Sarkoidoz - spesifik qranulomaların əmələ gəlməsi ilə ağciyər toxumasının iltihabı
Sarkoidoz, əsasən ağciyərləri və lenfatik sistemini təsir edən, lakin bədənin digər hissələrinə də yayıla bilən bir iltihab xəstəliyidir. Bu xəstəlik, spesifik olmayan qranulomaların - normal toxuma hüceyrələrini əhatə edən iltihab hüceyrə topluluqlarının - əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur. Sarkoidozun əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
- Qranulomaların Əmələ Gəlməsi: Sarkoidoz, bədəndə mikroskopik qranulomaların əmələ gəlməsi ilə xarakterizə olunur. Bu qranulomalar əsasən ağciyər toxumasında və lenfatik sistemində yaranır, lakin göz, dəri, qaraciyər və digər orqanları da təsir edə bilər.
- Simptomlar: Sarkoidozun simptomları xəstədən xəstəyə dəyişir və xəstəliyin yerləşdiyi orqanlara bağlıdır. Ağciyərə təsir edən sarkoidozda nəfəs darlığı, öskürək və göğüs ağrısı müşahidə oluna bilər. Göz və dəri kimi digər orqanları təsir edərsə, müvafiq simptomlar (göz qızarması, dəri dəyişiklikləri) meydana çıxa bilər.
- Diaqnoz: Sarkoidozun diaqnozu, xəstənin simptomları, fiziki müayinə nəticələri, rəntgen və CT kimi görüntüləmə testləri, və bəzən biopsiya yolu ilə qoyulur.
- Müalicə: Sarkoidozun müalicəsi xəstəliyin şiddətinə və təsir etdiyi orqanlara bağlıdır. Bəzi xəstələr üçün müalicəyə ehtiyac olmaya bilər, xəstəliyin özü-özünə yaxşılaşa bilər. Ağır hallarda kortikosteroidlər və digər iltihab əleyhinə dərmanlar təyin edilə bilər.
- Gedişat və Proqnoz: Sarkoidozun gedişatı dəyişkəndir; bəzi xəstələrdə xəstəlik xronik hal ala bilər və uzunmüddətli müalicə tələb edə bilər, digərlərində isə simptomlar bir neçə il içərisində yaxşılaşa bilər.
Sarkoidozun səbəbi tam olaraq məlum deyil, lakin genetik amillər, mühit və immun reaksiyalarının rolu olduğu düşünülür. Bu xəstəlik, erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə idarə edilə bilən bir vəziyyətdir.