müddətini qısaldır.
• Əzələ gücünü və dözümlülüyünü artırır.
• Maddələr mübadiləsini yağ yığımından əzələ qurulmasına yönəldir.
• İmmun funksiyasını gücləndirir və iltihabı idarə edir.
• Demans, ürək-damar xəstəlikləri və xroniki degenerativ halların qarşısını alır.

Qlutatyon Çatışmazlığı və Aktiv Qlutatyon (GSH)

Bədən qlutatyonu təbii istehsal etsə də, yaş artdıqca və toksinlərə məruz qaldıqca bu istehsal azalır. İdeal şəraitdə qlutatyonun %90-ı aktiv (GSH), %10-u isə qeyri-aktiv formada olmalıdır.

• GSH səviyyəsi %90-dan aşağı düşdükdə: Sərbəst radikallarla mübarizə zəifləyir.
• GSH səviyyəsi %70-dən aşağı düşdükdə: İmmunitet sistemi ciddi şəkildə pozulur.

Qlutatyon Səviyyəsini Azaldan Faktorlar

Qlutatyon çatışmazlığı həm daxili (DNT təmiri, oksidləşdirici stress), həm də xarici amillərdən qaynaqlanır. Səviyyəni aşağı salan əsas xarici faktorlar:

1. Kimyəvi Maddələr: Parasetamol, aseton, ağır metallar (civə, qurğuşun), pestisidlər və süni dadlandırıcılar.
2. Qidalanma və Həyat Tərzi: Vitamin/mineral çatışmazlığı, spirtli içki, siqaret tüstüsü və xroniki stress.
3. Ətraf Mühit: Elektromaqnit sahələri (EMF), rentgen şüaları, ultrabənövşəyi radiasiya və xlorlu su.
4. Mavi İşıq: Gecə mobil telefon və ya planşetdən yayılan mavi işıq melatonin ifrazını boğaraq qlutatyonu azaldır.
5. Yaş: 20 yaşından sonra istehsal hər on ildə orta hesabla %10 azalır.

Qlutatyon Səviyyəsini Artıran Qidalar və Əlavələr

Qaraciyərdə qlutatyon istehsalını stimullaşdırmaq üçün aşağıdakı qida və əlavələrdən istifadə edilə bilər:

• Kükürdlü Tərəvəzlər: Sarımsaq, soğan, brokoli, gül kələm, brüssel kələmi.
• Əlavələr: N-asetil-sistein (NAC), SAMe, Alfa-Lipoik Turşu (300-1200 mq).
• Vitamin və Minerallar: Maqnezium (490-700 mq), Sink (8-11 mq), Selen, C və E vitaminləri.
• Melatonin: Beyində GSH səviyyəsini artırır; yeganə təbii mənbəyi albalıdır.
• Bitkilər: Milk thistle (silymarin), zerdeçal, darçın və qara zirə.

Qlutatyonla Zəngin Qidalar Cədvəli (mg / 100g)

İntravenöz (IV) Qlutatyon Müalicəsi

Şiddətli çatışmazlıq, xərçəng müalicəsi və ya genetik mutasiyalar zamanı damardaxili (IV) qlutatyon tətbiq edilir. IV yolla verilən qlutatyonun yarılanma ömrü qısa (təxminən 14 dəqiqə) olsa da, yüksək dozada (2,000 mq) tətbiq edildikdə hüceyrələrin istifadə edə biləcəyi sistein şəklində depolanır. Bu tətbiq bədənin detoksifikasiya qabiliyyətini sürətlə artırır.