Tromboembolik Xəstəliklər
Dərin Damar Trombozu (DDT)
DDT, adətən ayaq damarlarında qan laxtalarının formalaşması ilə xarakterizə olunur. Bu laxtalar ağrı, şişkinlik və qırmızılıq kimi lokal simptomlara səbəb ola bilər. DDT-nin ən böyük riski, laxtanın kopup ağciyərə gedərək ağciyər emboliyasına səbəb olmasıdır.
Ağciyər Emboliyası (PE)
Ağciyər emboliyası, qan laxtasının (trombun) ağciyər arterlərindən birini tıxaması ilə meydana gəlir. Bu, qan axınının kəsilməsi və ağciyər toxumasının oksigen alamaması nəticəsində ciddi sağlamlıq problemlərinə və hətta ölümə səbəb ola bilər. PE-nin simptomları arasında kəskin nəfəs darlığı, göğüs ağrısı və öskürək (bəzən qanlı) yer alır.
Risk Amilləri
Tromboembolik xəstəliklərin risk amilləri arasında:
- Uzun müddət oturmaq və ya yatmaq (məsələn, uzun məsafəli uçuşlar və ya xəstəlik dövründə)
- Cərrahiyyə sonrası dövr
- Obezite
- Siqaret çəkmək
- Oral kontraseptivlər və ya hormon əvəzinə müalicə
- Yüksək qan laxtalanması meyli olan şəxsi və ya ailəvi tarixçə
- Xronik xəstəliklər, məsələn, ürək xəstəliyi və ya xərçəng
Müalicə və Qarşısının Alınması
Tromboembolik xəstəliklərin müalicəsi adətən qanı incəldici dərmanlar (antikoagulyantlar) ilə edilir ki, bu da yeni laxtaların formalaşmasını önləyir və mövcud laxtaların böyüməsini dayandırır. Qarşısının alınması üçün risk amillərinin idarə edilməsi, mütəmadi hərəkət və bəzi hallarda profilaktik dərman müalicəsi tövsiyə edilə bilər.
Tromboembolik xəstəliklər ciddi və həyatı təhdid edən vəziyyətlər ola bilər, buna görə də risk altında olan şəxslər üçün mütəmadi tibbi yoxlama və lazım gəldikdə dərhal müalicə mühümdür.