Ateroskleroz müalicəsi
Müalicə Üsulları
1. Həyat Tərzi Dəyişiklikləri
Sağlam Qidalanma
Az yağlı və az xolesterollu qidalar: Qırmızı ət, tam yağlı süd məhsulları və fast food kimi yüksək yağ tərkibli qidaların məhdudlaşdırılması.
Meyvə və tərəvəzlər: Lif və antioksidantlarla zəngin olan qidaların artırılması.
Tam taxıllar: Tam buğda, yulaf və qəhvəyi düyü kimi tam taxıl məhsulları.
Omega-3 yağ turşuları: Balıq, kətan toxumu və qoz kimi qidalardan alınan faydalı yağ turşuları.
Fiziki Aktivlik
Müntəzəm məşq: Həftədə ən az 150 dəqiqə orta intensivlikdə aerobik məşq (məsələn, gəzinti, üzgüçülük və velosiped sürmə).
Çəki idarəsi: Sağlam bir çəkidə qalmaq və artıq çəkidən qaçınmaq.
Siqaretin Tərk Edilməsi
Siqaret və digər tütün məhsullarının istifadəsinin dayandırılması: Siqareti tərk etmək üçün tibbi məsləhət və dəstək proqramlarından faydalanmaq.
Alkoqol İstehlakının Məhdudlaşdırılması
Mülayim miqdarda alkoqol istifadəsi: Qadınlar üçün gündə bir, kişilər üçün isə gündə iki standart içki ilə məhdudlaşdırmaq.
2. Dərman Müalicəsi
Xolesterolu Azaldan Dərmanlar
Statinlər: Xolesterolu azaldaraq arteriyaların iç divarında plak yığılmasını yavaşlatmaq və ya geri çevirmək üçün istifadə edilir (məsələn, atorvastatin, simvastatin).
Fibratlar: Trigliserid səviyyələrini azaltmaq üçün istifadə edilir (məsələn, fenofibrat).
Safra Asidi Bağlayıcıları: Xolesterolun bağırsaqda udulmasını azaldır (məsələn, kolestiramin).
Niasin: Xolesterol səviyyələrini azaltmaq və yaxşı xolesterol (HDL) səviyyələrini artırmaq üçün istifadə edilə bilər.
Antihipertenziv Dərmanlar
ACE inhibitorları və ARB-lər: Qan təzyiqini azaltmaq və ürək-damar riskini azaltmaq üçün istifadə edilir (məsələn, lisinopril, losartan).
Beta-blokerlər: Ürək döyüntüsünü və qan təzyiqini azaltmaq üçün istifadə edilir (məsələn, metoprolol).
Kalsium kanal blokatorları: Arteriyaların genişlənməsini təmin edərək qan təzyiqini azaltmaq üçün istifadə edilir (məsələn, amlodipin).
Antitrombotik Dərmanlar
Aspirin: Qanın laxtalanmasını azaltmaq və infarkt və ya insult riskini azaltmaq üçün.
Antikoagülanlar: Qanın laxtalanmasını azaltmaq üçün (məsələn, warfarin, heparin).
Antiplatelet dərmanlar: Qanın laxtalanmasını azaltmaq üçün (məsələn, klopidogrel).
3. Cərrahi Müdaxilələr
Angioplastika və Stentləme
Balon Angioplastika: Daralmış arteriyaları genişləndirmək üçün balon kateterin istifadəsi.
Stent İmplantasiyası: Arteriyaların açıq qalmasını təmin etmək üçün metal boruların yerləşdirilməsi.
Koronar Arter Bypass Cərrahiyyəsi (CABG)
Bypass əməliyyatı: Tıxanmış arteriyanı keçərək qan axınını təmin etmək üçün sağlam bir damar hissəsinin (adətən ayaqdan və ya qoldan alınan) istifadəsi.
Endarterektomiya
Arteriyanın içindəki plakı çıxarmaq üçün cərrahi əməliyyat: Bu üsul adətən karotid arteriyada (boyun arteriyası) tətbiq edilir.
Nəticə
Aterosklerozun müalicəsi fərdi yanaşma tələb edir və həyat tərzi dəyişiklikləri, dərman müalicəsi və bəzi hallarda cərrahi müdaxilələri əhatə edir. Hər bir xəstə üçün ən uyğun müalicə planını müəyyən etmək üçün kardioloqla yaxından əməkdaşlıq etmək vacibdir. Aterosklerozun erkən mərhələdə aşkarlanması və müalicəsi, ciddi ürək-damar hadisələrinin qarşısını almaq üçün çox önəmlidir.