Xorultu və yuxu apnesi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Xorultu Nədir və Niyə Yaranır?
Xorultu, yuxu zamanı yuxarı tənəffüs yollarında yaranan stenoz (daralma) səbəbiylə meydana gələn səs küyü olaraq təyin edilir. Statistik məlumatlara görə, normal böyüklərin 45%-i arabir, 25%-i isə hər zaman xoruldayır. Bu vəziyyət sadə bir səs problemi deyil, həm sosial, həm də tibbi baxımdan ciddi bir sağlamlıq göstəricisidir.
Xorultunun Ciddi Qəbul Edilməli Olduğu İki Əsas Səbəb
Xorultu problemi olan şəxslər həm cəmiyyət içərisində, həm də fərdi sağlamlıq müstəvisində müxtəlif çətinliklərlə qarşılaşırlar. Bu səbəbləri iki əsas qrupda toplamaq mümkündür:
- Sosial Səbəblər: Xorultu ilə tanınan şəxslər çox vaxt cəmiyyətdə zarafat obyektinə çevrilir. Qrup səfərlərində otaq yoldaşı olaraq istənilmir və ailə üzvlərinin yuxusuz qalmasına görə məsuliyyət daşıyırlar.
- Tibbi Səbəblər: Xorultu, ciddi sağlamlıq fəsadlarına yol açan yuxu apnesinin ən əhəmiyyətli əlamətidir.
Yuxu Apnesi və Sağlamlığa Təsirləri
Yuxu apnesi, yuxu zamanı nəfəsin ən az 10 saniyə müddətinə dayanmasıdır. Əgər bu vəziyyət gecə ərzində orta hesabla saatda 5 dəfədən çox baş verərsə, bu artıq bir xəstəlik hesab olunur. Yuxu apnesi zamanı qanda oksigen səviyyəsi aşağı düşür ki, bu da ürəyə əlavə yük yaradaraq zamanla qan təzyiqini artırır.
Yuxu apnesi olan xəstələrdə tez-tez müşahidə olunan simptomlar və risklər aşağıdakılardır:
- Səhərlər yorğunluq və şiddətli baş ağrısı ilə oyanmaq.
- Konsentrasiyanın azalması və gün ərzində yuxuya meyllilik.
- İş səmərəliliyinin kəskin şəkildə aşağı düşməsi.
- İnfarkt, insult (iflic) və unutqanlıq riski.
- Cinsi istəksizlik və ümumi gücün azalması.
Xorultu və Yuxu Apnesinin Diaqnozu: Yuxu Testi
Xorultu, gündüz yuxululuq və səhər yorğun oyanma kimi şikayətləri olan şəxslər üçün ilk növbədə yuxu testi (polisomnoqrafiya) aparılır. Bu test vasitəsilə xəstəliyin qəti diaqnozu qoyulur və digər yuxu pozğunluqlarının olub-olmadığı qiymətləndirilir. Polisomnoqrafiya nəticələri həkimə ən uyğun müalicə metodunu seçmək üçün rəhbərlik edir.
Müalicə Üsulları
Xorultu və yuxu apnesinin müalicəsində hər bir xəstəyə fərdi yanaşılır; standart bir müalicə protokolu yoxdur. Hazırda ən effektiv iki yanaşma tətbiq edilir:
1. Cərrahi Müalicə
Bu metodun məqsədi yuxarı tənəffüs yollarında daralmaya səbəb olan nahiyələri genişləndirməkdir. Cərrahi müdaxilə xəstənin anatomik quruluşundan asılı olaraq aşağıdakı nahiyələrdə aparıla bilər:
- Burun və yumşaq damaq
- Dil kökü
- Badamcıqlar
Bundan əlavə, maska müalicəsi alacaq xəstələrdə maskaya uyğunluğu artırmaq üçün də cərrahi əməliyyat tövsiyə oluna bilər.
2. Maska (PAP) Müalicəsi
Bu müalicə üsulunda xəstə, otaqdakı havanı təzyiqlə tənəffüs yollarına ötürən bir aparatın köməyi ilə yatır. Maska (PAP) müalicəsinin əsas məqsədləri bunlardır:
| Məqsəd | Təsviri |
|---|---|
| Təzyiqin Artırılması | Tənəffüs yollarında hava təzyiqini stabil saxlamaq. |
| Bağlanmanın Qarşısını Almaq | Yuxu zamanı tənəffüs yollarının qapanmasına mane olmaq. |
| Nəfəs Kəsilməsini Durdurmaq | Gecə boyu kəsilməz tənəffüsü təmin etmək. |
