Sinüzit
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sinüzit Nədir?
Sinuslar, burun ətrafında yerləşən və burun boşluğuna birbaşa bağlı olan, daxili hava ilə dolu boşluqlardır. Bu boşluqların daxili səthi burun selikli qişası (mukozası) ilə örtülmüşdür və ifraz etdiyi sekresiyanı burun boşluğuna boşaldır. Sinüzit, bu sinusların iltihablanması vəziyyətidir və demək olar ki, hər zaman rinit (burun qişasının iltihabı) ilə müşayiət olunur.
Sinüzitin Təsnifatı: Kəskin və Xroniki Sinüzit
Sinüzit şikayətlərinin davam etmə müddəti, xəstəliyin yaratdığı pozğunluqların dərəcəsi və tətbiq olunacaq müalicə metodu baxımından kritik əhəmiyyət kəsb edir. Tibbi praktikada xəstəlik iki əsas başlıq altında araşdırılır:
- Kəskin Sinüzit: Qısa müddətli inkişaf edən iltihabi prosesdir.
- Xroniki Sinüzit: Şikayətlərin 3 aydan çox davam etdiyi davamlı iltihab vəziyyətidir.
Kəskin Sinüzitin Səbəbləri və Risk Faktorları
Kəskin sinüzit əsasən viral və ya bakterial infeksiyalar kimi mikrob çirklənməsi nəticəsində yaranır. Bununla yanaşı, siqaret tüstüsü və müxtəlif kimyəvi maddələrlə burun mukozasının qıcıqlanması da kəskin sinüzitə yol aça bilər. Tez-tez təkrarlanan sinüzit tutmaları olan xəstələrdə isə mütləq ikincili səbəblər araşdırılmalıdır.
Təkrarlanan sinüzitin əsas səbəbləri aşağıdakılardır:
- Allergik rinit
- Burundakı struktur pozğunluqları (sümük əyriliyi, burun konkasının böyüməsi)
- Genişlənmiş adenoidlər (xüsusilə uşaqlarda burun sekresiyasının axmasına mane olaraq mikroblar üçün sığınacaq yaradır)
- Müalicə olunmayan diş və diş əti infeksiyaları
- Siqaret istifadəsi və tüstüsünə məruz qalma
- İmmunitet sisteminin çatışmazlığı
Xroniki Sinüzit və Diaqnostika Üsulları
Kəskin sinüzit, hər hansı bir ikincili səbəb olmadıqda çox vaxt öz-özünə sağala bilir. Lakin xroniki sinüzit vəziyyətində burun mukozasında və sinus ağızlarında daimi struktur pozğunluqları meydana gəlir. Bu vəziyyətdə sinuslar və burun strukturları normal funksiyalarını yerinə yetirə bilmir.
Xroniki xəstələrdə diaqnozu dəqiqləşdirmək və problemin kökünü aşkar etmək üçün endoskopik müayinə və KT (Kompüter Tomoqrafiyası) kimi görüntüləmə üsullarından istifadə olunur. Bu qiymətləndirmələrin nəticələrinə əsasən ən uyğun müalicə planı müəyyən edilir.
Sinüzit Müalicəsində Tətbiq Olunan Metodlar
Müalicənin əsas məqsədi pozulmuş burun və sinus funksiyalarını normal vəziyyətə gətirməkdir. Müalicə prosesi xəstəliyin şiddətinə görə dəyişir:
| Müalicə Növü | Tətbiq Olunan Metodlar |
|---|---|
| Konservativ Müalicə | Burun yuyulması, dərman müalicəsi |
| Cərrahi Müalicə | Endoskopik sinus cərrahiyyəsi, FESS (Funksional endoskopik sinus əməliyyatı), Minimal invaziv endoskopik sinus əməliyyatı |
Bəzi hallarda, diş çəkildikdən sonra meydana gələn sinus deşikləri (oroantral əlaqə) xroniki sinüzitin əhəmiyyətli səbəbinə çevrilir. Bu deşiklərin öz-özünə bağlanma ehtimalı az olduğu üçün cərrahi bağlanma (məsələn, Caldwell-Luc yanaşması ilə endoskopik təmir) tələb olunur.
Müalicə Olunmayan Sinüzitin Risk və Fəsadları
Xroniki sinüzit kimi davamlı infeksiyalar insan orqanizminə ağır yüklər qoyur. Daimi infeksiya mənbəyi insanın həm fiziki, həm də zehni fəaliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Bundan əlavə, infeksiya bədənin digər hissələrinə, xüsusən də ağciyərlərə yayıla bilər. İltihabın göz və beyin kimi qonşu orqanlara yayılması isə həyati təhlükə yaradan, hətta ölümlə nəticələnə biləcək ağır fəsadların inkişafına səbəb ola bilər.
