Uşaqlarda inguinal bölgə xəstəlikləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Uşaqlarda Qasıq Yırtığı və Yaranma Mexanizmi
Uşaqlarda qasıq yırtıqlarının əmələ gəlmə mexanizmi böyüklərdəki yırtıqlardan əsaslı şəkildə fərqlənir. Uşaqlıq dövründə müşahidə olunan yırtıqlar, qarın boşluğundan qasıq nahiyəsinə qədər uzanan və "procesus vaginalis" adlanan peritoneal pərdənin (cibin) açıq qalması və ya zəif bağlanması nəticəsində yaranır. Bu boşluqdan qarın daxili strukturların (bağırsaqlar, yumurtalıqlar və qızlarda borular) qasıq nahiyəsinə daxil olması "dolayı yırtıq" kimi təsnif edilir.
Yetkinlərdə tez-tez rast gəlinən birbaşa yırtıqlar isə uşaqlarda çox nadir hallarda müşahidə olunur. Bu növ yırtıqlar adətən yeniyetməlik dövründən sonra, ağır yük qaldırma və ya gərgin idman hərəkətləri kimi fiziki zorlanmalar nəticəsində meydana gəlir.
Qasıq Yırtığının Fəsadları: Boğulma və Nekroz Riski
Uşaqlıq çağı yırtıqlarında qarşılaşılan ən ciddi fəsad, yırtıq kisəsinə girən orqanların sıxılması nəticəsində qan dövranının pozulması, yəni boğulma (həbs, strangulyasiya) və nekrozun inkişafıdır. Əgər yırtıq boğulması vaxtında diaqnoz qoyulub təcili müalicə edilməzsə, ciddi orqan itkilərinə yol aça bilər.
Yırtıq boğulmasının yarada biləcəyi risklər aşağıdakılardır:
- Bağırsaq perforasiyası: Yırtıq kisəsindəki struktur bağırsaqdırsa, nekrozdan sonra deşilmə baş verə bilər.
- Yumurtalıq itkisi: Qız uşaqlarında yırtıq kisəsinə düşən yumurtalığın itirilməsinə səbəb ola bilər.
- Xaya problemləri: Oğlanlarda boğulma eyni tərəfdəki xayaya təsir edərək, xaya itkisinə qədər irəliləyən əlavə fəsadlar yarada bilər.
Statistik məlumatlara görə, yırtıq boğulması ən çox 1 yaşa qədər olan uşaqlarda (%10-12) müşahidə edilir. Gecikdirilmiş hallarda bu ağırlaşma səbəbindən ölüm nisbəti %4-ə çata bildiyi halda, elektiv (planlı) şəraitdə icra edilən əməliyyatlarda ölüm riski sıfıra bərabərdir.
Uşaqlarda Qasıq Yırtığının Əlamətləri
Uşaqlarda qasıq yırtığının ilk və ən bariz əlaməti qasıq nahiyəsində yaranan şişkinlikdir. Bu şişkinlik xüsusilə uşaq ağlayarkən, gərginləşərkən və ya öskürərkən daha qabarıq görünür. Şikayətlər doğuşdan etibarən (xüsusilə vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrdə) mövcud ola bilər və ya sonradan inkişaf edə bilər.
Yırtıq şişkinliyi adətən qalıcı deyil; orqanların qarın boşluğuna qayıtması ilə yox olur və təzyiq yarandıqda yenidən üzə çıxır. Normal şəraitdə qasıq yırtığı ağrıya səbəb olmur. Lakin vəziyyət boğulmuş yırtığa çevrildikdə kəskin ağrılar başlayır.
Təcili Müdaxilə Tələb Edən Boğulma Əlamətləri
| Əlamət | Təsviri |
|---|---|
| Şişkinliyin Görünüşü | Qırmızı, ödemli və portağal qabığına bənzər tekstura |
| Ağrı Səviyyəsi | Son dərəcə ağrılı və narahatlıq hissi |
| Ümumi Vəziyyət | Durmadan ağlama, qusma və gərginlik |
| Müdaxilə | Təcrübəli uşaq cərrahı tərəfindən təcili müdaxilə |
Müalicə Prosesi və Cərrahi Əməliyyat
Uşaqlarda qasıq yırtığı diaqnozu qoyulduqdan sonra, yuxarıda qeyd olunan risklərin qarşısını almaq üçün mümkün qədər tez (təcili deyil, planlı şəkildə) əməliyyat edilməlidir. Bu əməliyyatlar adətən gündəlik (ambulator) qaydada həyata keçirilir.
Xəstə planlı şəkildə xəstəxanaya qəbul edilir və cərrahi müdaxilədən sonra cəmi 2-3 saat müşahidə altında saxlanılır. Uşaqlar xəstəxana mühitindən tez uzaqlaşaraq öz ev şəraitlərinə qayıdırlar. Əməliyyatdan sonra sağalma prosesi olduqca sürətlidir; demək olar ki, hər bir xəstə qısa müddətdə ayağa qalxaraq gündəlik fəaliyyətinə davam edir.
