Adenomiyoz nədir? Semptomlar və səbəblər hansılardır?

Adenomiyozun Simptomları Nələrdir?

Adenomiyoz, bəzi qadınlarda heç bir əlamət göstərmədən, yəni simptomsuz keçə bilər. Lakin əksər hallarda bu vəziyyət qadınların həyat keyfiyyətinə təsir edən müxtəlif klinik əlamətlərlə müşahidə olunur. Xəstəliyin gedişatında ən çox rast gəlinən simptomlar aşağıdakılardır:

• Ağır menstrual qanaxmalar (menorragiya): Adi menstruasiya dövründən daha çox və daha uzun davam edən qanaxmalar.
• Menstrual ağrılar (dismenore): Xüsusilə menstruasiya zamanı özünü göstərən şiddətli ağrılar.
• Pelvik ağrı: Menstruasiya dövrü ilə birbaşa əlaqəli olmayan, davamlı və ya periodik xarakterli ağrılar.
• Uşaqlığın böyüyüməsi: Uşaqlığın normal ölçülərindən daha böyük görünməsi, bu da qarında dolğunluq hissi yarada bilər.
• Seksual əlaqə zamanı ağrı (dispareuniya): Cinsi əlaqə zamanı və ya sonrasında hiss edilən ağrılar.
• Anemiya əlamətləri: Uzunmüddətli və ağır qanaxmaların nəticəsi olaraq yaranan yorğunluq, zəiflik və başgicəllənmə.

Adenomiyozun Səbəbləri və Risk Faktorları

Adenomiyozun dəqiq yaranma səbəbləri tibb elminə tam olaraq məlum deyil, lakin mütəxəssislər müəyyən nəzəriyyələr üzərində dayanırlar. Bu xəstəliyin inkişafında rol oynayan əsas faktorlar bunlardır:

1. Hormonal təsirlər: Estrogen və progesteron hormonları adenomiyozun inkişaf prosesində mühüm rol oynayır.
2. Uşaqlıq travması: Cərrahi əməliyyatlar (uşaqlıqda aparılan kəsiklər), abort və ya doğuş zamanı uşaqlığın daxili və xarici təbəqələri arasındakı sərhədin zədələnməsi.
3. Genetik faktorlar: Ailə üzvlərində və yaxın qohumlarda oxşar ginekoloji xəstəliklərin mövcudluğu.
4. İltihab prosesləri: Uşaqlıq daxilində baş verən uzunmüddətli iltihabi reaksiyalar.
5. Reproduktiv yaş: Xəstəliyə adətən 40-50 yaş arasında və çox doğuş keçirmiş qadınlarda daha tez-tez rast gəlinir.

Adenomiyozun Müalicə Üsulları

Adenomiyozun müalicə planı xəstəliyin şiddətinə, simptomların intensivliyinə və xəstənin gələcək reproduktiv planlarına (övlad sahibi olmaq istəyinə) uyğun olaraq fərdi şəkildə müəyyən edilir.

1. Medikamentoz (Dərman) Müalicəsi

Simptomları idarə etmək üçün müxtəlif dərman preparatlarından istifadə olunur. Hormon terapiyası çərçivəsində hormonal kontraseptivlər, progestinlər və ya IUD (mirena) uşaqlıq daxili cihazları qanaxma və ağrıları azalda bilər. Bundan əlavə, menstrual ağrıları yüngülləşdirmək üçün NSAİİ (nonsteroid antiinflamatuar dərmanlar) və hormonal səviyyələri tənzimləyən GnRH agonistləri tətbiq edilir.

2. Cərrahi Müdaxilə

Ağır hallarda və digər müalicə üsulları nəticə vermədikdə, uşaqlığın çıxarılması (histerektomiya) qəti müalicə üsulu hesab olunur. Bəzi hallarda simptomların idarə olunması üçün minimal invaziv prosedurlar da tətbiq edilə bilər, lakin bu üsullarla adenomiyoz tamamilə aradan qaldırıla bilməz.

3. Alternativ Terapiyalar

Diyet proqramları və həyat tərzi dəyişiklikləri xəstəliyin yaratdığı simptomların idarə olunmasına və xəstənin ümumi vəziyyətinin yaxşılaşmasına kömək edə bilər.

Diaqnoz və Profilaktika

Adenomiyozun qarşısını tamamilə almaq mümkün olmasa da, erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə simptomların şiddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq mümkündür. Diaqnozun qoyulması üçün müasir tibbdə ultrasəs müayinəsi (USM) və ya MRI (maqnit-rezonans tomoqrafiya) üsullarından istifadə olunur.

Menstrual qanaxmaların və ağrıların intensivliyi artdıqda vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək vacibdir. Həkim nəzarəti altında mütəmadi müayinələr bu xəstəliyin effektiv idarə edilməsində əsas şərtdir.