Uşaqlarda sidik qaçırma
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Uşaqlarda Funksional Boşalma Pozğunluqları Nedir?
Uşaqlarda sidik qaçırma həm gecə, həm də gündüz saatlarında baş verə bilən və tibbi dildə funksional boşalma pozğunluqları adlandırılan bir qrup xəstəliyi əhatə edir. Hətta aşkar sidik qaçırma olmasa belə; tez-tez və ya nadir sidik ifrazı, təcili sidiyə getmə ehtiyacı və sidik saxlama çətinliyi kimi şikayətlər bu pozğunluğun göstəricisidir.
Bu vəziyyətin ən kritik tərəfi, sidik yollarının infeksiyaları (UTI) və veziko-ureteral reflü (VUR) ilə sıx əlaqəli olmasıdır. Funksional boşalma pozğunluqları sidik kisəsinin təbii dinamikasını pozaraq infeksiya riskini artırır. Tədqiqatlar göstərir ki, xəstələrin %15-50-də reflü və işəmə pozğunluğu eyni anda müşahidə olunur.
Funksional İşəmə Pozuntularının Növləri
İşəmə pozuntuları praktikada bir-biri ilə iç-içə keçsə də, əsasən iki qrupa bölünür:
- Urge Sindromu və Təcili Sidik Qaçırma: Gündüz vaxtı qəfil gələn sidik ehtiyacı ilə xarakterizə olunur. Uşaq sidiyi saxlamaq üçün çömbəlmək, ayaqları çarpazlaşdırmaq və ya cinsiyyət orqanını sıxmaq kimi manevrlərdən istifadə edir. Bu vəziyyət qəbizliyə və bağırsaq problemlərinə də yol aça bilər.
- Disfunksional Boşalma Sindromu: Burada normal boşalma şəkli pozulur; sidik ifrazı fasilələrlə baş verir və kisədə qalıq sidik qalır. Müalicə edilmədikdə sidik kisəsi əzələsi zəifləyərək "tənbəl mesane sindromu" inkişaf edir.
Digər Xüsusi Sidik Qaçırma Halları
- Vaginal İdrar: Xüsusilə kilolu qız uşaqlarında, ayaqları bitişik şəkildə sidik ifraz etdikdə sidiyin vaginaya dolması və ayağa qalxdıqda alt paltarının islanmasıdır.
- Gülmə Tutmama (Giggle Incontinence): Gülmə zamanı sidik kisəsinin qəfil boşalmasıdır. Səbəbi tam bilinməsə də, zamanla öz-özünə keçməsi gözlənilir.
Müalicənin Ümumi Prinsipləri
Müalicədə əsas məqsəd çanaq dibi əzələlərinin fəaliyyətini tənzimləmək və uşağa düzgün tualet vərdişləri qazandırmaqdır. Aşağıdakı addımlar müalicənin əsasını təşkil edir:
| Müalicə Metodu | Tətbiq Şəkli |
|---|---|
| Vaxtlı İşəmə | Hər 2 saatdan bir tualetə getmək |
| İkiqat Boşalma | Tualetdən 5 dəqiqə sonra qalıq sidiyi boşaltmaq üçün təkrar cəhd |
| Düzgün Oturuş | Ayaqlar yerə tam toxunmalı və əzələlər sərbəst buraxılmalı |
| Dərman Müalicəsi | Uşaq uroloqu nəzarətində antikolinerjiklər və ya antibiotiklər |
Gecə Yatağı Islatma: Enurezis Nokturna
Enurezis nokturna, 5 yaşdan yuxarı uşaqların yuxu zamanı qeyri-iradi olaraq sidik ifraz etməsidir. 5 yaşındakı uşaqların %15-də görülən bu hal, hər il %15 nisbətində öz-özünə sağalma meyli göstərir. Genetik faktorlar burada mühüm rol oynayır; hər iki valideynində bu problem olan uşaqların %77-də eyni vəziyyət müşahidə edilir.
Diaqnoz və Müalicə Yanaşması
Diaqnoz üçün yaxşı bir anamnez, boşalma cədvəli və fiziki müayinə kifayətdir. Müalicəyə başlamaq üçün uşağın ən az 5 yaşında olması və quru qalmağa motivasiyasının olması şərtdir.
Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:
- Gündəlik maye qəbulunun 2/3-ü günortaya qədər tamamlanmalıdır.
- Yatmazdan 1.5 - 2 saat əvvəl maye qəbulu dayandırılmalıdır.
- Kofeinli və turşulu (limon, portağal şirəsi) içkilər axşam menyusundan çıxarılmalıdır.
Tibbi Müalicə Seçimləri:
- Siqnal (Alarm) Terapiyası: Şərti refleks inkişaf etdirmək üçün istifadə olunur. Nəticə üçün 4-12 həftə səbirli olmaq lazımdır.
- Desmopressin: Gecə sidik istehsalını azaldan dərmandır. Simptomatik təsir göstərsə də, residiv (təkrarolunma) ehtimalı yüksəkdir.
Funksional boşalma pozğunluqları yalnız sosial bir problem deyil, həm də böyrək funksiyalarının qorunması baxımından ciddi yanaşılması gərəkən klinik bir vəziyyətdir.
