Skolioz və kifoz kimi onurğa əyrilikləri
🔹 Skolioz nədir?
Skolioz — onurğanın yana doğru (s və ya c şəkilli) əyriliyidir. Normalda onurğa düz xətt kimi aşağı doğru uzanmalıdır, amma skoliozda bu xətt sağa və ya sola əyilmiş olur.
➕ Əlavə məlumat:
Əyrilik 10 dərəcədən çoxdursa, skolioz sayılır.
Bəzən dönmə (rotasiya) ilə birlikdə olur və qabırğa çıxıntısı meydana gətirir.
📊 Skolioz növləri:
NövAçıqlama
İdiopatik skoliozƏn çox rast gəlinən formadır (xüsusilə 10–18 yaş arası qızlarda). Səbəbi bilinmir.
Doğuşdan olan (konjenital)Onurğa sümüklərinin inkişaf qüsuru ilə bağlı
Neyromüsküler skoliozSerebral iflic, əzələ atrofiyası və ya onurğa zədələrindən sonra
Degenerativ skoliozYaşlılarda onurğa disk və oynaq aşınması nəticəsində yaranır
🔍 Əlamətləri:
Bədən tərəflərinin qeyri-bərabərliyi (çiyin, bel, omba)
Qabarıq qabırğa və ya kürək sümüyü
Paltarda qeyri-simmetriya
Uzun müddətdə bel ağrısı və yorğunluq
Ağırlıq mərkəzinin pozulması
🔹 Kifoz (kamburluq) nədir?
Kifoz — onurğanın önə doğru həddindən artıq əyriliyidir, xüsusilə döş (torakal) bölgədə. Normalda bu bölgədə 20–40° əyilmə olur, ancaq bu bucaq 45° və üzəri olarsa, kifoz sayılır.
📊 Kifoz növləri:
NövAçıqlama
Postural kifozƏn çox yeniyetmələrdə görülür. Pis oturma və duruş vərdişləri ilə əlaqəlidir.
Şoyerman xəstəliyiOnurğa sümüklərinin qeyri-bərabər böyüməsi nəticəsində yaranır.
Doğuşdan olan kifozOnurğa anomaliyası səbəbilə yaranır.
Degenerativ kifozYaşlanma, osteoporoz və disk çökməsi ilə əlaqəlidir.
🔍 Əlamətləri:
Önə əyilmiş bədən duruşu
Kambur görünüş, xüsusilə oturarkən və ya dayandıqda
Bel, boyun və kürək ağrısı
Nəfəs darlığı (şiddətli hallarda)
Estetik narahatlıq və özünə inam problemi
🧪 Diaqnostika yolları
MüayinəMəqsədi
🧍♀️ Klinik baxışÇiyin, bel, kürək bərabərsizliyi müşahidə olunur
📸 RentgenOnurğadakı əyrilik bucağını (Cobb bucağı) təyin edir
🧲 MRTSinirlərə və disklərə təsirin qiymətləndirilməsi
🧬 Genetik və əzələ testləri (lazım olduqda)Neyromüsküler səbəblərin araşdırılması üçün
🩺 Müalicə yolları
✅ Skolioz üçün
DərəcəMüalicə
0–20°Müşahidə və fizioterapiya
20–40°Korset və müntəzəm müayinə
>40–50°Cərrahiyyə (onurğa fiksasiyası və düzəldilməsi) düşünülə bilər
✅ Kifoz üçün
NövMüalicə
Postural kifozDüzgün duruş məşqləri, pilates, yoga
ŞoyermanKorset, fizioterapiya və ciddi hallarda əməliyyat
Degenerativ kifozAğrıkəsici, fizioterapiya, bəzən əməliyyat
🧘♀️ Fizioterapiya və idman proqramları
Skolioz və kifozda fizioterapiya əsas rola malikdir. Əzələləri gücləndirmək, tarazlığı bərpa etmək və duruşu düzəltmək üçün hazırlanır.
Məşq növüFaydası
Schroth metodikasıSkolioz üçün xüsusi nəfəs və duruş məşqləri
Yoga və pilatesDuruşu düzəltmək və əzələ elastikliyini artırmaq
Düzgün oturma-durma təlimləriPostural kifozun qarşısını almaq
Simmetrik güc məşqləriƏzələ balansını bərpa etmək
👨👩👧 Valideynlər və məktəb mühiti üçün məsləhətlər
Uşağın oturma və çanta daşıma vərdişləri izlənilməlidir
Məktəb masası və stulu bədən ölçüsünə uyğun olmalıdır
Uşağın belinə yük düşməməsi üçün çiyin çantası deyil, bel çantası seçilməlidir
Daimi pediatrik və ortopedik nəzarət əhəmiyyətlidir
📌 Skolioz və kifozun fəsadları (müalicə olunmazsa):
Tənəffüs və ürək fəaliyyətinin pozulması (xüsusilə ağır skoliozda)
Gündəlik hərəkətlərdə çətinlik
Psixoloji təsirlər: Özünə inam azlığı, depressiya
Daimi ağrılar və fiziki məhdudiyyətlər
🧾 Nəticə olaraq:
Skolioz — yana, kifoz — önə doğru onurğa əyriliyidir
Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə əyriliyin dərəcəsi azaltmaq və həyat keyfiyyəti qorunmaq olar
Fizioterapiya, düzgün duruş vərdişləri və, lazım olduqda, korset və ya əməliyyat vacibdir