Servikal disk yırtığı
Servikal disk yırtığı (boyun disk yırtığı) — boyun onurğasında (servikal bölgədə) yerləşən fəqərə arası disklərin zədələnməsi və ya yırtılması nəticəsində onurğa beyni və ya sinir köklərinə təzyiq yaranmasıdır. Bu vəziyyət, boyun, çiyin, qol və əl bölgəsində ağrı, keyimə və zəiflik ilə özünü göstərə bilər.
🧠 Servikal Disk Yırtığı nədir?
Boyun onurğasında 7 fəqərə (C1–C7) vardır. Bu fəqərələrin arasında disklər yerləşir — bunlar şok əleyhinə yastıq rolunu oynayır. Diskin ortasındakı yumşaq jelatin maddə (nucleus pulposus) zədələndikdə və çöl qatını (annulus fibrosus) cırdıqda yırtılma (herniasiya) baş verir. Bu maddə sinir köklərinə və ya onurğa beyninə təzyiq göstərə bilər.
📌 Əlamətləri
Servikal disk yırtığının simptomları yırtığın yerindən və təzyiq etdiyi sinirdən asılıdır.
Ən çox rast gəlinən əlamətlər:
Boyun ağrısı (kəskin və ya yayılan)
Çiyin, qol və əl ağrısı
Qolda və ya barmaqlarda uyuşma, keyimə
Əzələ zəifliyi (əllə tutma gücündə azalma)
Baş hərəkətləri ilə ağrının artması
Bəzi hallarda başgicəllənmə, qulaqda səslənmə
📍 Ən çox təsirlənən disk səviyyələri:
SəviyyəƏlamətlər
C5-C6Biceps zəifliyi, baş barmaqda keylik
C6-C7Triceps zəifliyi, orta barmaqda keylik
C4-C5Çiyin əzələsində zəiflik
C7-T1Əl barmaqlarında zəiflik və keylik (xüsusilə kiçik barmaqda)
🧪 Diaqnostika:
Neyroloji müayinə (reflekslər, əzələ gücü, hissiyat)
MRI (maqnit rezonans görüntüləmə) – yırtığın dəqiq yerini və sinirə olan təzyiqi göstərir
CT və ya rentgen – daha çox sümük strukturlarını qiymətləndirmək üçün
EMG (elektromiyoqrafiya) – sinir keçiriciliyini ölçmək üçün
🛠️ Müalicə Yolları
✅ Konservativ (cərrahi olmayan) müalicə:
İstirahət və düzgün duruş
Boyun dəstəyi (servikal yaxalıq) – qısa müddətlik istifadəyə uyğundur
Fiziki terapiya – gücləndirici və elastiklik artıran məşqlər
Ağrıkəsicilər və iltihab əleyhinə dərmanlar (NSAİİ)
Əzələ gevşədicilər
Steroid inyeksiyalar (epidural və ya foraminaya) – ciddi sinir sıxılması varsa
✅ Konservativ müalicə ilə halların 80-90%-i 6-8 həftə ərzində yaxşılaşır.
🛠️ Cərrahi müalicə:
Əgər:
Ağrılar 6–8 həftə ərzində keçmir
Güclü sinir sıxılması və əzələ zəifliyi varsa
Onurğa beyninə təzyiq nəticəsində yürüş və ya sidik nəzarəti pozulursa
🩺 Əməliyyat növləri:
ACDF (Anterior Cervical Discectomy and Fusion) – yırtıq çıxarılır, disk boşluğu bərkitmə ilə sabitləşdirilir
Disk protezi (artroplastika) – hərəkətliliyi qorumaq üçün süni disk yerləşdirilə bilər
🧘♂️ Ev şəraitində özünə qulluq təklifləri:
Telefon və kompüter istifadəsində düzgün duruşa diqqət edin
Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmayın
Yastığınızın və döşəyinizin boyun dəstəkləyici olmasına diqqət yetirin
Boyun üçün yüngül dartılma və nəfəs məşqləri edin (fizik terapevt göstərişi ilə)
🚨 Nə zaman həkimə getməlisiniz?
Əllərdə və qollarda güclü zəiflik
İdrar və ya nəcisə nəzarətin pozulması
Ağrının gecə oyanmanıza və həyat keyfiyyətinizə ciddi təsir etməsi