Amfizema
Amfizem tənəffüs yollarının xroniki xəstəliyidir, xüsusi olaraq ağciyərlərin hava kisələrinin (alveolalarının) zədələnməsi və genişlənməsi ilə xarakterizə olunur. Vəziyyət siqaret və uzunmüddətli hava çirkliliyinə məruz qalma kimi amillərlə əlaqələndirilir və tez-tez Xroniki Obstruktiv Ağciyər Xəstəliyi (KOAH) daxilində təsnif edilir. Amfizemin əsas xüsusiyyətləri və təsirləri bunlardır:
- Alveolların zədələnməsi: Ağciyərlərdəki alveollar normal olaraq hava ilə doldurulur və boşalır, oksigenin qana keçməsinə və karbon qazının çıxarılmasına imkan verir. Amfizem zamanı bu alveollar zədələnir və effektivliyini itirir.
- Nəfəs almaqda çətinlik: Zədələnmiş alveolalar səbəbiylə hava ağciyərlərdə sıxılır və nəfəs darlığına səbəb olur.
- Xroniki öskürək və bəlğəm: Amfizem xəstələri tez-tez xroniki öskürək və bəlğəm istehsalı ilə qarşılaşırlar.
- Azaldılmış hava axını: Ağciyərlərdə hava axını azalır, bu da məşq tolerantlığının azalmasına və gündəlik fəaliyyətlərdə yorğunluğa səbəb olur.
- Oksigen və Karbon dioksid mübadiləsinin pozulması: Ağciyərlərdə qaz mübadiləsi təsirləndiyi üçün bədən toxumalarına kifayət qədər oksigen çatmaz və karbon qazı xaric edilə bilməz.
Amfizemin müalicəsi xəstəliyin gedişatını yavaşlatmaq və simptomları aradan qaldırmaq məqsədi daşıyır. Müalicə yanaşmalarına siqaretdən imtina, bronxodilatatorlar və digər tənəffüs dərmanları, oksigen terapiyası və ağciyərlərin reabilitasiyası daxildir. Ağır hallarda cərrahi üsullar və ya ağciyər transplantasiyası da nəzərdən keçirilə bilər. Əhəmiyyətli olan erkən diaqnoz və müntəzəm həkim nəzarəti ilə həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılmasıdır.