Rektal xəstəliklər
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Rektal Xəstəliklər və Onların Təsnifatı
Rektal xəstəliklər, düz bağırsaq (rektum) və anus nahiyəsində meydana gələn, müxtəlif simptomlarla özünü büruzə verən sağlamlıq problemləridir. Bu xəstəliklər həm fiziki narahatlıq yaradır, həm də həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə yanaşması, ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün mütləqdir.
Hemoroidlər (Babasil)
Hemoroidlər, rektum və anus ətrafındakı damarların genişlənməsi və şişməsi nəticəsində yaranır. Bu vəziyyət yerləşmə yerinə görə iki əsas növə ayrılır:
- Daxili Hemoroidlər: Rektumun daxilində inkişaf edir. Adətən ağrısız keçsə də, bağırsaq hərəkəti zamanı qanaxmaya səbəb ola bilər.
- Xarici Hemoroidlər: Anus ətrafında, dərinin altında yaranır. Ağrı, qaşınma və şişkinliklə müşayiət olunur. Xüsusilə trombozlaşmış hemoroidlər (qan laxtalanması olanlar) kəskin ağrı yaradır.
Anal Fissura (Anus Çatı)
Anal fissura, anusun ətrafındakı dəridə meydana gələn kiçik bir çat və ya yırtıqdır. Bu vəziyyət xüsusilə bağırsaq hərəkəti zamanı kəskin ağrı, qanaxma və yanma hissinə səbəb olur. Fissuranın yaranma səbəbləri arasında qəbizlik, sərt nəcisin keçməsi və ya xroniki ishal ön plandadır.
Anal Abses və Fistula
Anal nahiyədə yaranan infeksiyalar daha ciddi fəsadlara yol aça bilər:
- Anal Abses: Anus ətrafında infeksiya səbəbindən yaranan irin dolu boşluqdur. Şişlik, qızartı, ağrı və qızdırma ilə xarakterizə olunur.
- Anal Fistula: Absesin bir komplikasiyasıdır. Anus ilə dərinin səthi arasında anormal bir kanalın yaranmasıdır. Axıntı, qoxu və ağrıya səbəb olur; mütləq cərrahi müdaxilə tələb edir.
Rektal Prolaps və Kolorektal Xərçəng
Rektal prolaps, rektumun daxili divarının anusdan çölə çıxması halıdır. Bu vəziyyət yaşlı şəxslərdə, hamiləlikdən sonra və ya xroniki qəbizliyi olanlarda daha çox rast gəlinir.
Kolorektal xərçəng isə rektum və ya kolonun bədxassəli şişidir. Erkən mərhələlərdə simptomsuz inkişaf edə bilsə də, irəliləyən dövrlərdə qanaxma, bağırsaq vərdişlərində dəyişikliklər, qarın ağrısı və səbəbsiz kilo itkisi kimi ciddi əlamətlərlə müşahidə olunur.
Proktit, Poliplər və Pruritus Ani
- Proktit: Rektumun daxili divarının iltihabıdır. İnfeksiyalar, Crohn və ya ülseratif kolit kimi bağırsaq xəstəlikləri səbəbindən yarana bilər.
- Rektal Poliplər: Daxili divarda inkişaf edən kiçik, bədxassəli olmayan şişlərdir. Nadir hallarda xərçəngə çevrilmə riski olduğu üçün çıxarılması tövsiyə edilir.
- Anal İtçəkən Sindrom (Pruritus Ani): Anus ətrafında davamlı qaşınma hissidir. Hemoroid, fissura və ya allergik reaksiyalar bu vəziyyətə səbəb ola bilər.
Rektal Xəstəliklərin Əsas Əlamətləri
Aşağıdakı simptomlardan birini və ya bir neçəsini hiss etdikdə həkimə müraciət etmək vacibdir:
- Rektum və ya anus ətrafında davamlı ağrı
- Bağırsaq hərəkəti zamanı müşahidə olunan qanaxma
- Anus ətrafında qaşınma, yanma və ya şişkinlik
- Bağırsaq vərdişlərində dəyişikliklər (ishal və ya qəbizlik)
- Qeyri-adi axıntı və ya irin gəlməsi
- Xərçəng şübhəsi yaradan iştahsızlıq və kilo itkisi
Müalicə Yolları və Metodları
Rektal xəstəliklərin müalicəsi xəstəliyin növünə və şiddətinə görə fərdi şəkildə planlaşdırılır:
| Müalicə Növü | Tətbiq Olunan Metodlar |
|---|---|
| Dərman Müalicəsi | İltihab əleyhinə dərmanlar, antibiotiklər, ağrıkəsicilər və xüsusi kremlər. |
| Yaşam Tərzi | Lifli pəhriz, su istehlakının artırılması və müntəzəm fiziki aktivlik. |
| Cərrahi Müdaxilə | Ligasiya, skleroterapiya, abses drenajı, fistula əməliyyatı və polip kəsilməsi. |
| Onkoloji Müalicə | Xərçəng zamanı cərrahi rezeksiya, kimyaterapiya və radioterapiya. |
Rektal nahiyədə davamlı narahatlıq, ağrı və ya qanaxma hiss etdiyiniz təqdirdə, erkən diaqnoz üçün mütləq mütəxəssis həkimə müraciət edin.
