Ankilozan spondilit nədir? Simptomlar, Səbəblər və Müalicə
Ankilozan Spondilitin Simptomları
Onurğa ağrısı və sərtlik:
Xüsusilə belin aşağı hissəsində, omba nahiyəsində ağrı və sərtlik.
Ağrılar adətən səhər saatlarında və ya uzun müddət hərəkətsiz qaldıqda artır.
Çanaq və oynaqlarda ağrı:
Sakroiliak oynaqlarda narahatlıq və ağrı.
Hərəkət məhdudiyyəti:
Onurğanın hərəkət qabiliyyətində azalma.
Əyilmək və ya dönməkdə çətinlik.
Duruşun dəyişməsi:
Onurğa zamanla irəli əyilə bilər, bu da "qozbel duruş" adlanan vəziyyətə gətirib çıxara bilər.
Əlavə əlamətlər:
Göz iltihabı (irit və ya uveit), qızartı, görmə bulanıqlığı.
Yorğunluq, bəzən ürək və ağciyərləri təsir edən əlavə simptomlar.
Ankilozan Spondilitin Səbəbləri
Genetik faktorlar:
Xəstəliklə ən çox əlaqələndirilən gen HLA-B27 genidir. Bu geni daşıyan insanlarda ankilozan spondilitin yaranma ehtimalı daha yüksəkdir.
İmmunitet sistemi:
Xəstəlik bir autoimmun prosesin nəticəsi ola bilər. Bədənin immunitet sistemi öz toxumalarına hücum edir.
Ətraf mühit faktorları:
Hələ dəqiq bilinməsə də, bəzi infeksiyalar və ya ətraf mühit faktorları xəstəliyi tətikləyə bilər.
Ankilozan Spondilitin Müalicəsi
Xəstəlik tam olaraq sağalmasa da, müalicə simptomları idarə etməyə və həyat keyfiyyətini artırmağa kömək edir.
1. Dərman müalicəsi
Nonsteroid antiinflamatuar dərmanlar (NSAİİ):
İltihabı və ağrını azaltmaq üçün istifadə olunur (məsələn, ibuprofen, naproksen).
Bioloji preparatlar:
TNF-alfa inhibitorları (etanercept, adalimumab) və ya IL-17 inhibitorları (secukinumab) kimi dərmanlar.
Kortikosteroidlər:
Şiddətli iltihab epizodlarında qısa müddətli istifadə üçün.
2. Fiziki terapiya və məşqlər
Fiziki terapiya:
Onurğanın hərəkətliliyini və duruşunu qorumaq üçün xüsusi məşqlər.
Postur və duruşun yaxşılaşdırılması:
Uzunmüddətli sərtlikdən qaçmaq üçün duruş təlimi.
3. Həyat tərzi dəyişiklikləri
Müntəzəm fiziki aktivlik:
Yüngül aerobik məşqlər və üzgüçülük faydalıdır.
Siqaretdən uzaq durmaq:
Xəstəliyin ağırlaşma riskini azaltmaq üçün vacibdir.
4. Cərrahi müdaxilə
Şiddətli hallar üçün:
Onurğanın ciddi deformasiyasında və ya çanaq oynağının dəyişdirilməsi ehtiyacında tətbiq oluna bilər.
Xəstəliyin idarə olunması üçün tövsiyələr:
Erkən diaqnoz və müalicə:
Erkən mərhələlərdə diaqnoz xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaqda əsasdır.
Stressin idarə edilməsi:
Stress xəstəliyin ağırlaşmasına səbəb ola bilər.
Göz simptomlarına diqqət yetirmək:
İltihab əlamətləri olarsa, göz həkiminə müraciət etmək vacibdir.
Daimi tibbi nəzarət:
Reumatoloqla mütəmadi olaraq əlaqə saxlamaq.
Ankilozan spondilit erkən diaqnoz və düzgün idarəetmə ilə xəstənin həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırmaq mümkündür. Xəstəlik əlamətləri hiss edilərsə, dərhal reumatoloqa müraciət etmək tövsiyə olunur.