YUXU APNESİNİN MÜALİCƏSİ HAQQINDA
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Xoruldama və Yuxu Apnesi Nədir?
Xoruldama, tənəffüs yollarındakı daralma nəticəsində yaranan və həm fərdin, həm də ətrafındakıların həyat keyfiyyətinə təsir edən mühüm bir sağlamlıq problemidir. Müvəqqəti xoruldama; həddindən artıq yorğunluq, yuxarı tənəffüs yolları infeksiyası və ya spirtli içki qəbulundan sonra müşahidə oluna bilər. Lakin davamlı xoruldama daha ciddi struktur problemlərin göstəricisidir.
Xoruldamanın Əsas Səbəbləri
Davamlı xoruldamanın yaranmasında bir çox anatomik və fizioloji faktor rol oynayır. Bu səbəblər aşağıdakılardır:
- Burun sümüyünün əyriliyi (septum deviasiyası),
- Burun tıkanıklığına səbəb olan genişlənmiş qabıq və poliplər,
- Sallanan yumşaq damaq və uzun ovula (dilçək),
- Artıq çəki və piylənmə.
Yuxu Testi (Polisomnoqrafiya) və Diaqnoz
Yuxu apnesi və sadə xoruldama bir-birindən mütləq şəkildə polisomnoqrafiya (yuxu testi) vasitəsilə ayrılmalıdır. Müalicə planı bu testin nəticələrinə əsasən təyin edilir. Yuxu apnesi olan xəstələr adətən yuxudan yorğun oyanır, gün ərzində yuxululuq hiss edir və diqqəti cəmləməkdə çətinlik çəkirlər. Bu şikayətləri olan şəxslər mütləq bir yuxu mərkəzinə müraciət etməlidir.
Yuxu testi zamanı aşağıdakı parametrlər qiymətləndirilir:
- Beyin dalğaları,
- Qandakı oksigen səviyyəsi,
- Xəstənin ümumi vəziyyəti və yatış pozisiyası,
- Tənəffüsün dayanma tezliyi (apne səviyyəsi).
Sadə Xoruldama Üçün Ehtiyat Tədbirləri
Əgər xəstədə yuxu apnesi yoxdursa və sadə xoruldama diaqnozu qoyulubsa, həyat tərzində edilən dəyişikliklər effektiv ola bilər:
| Kateqoriya | Tövsiyə Olunan Tədbirlər |
|---|---|
| Həyat Tərzi | Arıqlamaq və müntəzəm idman etmək |
| Qidalanma | Yatmazdan 2 saat əvvəl ağır yeməklərdən qaçınmaq |
| Zərərli Vərdişlər | Spirt və sakitləşdirici dərman qəbul etməmək |
| Yuxu Rejimi | Arxa üstə deyil, yan yatmaq və həddindən artıq yorğunluqdan qaçmaq |
Yuxu Apnesinin Müalicə Üsulları
Yuxu testi nəticələrinə görə mütəxəssis həkim qrupu (yuxu şurası) tərəfindən xəstəliyin şiddəti müəyyən edilir. Müalicədə cərrahi müdaxilə və ya müsbət təzyiq maskası (CPAP) tətbiqi tövsiyə olunur.
Cərrahi Əməliyyatlar
Yuxarı tənəffüs yollarındakı tıxanıqlığı aradan qaldırmaq üçün tətbiq edilən əsas əməliyyatlar bunlardır:
- Septoplastika: Burun əyriliyinin korreksiyası.
- Tonzillektomiya: Badamcıqların kəsilərək çıxarılması.
- Yumşaq damaq və dil kökü müdaxilələri: Ön palatoplastika (APP), uvulofarinopalatoplastika (UPPP), yanal faringoplastika və radiotezlik tətbiqləri.
Cərrahi əməliyyatdan fayda görməyən ağır yuxu apne sindromu olan xəstələr üçün CPAP cihazı (müsbət təzyiqli hava maskası) ən effektiv müalicə üsulu olaraq qəbul edilir.
