Vitamin C - Mümkün olmayanı müalicə edir
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
C Vitamini (Askorbin Turşusu) Nədir və Necə Sorulur?
Askorbin turşusu, nazik bağırsaqlardan asanlıqla sorulan və bədən üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən bir maddədir. Hüceyrə pərdəsindən keçərkən lipiddə həll olunan forma olan dehidroaskorbin turşusuna çevrilir. Hüceyrə daxilinə daxil olduqdan sonra isə yenidən askorbin turşusuna qədər azalır. İnsan qan plazmasında normal şəraitdə təxminən 1 mq miqdarında mövcud olur.
C Vitamininin Bioloji Funksiyaları və Maddələr Mübadiləsində Rolu
Askorbin turşusu bir çox oksidləşmə prosesində kosubstrat (fermentlə sərbəst bağlanmış kofaktor) kimi çıxış edir. Bu vitamin bədəndəki bir çox kritik prosesdə birbaşa iştirak edir:
- Sintez Prosesləri: Tirozin mübadiləsində dofamindən noradrenalinin sintezində, karnitinin biosintezində və xolesterindən ilkin öd turşularının sintezində iştirak edir.
- Kollagen və Toxuma Bərpası: Kollagen sintezi zamanı prolinin hidroksilləşməsində əsas rol oynayır.
- Dəmir Sorulması: Dəmirin nazik bağırsaqlardan sorulmasını təmin edir və bədəndəki dəmir anbarlarını hərəkətə gətirir.
- Enerji və Qlükoza: Qlükozadan qlikogen əmələ gəlməsində və fol turşusunun H4-folata reduksiyasında təsirlidir.
- İnfeksiya Əleyhinə Təsir: C vitamininin az bilinən, lakin vacib xüsusiyyətlərindən biri də onun güclü infeksiya əleyhinə təsiridir.
Gündəlik Ehtiyac və Yüksək Doza (High Dose) C Vitamini
Ortodoksal tibbi yanaşmaya görə gündəlik ehtiyac 30-40 mq hesab olunsa da, bu rəqəm əslində çox aşağıdır. Sağlam bir insanın digər canlılarla müqayisədə qəbul etməli olduğu miqdar təxminən 10.000 - 12.000 mq olmalıdır. Xüsusilə mitoxondrilərdə enerji istehsalı zamanı yaranan sərbəst radikalları zərərsizləşdirmək üçün yüksək doza lazımdır.
Bağırsaq Dözümlülüyü Titrləmə Testi
Dr. Robert F. Katkart tərəfindən 1969-cu ildə müşahidə edilən bu üsula görə, C vitamininin dozası nəcisin boşalmasına (ishal effekti) görə tənzimlənməlidir. Sağlam insanda 10.000-12.000 mq dozada ishal müşahidə olunduğu halda, infeksiya zamanı bədənin ehtiyacı artdığı üçün bu doza 10 dəfəyə qədər yüksələ bilər.
IV (Venadaxili) və Oral C Vitamini Arasındakı Fərqlər
| Xüsusiyyət | Oral (Ağızdan) C Vitamini | IV (Venadaxili) Natrium Askorbat |
|---|---|---|
| İshal Riski | Yüksək dozada hipertonik vəziyyət yaradır və ishala səbəb olur. | İshala səbəb olmur. |
| Sorulma | Bağırsaq dözümlülüyü ilə məhdudlaşır. | Birbaşa qana keçir, sorulma problemi yoxdur. |
| Dözümlülük | Daha aşağı dozalarda limitlənir. | Oral askorbin turşusuna qarşı dözümlülüyü artırır. |
C Vitamininin Sağlamlığa Faydaları
C vitamini bədənin demək olar ki, hər bir sistemi üçün çoxşaxəli faydalar təmin edir:
- İmmunitet və İnfeksiya: Viral və bakterial xəstəliklərdə, xüsusilə soyuqdəymədə effektivdir.
- Antioksidant və Detoks: Güclü antioksidantdır, iltihab əleyhinədir və toksin yükünü azaldır.
- Psixi Sağlamlıq: Narahatlığı (anxiety) və depressiyanı azaldır, oksitosin ifrazını artırır.
- Xroniki Xəstəliklər: Hipertoniyanı azaldır, damar elastikliyini təmin edir və qan şəkərini tənzimləyir.
- Xərçənglə Mübarizə: Yüksək dozada xərçəng əleyhinə və müalicəvi təsir göstərir.
- Fiziki Performans: Mitoxondriləri qoruyur və fiziki dözümlülüyü artırır.
Təhlükəsizlik və Yan Təsirlər
C vitamini olduqca təhlükəsizdir və məlum bir zəhərli dozası yoxdur. Siçanlar üzərində aparılan araşdırmalarda LD50 dozası çox yüksəkdir (70 kq insan üçün təxminən 833.000 mq).
Vacib Xəbərdarlıq: Genetik G6PD (qlükoza-6-fosfat dehidrogenaz) fermenti çatışmazlığı olan şəxslərdə yüksək doza C vitamini hemolitik anemiyaya səbəb ola bilər. Bu səbəbdən müalicədən əvvəl mütləq G6PD testi aparılmalıdır.
Nəticə
Yüksək dozada C vitamini qanda bütün səbəblərdən ölüm riskini azaldan unikal bir müalicəvi vasitədir. Qaraciyərə və ya digər orqanlara heç bir zərər vermədiyi kimi, kəskin infeksiyalarda antibiotiklərdən daha təsirli ola bilər. Laboratoriya miqyasındakı bəzi iddiaların əksinə, insanlar üzərində xərçəng hüceyrələrini artırdığına dair heç bir sübut yoxdur.
