Xorultu və yuxu apnesi
Xorultu yuxu zamanı yuxarı tənəffüs yollarında stenoz səbəbiylə meydana gələn səs olaraq təyin edilə bilər. Normal böyüklərin 45%-i arabir, 25%-i isə hər zaman xoruldayır.
Xorultu 2 səbəbdən ciddi bir vəziyyətdir.
1. Sosial səbəblər: Xorultu ilə tanınan şəxs cəmiyyətdə ələ salınır, qrup səfərlərində otaq yoldaşları istənilmir və ailəsindəki insanların yuxusuzluğuna görə məsuliyyət daşıyırlar.
2. Tibbi səbəblər: Horlama, ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olan yuxu apnesinin ən əhəmiyyətli əlamətidir.
Yuxu apnesi yuxu zamanı nəfəsin ən az 10 saniyə dayanmasıdır. Bu vəziyyət gecə ərzində orta hesabla saatda 5 dəfədən çox baş verərsə, bu xəstəlik sayılır.
Yuxu apnesi zamanı qanda oksigen səviyyəsi aşağı düşür. Bu, ürəyə əlavə yük yaradır və zamanla qan təzyiqini artırır. Bundan əlavə, yuxu apnesi olan insanlar rahat yuxu dövrünü yaşaya bilmir və səhərlər yorğunluq və baş ağrısı ilə oyanırlar. Bu vəziyyət özünü konsentrasiyanın azalması, yuxuya meyl, gün ərzində iş səmərəliliyinin azalması kimi göstərir. Bundan əlavə, yuxu apnesi olan xəstələrdə infarkt, insult, unutqanlıq, cinsi istəksizlik və gücün azalması tez-tez görülür.
Xəstəlik necə müalicə olunur?
Xorultu, gündüz yuxululuq, səhər yorğun oyanma kimi şikayətləri olan insanlar üçün ilk növbədə yuxu testi (polisomnoqrafiya) aparılır. Bu sayədə xəstəliyin qəti diaqnozu qoyulur və digər müşayiət olunan yuxu pozğunluqlarının olub olmadığı da qiymətləndirilir. Yuxu testi həmçinin tətbiq oluna biləcək müalicə haqqında həkimə rəhbərlik edir.
Xorultu və yuxu apnesinin müalicəsində hər xəstəyə tətbiq edilən standart müalicə yoxdur. Hal-hazırda ən çox yayılmış iki yanaşma var.
1. Cərrahi müalicə: Bu müalicə ilə yuxarı tənəffüs yollarında daralmaya səbəb olan nahiyələrə müdaxilə etmək, bu nahiyələri genişləndirmək və beləliklə xoruldamanın qarşısını almaq məqsədi daşıyır. Bu müdaxilələr xəstənin müayinəsindən asılı olaraq burun, dil kökü, yumşaq damaq və ya badamcıqlarda edilə bilər. Maska müalicəsi alacaq xəstələrdə tənəffüs yollarını açaraq maskaya uyğunluğu artırmaq üçün cərrahi müalicə də edilə bilər.
2. Maska (PAP) müalicəsi: Bu müalicədə xəstə adətən burun içindən tətbiq olunan və otaqdakı havanı təzyiqlə üfürən bir aparatın köməyi ilə yatır. Məqsəd tənəffüs yollarında təzyiqi artırmaq və yuxu zamanı bu bölgələrin bağlanmasının və nəfəsin kəsilməsinin qarşısını almaqdır.