Servikal Disk Yırtığı (Boyun Fıtığı): Səbəbləri, Simptomları və Müalicəsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Servikal Disk Yırtığı Nədir?
Servikal disk yırtığı, onurğa sütununu təşkil edən fəqərələr arasındakı qığırdaq disklərin zədələnməsi nəticəsində yaranan ciddi bir sağlamlıq problemidir. Onurğa sütunumuz fəqərələrdən və hərəkət zamanı bu fəqərələri qoruyan, amortizator funksiyası yerinə yetirən disklərdən ibarətdir. Bu disklərin daxili hissəsi (nucleus pulposus) jelatinəbənzər maddədən, xarici qatı (annulus fibrosus) isə sərt və elastik liflərdən təşkil olunmuşdur.
Diskin xarici qatı zədələndikdə, daxili jelatinəbənzər hissə çölə çıxaraq yaxınlıqdakı sinirlərə və onurğa beyninə təzyiq edir. Tibbi statistikaya görə, servikal disk yırtığı əsasən C5-C6 və C6-C7 fəqərələri arasında daha çox rast gəlinir.
Servikal Disk Yırtığının Səbəbləri
Servikal disk yırtığının inkişafına səbəb olan bir çox amil mövcuddur. Bu amilləri aşağıdakı şəkildə qruplaşdırmaq olar:
- Yaşlanma və Degenerativ Dəyişikliklər: Yaş artdıqca disklər elastikliyini itirir, quruyur və zamanla qığırdaqlarda çatlar əmələ gələrək zəifləyir.
- Duruş Pozğunluqları: Uzun müddət kompüter və telefon istifadəsi nəticəsində yaranan "texno-boyun" vəziyyəti disklərə düşən yükü artırır.
- Travmalar və Qəfil Hərəkətlər: Avtomobil qəzaları, idman zədələri, ani baş hərəkətləri və ya ağır yük qaldırmaq disk yırtığını tətikləyə bilər.
- Genetik Faktorlar: Ailəsində onurğa problemi olan şəxslərdə bu xəstəliyin yaranma riski daha yüksəkdir.
- Piylənmə və Qidalanma: Artıq çəki onurğaya təzyiqi artırır; eyni zamanda D vitamini və kalsium çatışmazlığı onurğa sağlamlığına mənfi təsir göstərir.
Servikal Disk Yırtığının Əlamətləri
Simptomlar sinir sıxılmasının dərəcəsindən və yırtığın yerləşdiyi nahiyədən asılı olaraq dəyişir. Ən çox rast gəlinən əlamətlər bunlardır:
- Boyun ağrısı: Xüsusilə uzun müddət eyni pozisiyada qaldıqda şiddətlənir.
- Radiasiya edən ağrı: Çiyinlərə, qollara və əllərə yayılan, hərəkət zamanı artan ağrılar.
- Uyuşma və Keyimə: Sinir köklərinə təzyiq nəticəsində əllərdə və barmaqlarda hiss olunur.
- Əzələ zəifliyi: Qol və əllərdə nəzərəçarpan güc itkisi.
- Baş ağrısı və Başgicəllənmə: Xüsusilə C1-C2 nahiyəsindəki yırtıqlarda müşahidə edilir.
- Görmə və Eşitmə Problemləri: Nadir hallarda bulanıq görmə və qulaqda küy yarana bilər.
Servikal Disk Yırtığının Diaqnostikası
Dəqiq diaqnoz qoymaq üçün müasir tibbi müayinə metodlarından istifadə olunur:
| Müayinə Metodu | Təsviri |
|---|---|
| Nevroloji Müayinə | Həkim tərəfindən reflekslərin, hissiyatın və əzələ gücünün yoxlanılması. |
| MRT (Maqnit Rezonans) | Diskin vəziyyətini detallı göstərən ən dəqiq müayinə üsuludur. |
| KT (Kompüter Tomoqrafiyası) | Fəqərələrin və sümük quruluşunun qiymətləndirilməsi üçün istifadə olunur. |
| EMG (Elektromiyoqrafiya) | Sinir keçiriciliyini və zədələnmə dərəcəsini müəyyən edir. |
Servikal Disk Yırtığının Müalicə Üsulları
Müalicə planı yırtığın ölçüsünə və simptomların şiddətinə görə fərdi şəkildə təyin edilir.
1. Dərman Müalicəsi
Simptomları yüngülləşdirmək üçün iltihab əleyhinə dərmanlar (NSAİİ), əzələ gevşədicilər (miyorelaksanlar), sinir ağrısını azaldan preparatlar və steroid inyeksiyalarından istifadə olunur.
2. Fizioterapiya və Manual Terapiya
Əməliyyatsız müalicədə ən effektiv üsullardan biridir. Traksiyon terapiyası (boyun dartma), gücləndirici idman hərəkətləri və osteopatik masaj diskin təzyiqini azaltmağa kömək edir.
3. Minimal İnvaziv Prosedurlar
Epidural steroid inyeksiyaları və kiçik yırtıqlar üçün tətbiq edilən lazer disk dekompressiyası ağrını azaltmaq üçün istifadə olunan metodlardır.
4. Cərrahi Müalicə (Əməliyyat)
Konservativ müalicələr nəticə vermədikdə və ya ciddi sinir zədələnməsi olduqda Mikrodisektomiya və ya Servikal süni disk implantasiyası kimi əməliyyatlar tövsiyə olunur.
Nəticə və Profilaktika
Servikal disk yırtığından qorunmaq üçün düzgün duruş vərdişləri qazanmaq və fiziki aktivliyi artırmaq vacibdir. Boyun məşqləri və stressin idarə olunması onurğa sağlamlığınızı qoruyacaqdır. Əgər ağrılarınız uzun müddət davam edirsə, vaxtında mütəxəssisə müraciət etmək əməliyyatsız müalicə şansını artırır.
