Appendisit Xəstəliyi
Appendisitin Səbəbləri
Appendisit, appendiksdəki bağırsaq keçişinin tıxanması və infeksiyaya səbəb olan amillərdən qaynaqlanır. Səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:
Bağırsaq keçişinin tıxanması:
Nəcisin yığılması və sərtləşməsi.
Limfa düyünlərinin şişməsi.
İnfeksiya:
Viral, bakterial və ya parazitar infeksiyalar.
Zədə və ya travma:
Qarın boşluğundakı zədələr appendiksin iltihabına səbəb ola bilər.
Genetik faktorlar:
Ailədə appendisit tarixi olan şəxslərdə risk daha yüksək ola bilər.
Appendisitin Əlamətləri
Əsas əlamətlər:
Qarın ağrısı:
Əvvəlcə göbək ətrafında başlayır, sonra sağ aşağı qarın nahiyəsinə keçir.
Ağrı zamanla şiddətlənir və hərəkət, öskürək və ya təzyiqlə artar.
Qusma və ürəkbulanma:
Xəstəliyin erkən mərhələlərində tez-tez müşahidə olunur.
İştah itkisi:
Yemək yeməyə maraq azalır.
Qızdırma:
Bədən temperaturunun artması (37.5°C-38.5°C) və ya yüksək qızdırma.
Qəbizlik və ya ishal:
Hər iki vəziyyət də müşahidə oluna bilər.
Digər əlamətlər:
Qarında şişkinlik.
Gəzdikdə və ya sağ tərəfə uzandıqda ağrının artması.
Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi.
Appendisitin Diaqnozu
Fiziki müayinə:
Həkim qarın nahiyəsini yoxlayaraq ağrı və həssaslıq sahələrini müəyyən edir.
Qan testi:
İltihab göstəricilərini (ağ qan hüceyrələrinin artışı) yoxlamaq üçün.
Sidik analizi:
Sidik yolu infeksiyasını istisna etmək üçün.
Görüntüləmə müayinələri:
Ultrasonoqrafiya: Appendiksin böyüməsini və ya iltihabını müəyyən edir.
KT (kompüter tomoqrafiyası): Daha dəqiq görüntü təmin edir.
MRT (maqnit rezonans tomoqrafiyası): Xüsusilə hamilə qadınlarda istifadə olunur.
Appendisitin Müalicəsi
1. Cərrahi müdaxilə (appendektomiya):
Laparoskopik cərrahiyyə:
Kiçik dəliklər vasitəsilə aparılır və xəstə daha tez sağalır.
Açıq cərrahiyyə:
Daha ağır hallarda və ya appendiks partladıqda tətbiq edilir.
2. Antibiotik müalicəsi:
Xəstəliyin erkən mərhələlərində infeksiyanı idarə etmək üçün antibiotiklər istifadə edilə bilər.
Cərrahi müdaxilə öncəsi və sonrası infeksiyanı qarşısını almaq üçün.
3. Dəstək müalicəsi:
Maye terapiyası (damar içi maye).
Ağrıkəsicilər.
Appendisitin Ağırlıqları və Fəsadları
Appendiksin partlaması:
Qarın boşluğuna infeksiya yayıla bilər (peritonit).
Absess:
Appendiks ətrafında irin yığılması.
Bağırsaq keçişinin pozulması:
Appendisitin yaratdığı iltihab nəticəsində.
Septisemiya:
İnfeksiyanın qan dövranına keçməsi nəticəsində.
Evdə Tətbiq Oluna Bilən Yanaşmalar
Appendisitdən şübhələndikdə evdə aşağıdakıları tətbiq edə bilərsiniz:
Hərarət ölçülməsi: Qızdırmanı izləyin.
Hər hansı qida və içkini qəbul etməmək: Cərrahiyyə tələb olunarsa, mədə boş qalmalıdır.
Həkimə müraciət etmək: Əlamətlər müşahidə olunarsa, dərhal tibbi yardım alın.
Appendisitin Qarşısını Almaq Mümkündürmü?
Appendisitin qarşısını tamamilə almaq mümkün deyil, lakin bəzi tədbirlər xəstəlik riskini azalda bilər:
Liflə zəngin qidalar yeyin:
Meyvə, tərəvəz və tam taxıl məhsulları bağırsaq sağlamlığını dəstəkləyir.
Maye qəbulu:
Həzm sisteminin düzgün işləməsi üçün kifayət qədər su için.
Müntəzəm bağırsaq hərəkətləri:
Qəbizlikdən qaçmaq üçün balanslı qidalanın.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etməli?
Qarın ağrısı bir neçə saat davam edirsə və şiddətlənirsə.
Ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət olunan sağ aşağı qarın ağrısı varsa.
Qızdırma və şişkinlik müşahidə olunursa.
Appendisit vaxtında diaqnoz qoyulub müalicə edilərsə, tamamilə sağalmaq mümkündür. Əlamətləri ciddiyə alaraq vaxtında həkimə müraciət etmək həyati əhəmiyyət daşıyır.