Təlaş (panik) pozuntusu
Təlaş (panik) pozuntusu, təkrarlanan və gözlənilmədən baş verən panik atakları ilə xarakterizə olunan bir təşviş pozuntusudur. Bu ataklar, şəxsdə qəfil və şiddətli qorxu və ya rahatsızlıq hissi yaradır və bəzən heç bir xarici təhdid və ya açıq səbəb olmadan meydana gəlir. Panik pozuntusunun əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardır:
- Panik Ataklar: Panik ataklar qısa müddətli, lakin şiddətli qorxu və ya rahatsızlıq epizodlarıdır. Bunlar adətən bir neçə dəqiqədən bir saatə qədər davam edə bilər.
- Fiziki Simptomlar: Panik ataklar zamanı ürək döyüntüsü, tərpənmə, nəfəs darlığı, döş qəfəsi ağrısı, başgicəllənmə, mədə-darm problemləri və ya qusma kimi fiziki simptomlar yaşana bilər.
- Qorxu və Narahatlıq: Ataklar zamanı şəxs ölüm qorxusu, kontroldan çıxmaq və ya dəli olmaq qorxusu kimi güclü qorxu və narahatlıq hissi yaşayır.
- Gözlənilmədən Baş Verməsi: Panik ataklar adətən gözlənilmədən baş verir və spesifik bir səbəbə bağlı deyildir.
Davamlı Narahatlıq və Qaçınma Davranışı: Panik pozuntusu olan şəxslər gələcək ataklar və onların sosial və ya peşəkar həyatlarına təsiri ilə bağlı davamlı narahatlıq hissi keçirirlər. Bu da onların müəyyən vəziyyətlərdən və ya yerlərdən qaçınmalarına səbəb ola bilər.
Panik pozuntusunun müalicəsi ümumiyyətlə psixoterapiya, xüsusilə kognitiv-davranışçı terapiya (KDT), və bəzən dərman müalicəsi ilə aparılır. Psixoterapiya, şəxsin panik ataklarını idarə etməyə və onların səbəblərini anlamağa kömək edə bilər. Həmçinin, rahatlama texnikaları və nəfəs almaq üsulları kimi stress idarəetmə strategiyaları da faydalı ola bilər. Panik pozuntusu olan şəxslərə dəstək və anlayış göstərmək də onların sağalma prosesində çox vacibdir.